Чăвашла По-русски Esperanto English
 
 
Тăлăх йывăçа тăвăл хуçать.
(ваттисен сăмахĕ)
 

Реклама

Чăваш интернечĕ: Малашлăха пĕрле утар

    
Юлашки вăхăтра хаçат кая юлса çитекен массăлла хыпар хатĕрĕсен шутне кĕме пуçларё, малти вырăнта - радиопа телевидени. Тутарстанри телеканалсенчен пĕринче чăвашла телепередача йĕркелесси - час пулакан япала мар, çавăнпа та тепĕр меслет шырамалла. Вăхăт иртет-çке. Ку ĕçре, паллах, малти ретре çамрăксем пыраççĕ, çĕрĕ-çĕрĕпе (каçхине йунĕрех пулнăран-и ?) вĕсем Интернета чăвашлатас тĕлĕшпе тăрăшаççё. Ак нумай пулмасть Интернетра çĕнĕ «Чуваш.орг» ятлă сайт çуралчĕ. Ăна йĕркелесе пыракансенчен пĕринпе, Хусан патшалăх технологи университечĕн аспиранчĕпе, Игорь Алексеевпа пирĕн корреспондент курса калаçрĕ.

    
— Юлашки çулсенче пирĕн пурнăçа Интернет хĕрӳ çил евĕр вăркăнса кĕрсе кĕске вăхăтрах ăна улăштарса ячĕ. Уйрăмах çамрăксем ку çĕнĕлĕхе хапăлласах йышăнчĕç. Анчах та пурнăç вырăнта тăмастъ. Ку тĕлĕшпе тата çĕнĕлĕхсем те пур-тăр. Чăвашсене вăл мĕнле пулăшу пама пултарать?
    — Чăн та, шутласа пăхсан, темиçе çул каялла Интернетсăр мĕнле пурăннă-ши эпир? Халĕ, мĕнле те пулин ыйту сиксе тухрĕ-тĕк, вĕсене татса пата эпир тӳрех унта «чăматпăр». Вĕренӳре те, ĕçре те, кулленхи пурнаçра та час-часах пулăшать вăл пире. Чăвашлăх аталанăвне илес пулсан, ку ĕçе Интернет çĕнĕ шая çĕклеме май парать. Тĕслĕхрен, эпир Иктернетра пĕрлăх йăркелерĕмĕр. Вăл кунта чăваш тытăмне аталантарас тĕлĕшпе ĕçлет. Ăна эпир сахал мар канашланă хыççăн «Чăваштет» ят пама шутларăмăр. Чăваштет сăмах «Чăваш» тата «Тетел» сăмахсенчен йĕркеленнĕ, урăхла каласан, вăл тĕнчери тĕрлĕ кĕтессенче пурăнакан чăвашсене пĕрлештерсе тăрĕ.
— Эсир вăл - камсем?
    — Эпир вăл - Николай Плотников (Шупашкар - Чулхула), Виктор (псевдоним Reflejo, АПШ), Алатар (Санкт-Петербург), CRadio (Мускав), havas-аппа (Мускав), Кir (Мускав), Анатолий Миронов (псевдоним Chavash, Калининград - Германи), Игорь Алексеев (псевдоним Igruk, Хусан-Шупашкар) тата ыттисем. Эпир «Чăваштета» аталанма кирлĕ условисене çирĕплетме тăрăшатпăр. Шрифтсем суйлатпăр, клавиатура раскладкисем тăватпар, компьютер программисене алла илме пулăшатпăр. Chuvash.оrg сайт администраторĕ Николай Плотников. Вал туса кăларнă клавиатура раскладкине пула чăвашла çырса хатĕрленĕ информацие çăмăллăнах Интернетра вырнаçтарма пулать.
— Чăваш чĕлхипе, унан историйĕпе тата культурипе интересленекенсене Интернет мĕнле пулăшма пултарать?
