Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +8.0 °C
Ача-пӑчан пӗр шухӑш, ваттӑн ҫӗр шухӑш.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Чӑвашлӑх: Никколай Иванччӑ тата Витталий Григорччӑ

Пулӑшу (Услуги) Сварка тата сантехника ӗҫӗпе пулӑшатӑп. Хакӗ — килӗшсе татӑлнипе.
Сутатӑп Пӑрамланӑ качака путеккисемпе пӗрле сутатӑп.
Паллашу Чиркӗве ҫӳрекен каччӑпа паллашатӑп. Хам ҫинчен: 38 ҫулта. Мускавра хваттер пур, ...
Agabazar 20.04.2017 16:29 | 629 хут пӑхнӑ
Харпӑр шухӑш Чӑвашлӑх

Никколай Иванччӑ — Николай Иванович Егоров, филологи ӑславӗсен докторӗ, профессор; Витталий Иванччӑ — Виталий Иванович Родионов, филологи ӑславӗсен докторӗ, профессор.

Статья тӗшшине сӑнарлӑн кӑтартни. (хаваслӑ шарж тейӗпӗр, хамӑр ӳкермен пулсан та).

1979-мӗш ҫулхи октябрӗн 27-мӗшӗнче Йӗпреҫ районӗн "Ҫӗнтерӳшӗн" хаҫатӗнче В.Г.Родионовӑн "Чӑваш этноним ӑҫтан пуҫланнӑ?" статйи пичетленсе тухнӑ. Ахӑртнех, чӑваш тенине ҫӑваҫ тенипе чӑнласах ҫыхӑнтарас шухӑш чӑн малтан ҫавӑнта палӑрӑннӑ пулмалла.

Малалла ҫав статьях "Тӑван Атӑл" журналта (1980, февраль, 2№) кун ҫути курать.

Ҫав вӑхӑталлах (1980, февраль, 12-13), Шупашкарти гуманитари институтӗнче В.Г.Егоров ҫурални 100 ҫул ҫитнине паллӑ туса ӑслав сессийӗ пулса иртет. Ку сессире Н.И.Егоров "К этимологии этнонима чуваш" ятпа доклад туса парать. Докладӑн тезисӗсем ҫав ҫулах Шупашкарта пичетленсе тухаҫҫӗ (Егоров Н.И. К этимологии этнонима чуваш // Актуальные вопросы чувашского языкознания: Тезисы докладов и сообщений на научной сессии, посвященной 100-летию со дня рождения В.Г. Егорова (12–13 февраля 1980 г.). Чебоксары, 1980. С. 34–36.). Ҫав докладра та Н.И.Егоров,— В.Г.Родионов пекех! — хайхи "ҫӑваҫ-чӑваш" теорине ҫӗклет.

Ӗнтӗ епле пулса тухать-ха?

Икӗ ҫын, Виталий Григорьевич Родионов тата Николай Иванович Егоров, пӗр харӑсах тенӗ пек, ЧӐВАШ сӑмах ӑҫтан тухса кайни тӗлӗшпе пӗр теориех кӑларса тӑратаҫҫӗ.

Малтан иккӗш пӗрле калаҫса татӑлнӑ-ши?

Е калаҫса татӑлмасӑрах, пӗр-пӗринчен пачах та уйрӑммӑн, пӗр шухӑш патне пырса тухнӑ-ши? Енчен те кунта иккӗмӗш сӗм тӗрӗс пулсан, ҫакна самаях тӗлӗнмелле япала тесе шутламалла. Апла-и, капла-и, кун пек япаласем ӑславсен историйӗнче пайтах хутчен те пулнӑ.

Исаак Ньютон акӑлчан тата Готфрид Лейбниц нимӗҫ пӗр-пӗринчен уйрӑммӑн дифференциаллӑ тата интеграллӑ шутлавсен никӗсӗсене хывнӑ.

Эчсемӗр, Никколай Иванччӑпа Витталий Григорччӑ тӗлӗшпе те шӑпах ҫавнашкал пулса тухнӑ мар-и? Паллах, вӗсем иккӗш те Шупашкарта пурӑннине кура, ҫакна пит ӗненесех те килмест пек. Тен, вӗсем пӗр-пӗринпе ҫапах та калаҫкаланӑ? Канашлама та пултарнӑ-тӑр, тен?

Пулӗ те. Анчах та ҫавнашкал тӗлпулусем пулни-пулманни пирки ниҫта та нимӗнле йӗрсем те ҫук! Ҫапла вара, хуть те мӗнле пулсан та, уйрӑммӑн пӗр шухӑш патне пырса тухнӑ темешкӗн тиветех!

Икӗ ҫын — пӗр уҫнӑлӑх!

Асӑннӑ икӗ ӑславҫӑн асӑннӑ ыйтупа чӑн малтан тухнӑ ӗҫӗсене кӑтартрӑмӑр-ха.

Анчах та вӗсем кун хыҫҫӑн та "ҫӑваҫ-чӑваш" теорине малалла аталантарма пӑрахман! Ҫанӑ тавӑрсах ӗҫленӗ! Акӑ ҫавнашкал ӗҫсенчен хӑшпӗрисем:

В.Г.Родионов. Чӑвашсен вӑтам ӗмӗрсенчи культури.// В.Г.Родионов.Чӑваш литературию XVIII-XIX ӗмӗрсем. Чӑв.кӗнеке кӑларавӑшӗ, Шупашкар, 2006. — С.7-51.

