Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 0.0 °C
Кӑмӑла кура кӑмӑл.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Хыпарсем: Аслӑ Пӑлхар

Чӑвашлӑх
Асӑну чулӗ. Сергей Щербаков тунӑ сӑн
Асӑну чулӗ. Сергей Щербаков тунӑ сӑн

Чунҫӳрев–2016 (кӑҫал вӑл 27-мӗш хут ҫула тухнӑ) ҫак кунсенче Краснодар тӑрӑхӗнчи Хӑнакур хула ларнӑ вырӑна ҫитнӗ. Кунта вӗсем чӑвашсен мӑн аслашшӗсене сума суса асӑну чулне лартнӑ. Унта «Ку тӑрӑхра VII ӗмӗрте Атӑлҫи палхар-чӑвашӗсемпе Дунай пӑлхарӗсен Аслӑ Пӑлхар патшалахӗн тӗп хули Фанагори пулнӑ» тесе ҫырнӑ.

Асӑну чулне ӗнер вырнаҫтарнӑ. Унсӑр пуҫне унта Чӑваш Енӗн халӑх академикӗ Николай Кондрашкин кӳлепеҫӗ хатӗрленӗ барельеф та вырӑн тупнӑ. Ӑна чул тӑррине вырнаҫтарнӑ. Барьельеф ҫинче Аслӑ Пӑлхар патшалӑхӑн патши Купрат тата унӑн тӑхӑмӗсем — Аспарухпа Кӑтра-паттӑр — сӑнланнӑ.

Аса илтеретпӗр, Аслӑ Пӑлхар патшалӑхӗ 632–671 ҫулсенче палӑрса юлнӑ. Ӑна тӗрлӗ пӑлхар йӑхӗсене пӗрлештерсе йӗркеленӗ пулнӑ. Купрат вилнӗ хыҫҫӑн пӗр чӑмӑра пухӑннӑ йӑхсем каллех саланнӑ. Пӗр пайӗ Питпуянпа пӗрле вырӑнтах юлнӑ, тепӗр пайӗ Тан урлӑ каҫса вырнаҫнӑ. Каярах Кӑтра-паттӑр вӗсене Атӑл тӑрӑхне илсе кайнӑ. Виҫҫӗмӗш ывӑлӗ — Аспарух — хӑйӗн ҫыннисене Танай юханшывӗ патне илсе кайнӑ. Тӑваттӑмӗшпе пиллӗкмӗш ывӑлӗсем хӑйсен ҫыннисемпе хальхи Македони тата Итали ҫӗрӗсене илсе кайнӑ.

 

Сумлӑ сӑмах Чӑвашлӑх

Кӑҫал 26-мӗш хут пыракан Чунҫӳрев (паломничество), пӑлхар-чӑвашсен 7-мӗш ӗмӗрӗнчи Аслӑ патшалӑхӗн, Аслӑ Пӑлхарӑн тӗп хули пулнӑ вырӑна Хӑнакур (Фанагория) хулине пулать. Ку вырӑна чӑвашсем пӗрремӗш хут Чунҫӳрев тӑваҫҫӗ. Хӑнакур хули вырӑнӗ халӗ Краснодар крайӗнчи, Темрюк районне кӗрекен, Сенной (Утӑллӑ) ялӗ ҫумӗнче вырнаҫнӑ.

Хӑнакура каясси пирки мана Чунҫӳреве ертсе пыракан Ултияр Цыпленков, Юхма Мишши уявӗн каҫӗнче тӗл пулсан пӗлтернӗччӗ.

Хам эпӗ Хӑнакурта икӗ хут та пулнӑччӗ-ха. Хӑнакурта ялан хӗвел, ешӗл-симӗс иҫӗм ҫырлиллӗ уйсем, аякрах мар мӑнаҫлӑ курӑнса ларакан сӑртсем. Тинӗсӗ, пӗлетӗр-и? Иккӗ, пӗри Хура тинӗс, тепри Азов тинӗсӗ. Шӑп ҫак вырӑнсенче (Раҫҫей наукисен академийӗн официаллӑ ӑсчахӗсем энциклопедисенче ҫырса пӗлтернӗ тӑрӑх) пирӗн халӑхӑн пӗрремӗш патшалӑхӗ, Аслӑ Пӑлхар (Великая Болгария, пирӗн асаттесен патшалӑхӗ пирки кунта уҫса вулӑр) 630-мӗш ҫулсенче чӑмӑртаннӑ, тӗп хули пулнӑ ку вырӑнта. Аслӑ Пӑлхар патшалӑхӗнче икӗ чӗлхе пулнӑ-имӗш, пирӗн пӑлхар(чӑваш) чӗлхи тата грексен чӗлхи, грексем нумай пулнӑран пуль.

Малалла...

 

Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

3 Хурал кӗтесӗ (чат)

Ҫанталӑк

Шупашкарта ҫывӑх вӑхӑтра (19.11.2018 21:00) тӗтреллӗ ҫанталӑк, атмосфера пусӑмӗ 760 - 762 мм, 0 - -2 градус сивӗ пулӗ, ҫил 2-4 м/ҫ хӑвӑртлӑхпа ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫ енчен вӗрӗ.

Гороскоп

СурӑхВӑкӑрЙӗкӗрешРакАрӑсланХӗрТарасаСкорпионУхӑҫӑТу качакиШывтӑканПулӑсем
Сурӑх: Унччен сывлăхпа кăлтăксем пулнă-и? Халĕ вĕсем пирки манатăр. Тинех хăвăра лайах туйма пуçлатăр! Çывах çынсемпе хутшăнма вуçех вăхăт пулмĕ, çавăнпа ăнланманлăх сиксе тухас хăрушлăх пур. Канмалли кунсенче те пулин вăхăт тупма тăрăшăр.

Чӳк, 19

1942
76
Бараев Владимир Васильевич, чӑваш сӑвӑҫи ҫут тӗнчерен уйрӑлса кайнӑ.
1951
67
Ромашкин Валериан Фёдорович, «Канаш» (Чӗмпӗр) хаҫатӑн пӗрремӗш редакторӗ ҫуралнӑ.
1988
30
Кӑлкан Александр Дмитриевич, чӑваш сӑвӑҫи, драматургӗ, тӑлмачӗ вилнӗ.
1993
25
Упамса вӑрман хуҫалӑхне йӗркеленӗ.
Пулӑм хуш...Пулӑм хуш...

Ыйтӑм

Сирӗн шухӑшпа Олег Николаевпа Алена Аршиновӑн депутат мандатне тавӑрса памалла-и?
Çук, вĕсем айăпĕ пысăках мар
Паллах, айăпĕсем тата та пур
Çук, малалла ĕçлемелле
Маншăн пур-пĕрех
Çапла, халăха хÿтĕлемесен вĕсем унта мĕн тума кирлĕ?
Эпир Facebook-ра 1300+
 
 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org