    — 2004 çулхи декабрь уйăхĕнчен чăваш проекчĕсене www.wikimedia.org порталта вырнаçтарса аталантарма тытăнтăмăр. Пирĕн тĕп проект — Википедин чăваш уйрăмĕ. Халĕ унта вырнаçтарнă статьясен шучĕ 2000 патне çывхарса пырать. Унта паллă чăвашсем çинчен калакан материалсемпе паллашма, чăваш тĕнчи çинчен тĕплĕнрех пĕлме пулать. «Сувар» хаçат панă майпа усă курса эпир мĕнпур чăвашсене Википедин чăваш уйрăмне çырса тултарас ĕçе активлăрах хутшăнма чĕнсе каласшăн. Енчен те эсир чăваш чĕлхине лайăхах пĕлместĕр-тĕк, чăваш тематики çинчен вырăсла е акăлчанла çырса парса пулăшма та пултаратăр. Йăхташăмăрсен пурнăçĕпе, историйĕпе, йăли-йĕркисемпе ытти халăхсене паллаштарни те питĕ пысăк та кирлĕ ĕç.
    Википеди — уçă проект, унта паянхи куна мĕнпур тĕнчери 200 ытла халăх чĕлхипе çырнă уйрăмсем пур. Унăн тĕллевĕ — ирĕклĕ, пурте усă курма пултаракан нумай чĕлхеллĕ энциклопеди тăвасси. Википедире кашни çынах хăй çырнă статьясене, калавсемпе сăвăсене е ыттине те вырнаçтарма пултарать. Унччен ыттисем çырса вырнаçтарнă материалсене те, йăнăшсем пулсан тӳрлетме пултарать. Ăна валли никамран нимле чару та çук. Укçа та кирлĕ мар, компьютер тата Интернета кĕме май кăна пултăр. Çавăнпа та хальхи вăхăтра Википеди тĕнчери чи хăвăрт аталанакан Интернет-ресурс пулса тăчĕ. Ку проекта хутшăнма ним чухлĕ те иккĕленме кирлĕ мар, йăнăшрăр-тăк, сире урăххисем тӳрлетĕç, пулăшĕç.
— Чăвашла теле- тата радиопередачăсене Чăваш Республикинчен аякра пурăнакансем кураймаççĕ, итлеймеççĕ. Ку тĕлĕшпе çĕнĕ технологисем пулăшма пултараççĕ-и?
    — Пултараççĕ, паллах. Çӳлерех асăннă СRadio (Мускав) тăрăшнипе Иктернет-радио ĕçлет, унта кĕрсе Интернет урлă тĕнчери пур кĕтесрен те кашниех чăвашла юрăсем итлеме пултарать. Çакăнпа пĕрлех Раççейре пурăнакан ытти халăхсен чĕлхисемпе те радиостанцисем йĕркеленĕ. Унсăр пуçне эпир Интернетра чăваш юррисен архивне йĕркелерĕмĕр. Эсир унтан яланах кирлĕ чухне кĕрсе чăвашла юрăсене тӳлевсĕрех куçарса илсе итлеме пултаратăр.
— Халĕ, тăван чĕлхепе интересленме пуçланисен шутĕнче çамрăксене те сахал мар асăрхама пулать. Шел пулин те, чылайăшне ашшĕ-амăшĕ ачаранах тăван чĕлхене вĕрентмен. Вĕсем вара пурпĕрех ун патнелле туртăнаççĕ. Вĕсене еплерех пулăшмалла?
    — Эпир чăвашла-вырăсла кĕске словарĕн (4 800 сăмах) Lingvo программи валли электронлă верси хатĕрлерĕмĕр. Халĕ 40 000 сăмахлă чăвашла-вырăсла электронлă словарь тăвас тĕлĕшпе ĕçлетпĕр. Унсăр пуçне эпир чăваш чĕлхин электронлă словарьне тăвас тĕлĕшпе тимлетпĕр. Проектра тата чăвашла-акăлчанла вĕрентӳçĕ. Куратăр ĕнтĕ, плансем пĕчĕк мар, çавăнпа та ку ĕçе «Сувара» вулакансем те хутшăнасса шанас килет. Самоучительсемпе эсир хăвăр кăна мар, сирĕн тăванăрсемпе пĕлĕшĕрсем те, ачарсем те усă курма пултарĕç. Материалсене пурне те эпир Интернетра ирĕклĕн усă курма май паракан йĕркепе вырнаçтарма шутлатпăр.
