Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +19.0 °C
Пур пӗрле, ҫук ҫурмалла.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Хыпарсем: Аслӑ Пӑлхар

Чӑвашлӑх
Асӑну чулӗ. Сергей Щербаков тунӑ сӑн
Асӑну чулӗ. Сергей Щербаков тунӑ сӑн

Чунҫӳрев–2016 (кӑҫал вӑл 27-мӗш хут ҫула тухнӑ) ҫак кунсенче Краснодар тӑрӑхӗнчи Хӑнакур хула ларнӑ вырӑна ҫитнӗ. Кунта вӗсем чӑвашсен мӑн аслашшӗсене сума суса асӑну чулне лартнӑ. Унта «Ку тӑрӑхра VII ӗмӗрте Атӑлҫи палхар-чӑвашӗсемпе Дунай пӑлхарӗсен Аслӑ Пӑлхар патшалахӗн тӗп хули Фанагори пулнӑ» тесе ҫырнӑ.

Асӑну чулне ӗнер вырнаҫтарнӑ. Унсӑр пуҫне унта Чӑваш Енӗн халӑх академикӗ Николай Кондрашкин кӳлепеҫӗ хатӗрленӗ барельеф та вырӑн тупнӑ. Ӑна чул тӑррине вырнаҫтарнӑ. Барьельеф ҫинче Аслӑ Пӑлхар патшалӑхӑн патши Купрат тата унӑн тӑхӑмӗсем — Аспарухпа Кӑтра-паттӑр — сӑнланнӑ.

Аса илтеретпӗр, Аслӑ Пӑлхар патшалӑхӗ 632–671 ҫулсенче палӑрса юлнӑ. Ӑна тӗрлӗ пӑлхар йӑхӗсене пӗрлештерсе йӗркеленӗ пулнӑ. Купрат вилнӗ хыҫҫӑн пӗр чӑмӑра пухӑннӑ йӑхсем каллех саланнӑ. Пӗр пайӗ Питпуянпа пӗрле вырӑнтах юлнӑ, тепӗр пайӗ Тан урлӑ каҫса вырнаҫнӑ. Каярах Кӑтра-паттӑр вӗсене Атӑл тӑрӑхне илсе кайнӑ. Виҫҫӗмӗш ывӑлӗ — Аспарух — хӑйӗн ҫыннисене Танай юханшывӗ патне илсе кайнӑ. Тӑваттӑмӗшпе пиллӗкмӗш ывӑлӗсем хӑйсен ҫыннисемпе хальхи Македони тата Итали ҫӗрӗсене илсе кайнӑ.

 

Сумлӑ сӑмах Чӑвашлӑх

Кӑҫал 26-мӗш хут пыракан Чунҫӳрев (паломничество), пӑлхар-чӑвашсен 7-мӗш ӗмӗрӗнчи Аслӑ патшалӑхӗн, Аслӑ Пӑлхарӑн тӗп хули пулнӑ вырӑна Хӑнакур (Фанагория) хулине пулать. Ку вырӑна чӑвашсем пӗрремӗш хут Чунҫӳрев тӑваҫҫӗ. Хӑнакур хули вырӑнӗ халӗ Краснодар крайӗнчи, Темрюк районне кӗрекен, Сенной (Утӑллӑ) ялӗ ҫумӗнче вырнаҫнӑ.

Хӑнакура каясси пирки мана Чунҫӳреве ертсе пыракан Ултияр Цыпленков, Юхма Мишши уявӗн каҫӗнче тӗл пулсан пӗлтернӗччӗ.

Хам эпӗ Хӑнакурта икӗ хут та пулнӑччӗ-ха. Хӑнакурта ялан хӗвел, ешӗл-симӗс иҫӗм ҫырлиллӗ уйсем, аякрах мар мӑнаҫлӑ курӑнса ларакан сӑртсем. Тинӗсӗ, пӗлетӗр-и? Иккӗ, пӗри Хура тинӗс, тепри Азов тинӗсӗ. Шӑп ҫак вырӑнсенче (Раҫҫей наукисен академийӗн официаллӑ ӑсчахӗсем энциклопедисенче ҫырса пӗлтернӗ тӑрӑх) пирӗн халӑхӑн пӗрремӗш патшалӑхӗ, Аслӑ Пӑлхар (Великая Болгария, пирӗн асаттесен патшалӑхӗ пирки кунта уҫса вулӑр) 630-мӗш ҫулсенче чӑмӑртаннӑ, тӗп хули пулнӑ ку вырӑнта. Аслӑ Пӑлхар патшалӑхӗнче икӗ чӗлхе пулнӑ-имӗш, пирӗн пӑлхар(чӑваш) чӗлхи тата грексен чӗлхи, грексем нумай пулнӑран пуль.

Малалла...

 

Orphus

Баннерсем

0 Хурал кӗтесӗ (чат)

Ҫанталӑк

Шупашкарта ҫывӑх вӑхӑтра (17.08.2018 03:00) сайра пӗлӗтлӗ ҫанталӑк, атмосфера пусӑмӗ 753 - 755 мм, 14 - 16 градус ӑшӑ пулӗ, ҫил 1-3 м/ҫ хӑвӑртлӑхпа ҫурҫӗр енчен вӗрӗ.

Гороскоп

СурӑхВӑкӑрЙӗкӗрешРакАрӑсланХӗрТарасаСкорпионУхӑҫӑТу качакиШывтӑканПулӑсем
Сурӑх: Иккĕлентермен ĕçсене кăна пуçăнăр. Васкавлă йышăнусем ан тăвăр, çынсене ан тиркĕр. Пуçа килнĕ шухăшсене пурнăçа кĕртиччен тĕплĕ шухăшлăр – лайăх мар лару-тăрăва кĕрсе ÿкмелле ан пултăр.

Ҫурла, 17

1983
35
Хирпӳ Григорий Яковлевич, паллӑ чӑваш композиторӗ ҫут тӗнчерен уйрӑлса кайнӑ.
Пулӑм хуш...Пулӑм хуш...

Ыйтӑм

Сирӗн шухӑшпа Олег Николаевпа Алена Аршиновӑн депутат мандатне тавӑрса памалла-и?
Çук, малалла ĕçлемелле
Çук, вĕсем айăпĕ пысăках мар
Çапла, халăха хÿтĕлемесен вĕсем унта мĕн тума кирлĕ?
Маншăн пур-пĕрех
Паллах, айăпĕсем тата та пур
Эпир Facebook-ра 1300+
 
 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org