— Калаçу пуçламăшĕнче эсĕ чăвашла сайт уçни çинчен асăнтăн. Ун çинчен тĕплĕнрех пĕлме çук-ши?
    — Ку сайт www.chuvash.org адреспа вырнаçнă. Унăн тăватă версийĕ пур: чăвашпа, вырăсла, акăлчанла тата эсперанто уйрăмĕсем. Сайта wiki-технологийĕсемпе усă курса тунине пула, унта кашниех тӳрлетӳсем кĕртме, хăйсен информацине вырнаçтарма пултарать.
    Пирĕн сайт çинче форумсем, блоксем (дневниксем) пур. Унта регистрациленнĕ кашни çыннăн хăйĕн дневникне çырса пыма май пур. Кун кĕнекинче вăл хăйĕн пурнăçĕ çинчен çырма, куллен пулса иртекен пулăмсене хак пама, хăйĕн статйисене, сăввисене, калавĕсене вырнаçтарма пултаратъ. Сообществăна хутшăнакансем анкетăсем тултараççĕ. Вĕсем пĕр шухăшлă çынсене пĕр-пĕрне тупса паллашма пулăшаççĕ.
    Пирĕн электронлă библиотекăра эсир чăваш писателĕсемпе поэчĕсен чăвашла тата вырăсла çырнă произведенийĕсемпе паллашма пултаратăр. Электронлă библиотекăна материалсемпе тултарма пулăшсан та питĕ лайах пулĕччĕ. Ăна валли кĕнекесене сканерламалла (сканер витĕр копи туса электронлă формăна куçарни) та электронлă кописене сайт çине вырнаçтармалла е Николай Плотникова электронлă почтăпа ярса памалла. Кĕнекесене еплерех сканерласси тата ытти ыйтусем çинчен пирĕн форумра вуласа пĕлме пултаратăр. Хăвăрăн произведенисене вырнаçтарсан ун çинчен мĕнпур чăваш тĕнчи пĕлĕ. Унсăр пуçне сайт çинче сăнӳкерчĕксем вырнаçтарма та юрать.
    Сайт çинче ĕçлекен форумсем çинчен уйрăммăн каласа хăварас килет. Вĕсем урлă пурте чăваш культурипе, историйĕпе, чĕлхипе çыхăннă тата ытти ыйтусене ирĕклĕн сӳтсе явма, пĕр-пĕринпе канашлама пултараççĕ. Курасчĕ сирĕн, хăш-пĕр чухне тĕрлĕ ыйтусемпе еплерех хĕрӳ тавлашусем пыраççĕ унта. Форумри наци ыйтăвĕсемпе çыхăннă темăсене сӳтсе явнă çĕре чăвашсем кăна мар, вырăссем те, тутарсем те, пушкăртсем те, ытти халăх представителĕсем те тăтăшах хутшăнаççĕ. Çапла вара, пĕр-пĕринпе канашласа, час-часах тавлашса тĕрĕсрех шухăш çуралать те.
    Пирĕн пĕрлĕх 2005 çулхи сектябрĕн 9-мĕшĕнче йĕркеленчĕ. Плансем пирĕн питĕ пысăк, вĕсене пурнăçлама, паллах, çынсем кирлĕ. Сире пурне те пире пулăшма чĕнетпĕр. Çĕнĕ технологисемпе усă курса чăваш халăх малашлăхĕшĕн, чăваш чĕлхипе культурине аталантарассишĕн пĕрле, алла-аллăн тăрса ĕçлесчĕ.
    
Игорь МАТВЕЕВ калаçнă.
    Сувар, 1№ (80), 27.01.2006

Çавăн пекех пăхăр

    Пирĕн пĕрлĕх çинчен çырнă ытти статьясене

 
Статья каçми :: Пичет версиĕ

Admin тӳрлетнě, информацие 2006-07-01 22:20:01 вăхăтра улăштарнă. 4249 хут пăхнă.
Orphus

Пĕлтерӳ

Карас телефонĕсем хăвăрт, тирпейлĕ, шанчăклă юсатпăр. Хакĕсем пысăк мар.

Ноутбук е нетбук, планшет е фотоаппарат юрăхсăра тухсан та сире пулăшма пултаратпăр.

Ĕçлемен телефонсем, ноутбуксем тата ытти хатĕрсене юсав пайĕсем валли туянатпăр.

Эпир Ленин проспектĕнчи 51-мĕш çуртра вырнаçнă, транспортпа «Николаев урамне» çитмелле. Ыйтусем пулсан 48-77-21 номерпа хуравлама пултаратпăр.

Тĕплĕнрех

Радио (23.07.2014)

03:30
 
Чĕрере çуралнă сăвăсем (12+)
04:00
 
Юрă вăчăри (12+)
04:30
 
Республика сасси (12+)
05:00
 
Юрă вăчăри (12+)
05:30
 
Чăваш ен: çулсем тата çынсем (12+)
06:00
 
Хыпарсем (12+)
06:10
 
Ирхи кăмăл (12+)
06:30
 
Республика сасси (12+)
07:00
 
Хыпарсем (12+)
07:10
 
Ирхи кăмăл (пр. эф.) (12+)
08:00
 
Новости (12+)
08:10
 
Юрă вăчăри (12+)
08:30
 
Тĕплĕ калаçу (12+)
09:00
 
Новости (12+)
09:10
 
Женская среда (12+)
10:00
 
Хыпарсем (пр. эф.) (12+)
10:10
 
Юрă вăчăри (12+)
10:30
 
Инçе çултан таврăнсан (12+)
11:00
 
Новости (пр.эф.) (12+)
11:10
 
Çĕр Сум (12+)
12:00
 
Хыпарсем (пр.эф.) (12+)
12:05
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (пр.эф.) (12+)
13:00
 
Хыпарсем (12+)
13:05
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (пр.эф.) (12+)
14:00
 
Новости (пр.эф.) (12+)
14:10
 
Юрă вăчăри (12+)
14:30
 
Экономика Чувашии (12+)
15:00
 
Хыпарсем (пр.эф.) (12+)
15:10
 
Юрă вăчăри (12+)
15:30
 
Ачалăх урхамахĕ (6+)
16:00
 
Новости (пр.эф.) (12+)
16:10
 
Юрă вăчăри (12+)
16:30
 
Экстренный час (16+)
17:00
 
Новости (12+)
17:10
 
Пĕччен мар ( пр.эф) (12+)
18:00
 
Хыпарсем (12+)
18:10
 
Юрă вăчăри (12+)
18:30
 
Ялтан яла (12+)
19:00
 
Новости (12+)
19:10
 
Юрă вăчăри (12+)
19:30
 
Тĕплĕ калаçу (12+)
20:00
 
Хыпарсем (12+)
20:10
 
Юрă вăчăри (12+)
20:30
 
Открытый регион (12+)
21:00
 
Новости (12+)
21:10
 
Чĕнтĕрлĕ чаршав (12+)
22:00
 
Хыпарсем (12+)
22:10
 
Юрă вăчăри (12+)
22:30
 
Республика сасси (12+)
23:00
 
Новости (12+)
23:05
 
Юрă вăчăри (12+)
23:30
 
Экстренный час (16+)

Шырав

 

Баннерсем

 
Сайт пирки | Пулăшу | Статистика
(c) 2005-2010 Chuvash.Org | Сайтри материалсене (ытти çăлкуçсенчен илнисемсĕр пуçне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килĕшӳллĕн усă курма пулать. Сайтпа çыхăннă ыйтусене кунта ярăр: p-code(a)mail.ru