Егоров Н.И., Егоров Э.Н.. Бесермяне и чуваши – этнонимы от конфессионимного происхождения // Диалекты и история тюркских языков во взаимодействии с другими народами: Сб. ст. ЧГПУ, ЧГИГН. Чебоксары, 2004. С. 146–158.

Егоров Н.И. Избранные труды. Этимология. Этноглоттогенез. Этнолингвокультурология. Чебоксары: Новое время, 2009. 854 с.

Егоров Н.И. Динамика формирования национальных концепций идентичности у татар и чувашей: от конфессионального к этнонациональному / науч. ред. Г.А.Николаев. – Чебоксары, 2012. – 52 с. – (Научные доклады / ЧГИГН; вып. 10).

Родионов В.Г. К ПРОБЛЕМЕ РЕКОНСТРУКЦИИ ЧУВАШСКОГО ОБРЯДОВОГО КОМПЛЕКСА ҪУ. // ЧГВ, 2007/2008 гг., № 3 — С. 53-62.

Родионов В.Г. К истории возникновения и утверждения этнонимов бигер, бесермян и чуваш// Ашмаринские чтения – VI: материалы Всероссийской конференции, проходившей 17–18 октября 2008 г. Чебоксары: ЧГУ, 2008. С. 169–179;

Ну, кунта пурте мар-тӑр-ха ӗнтӗ. Ҫапах та мӗнлерех ӗҫлени аванах курӑнать.

Уҫнӑлӑхӑн пӗлтерӗшӗ пирки кӗскен

Хуть те мӗнле ҫын та иртнӗ вӑхӑтсем пирки шухӑша каятех. Пӗлӗвӗ пур-и унӑн е ҫук-и — пурпӗрех! Ҫакнашкал туртӑнӑва ниепле те ҫапса хуҫаймастӑн! Кашнийӗ хӑйне майлӑ туртӑнать. Ҫапах халӑх ячӗ пирки шухӑша кайни пурин те пулать пуль. Шухӑша кайнӑ май ытти ыйтусене те пырса перӗнет. Ҫапла вара хӑй сисмесӗрех историлле тавракурӑмне анлӑлатать.

"Чӑваш" этнонимӑн тупсӑмӗ тӗлӗшпе те ҫавӑн пекех. Тӗп ҫул-йӗре уҫса памаллах! Ҫитет пулӗ тӗрлӗрен "савирсемпе", "суварсемпе", "табгачсемпе", "чаушсемпе", "йӑвашсемпе", "шӑвашсемпе" анкӑ- минкӗленме! Чӑнлӑх вӑл унашкал тӗлли-паллисӗр сапаланса кайнипе пирӗн ума нихҫан та хӑй тӗллӗн тухса тӑмӗ. Юриех ҫынсене минретес тӗллевпе кӑларса тӑратнӑ япаласене ним шеллевсӗр айккинелле сирмелле. Ала витӗр кӑлармалла. Юлашкинчен мӗн юлать — ҫавӑ чӑнлӑх пулать.

#истори, #чӑваш чӗлхи, #этимологи, #чӑвашсем, #ӑслӑлӑх

 

Ҫавӑн пекех пӑхӑр

Георгий Фёдоровӑн словарӗ мӗнле хатӗрленни ҫинчен каласа пачӗҫ
2017, 02, 13
Атӑлҫи Пӑлхарӑн чӑн-чӑн историйӗ
2017, 03, 21
Камсем вара эпир, чӑвашсем, паян? Иккӗмӗш ҫавра
2017, 03, 24
Эдуард Лебедев тата... Акапасар
2017, 03, 25
Латиница ыйтӑвӗ чӑваш чӗлхишӗн ҫивӗчех-ши?
2017, 04, 12

Комментариле

Сирӗн ятӑp:
Анлӑлатса ҫырни:
B T U T Ячӗ1 Ячӗ2 Ячӗ3 # X2 X2 Ӳкерчӗк http://
WWW:
ӐӑӖӗҪҫӲӳ

Пурӗ кӗртнӗ: 0 симв. Чи пысӑк виҫе: 1200 симв.
Сирӗн чӑвашла ҫырма май паракан сарӑм (раскладка) ҫук пулсан ӑна КУНТАН илме пултаратӑр.

Эсир усӑ курма пултаракан Wiki тэгсем:

__...__ - сӑмаха каҫӑ евӗр тӑвасси.

__aaa|...__ - сӑмахӑн каҫине тепӗр сӑмахпа хатӗрлесси («...» вырӑнне «ааа» пулӗ).

__http://chuvash.org|...__ - сӑмах ҫине тулаш каҫӑ лартасси.

**...** - хулӑм шрифтпа палӑртасси.

~~...~~ - тайлӑк шрифтпа палӑртасси.

___...___ - аялтан чӗрнӗ йӗрпе палӑртасси.


Orphus

Радио (30.04.2017)

01:20
 
Чунра юрă шăрансан (12+)
02:20
 
Шурăмпуç (12+)
03:20
 
Çĕр сум (12+)
04:20
 
Вĕрентекен сăмахĕ (6+)
05:20
 
Литература çÿпçинчен (12+)
06:20
 
Республика сасси (12+)
07:20
 
Чĕрĕлĕх çути (12+)
08:20
 
Чунра юрă шăрансан (12+)
09:20
 
Шурăмпуç (12+)
10:00
 
Çичĕ юрă (12+)
11:30
 
Çамрăк хунав (6+)
12:00
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (12+)
13:00
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (12+)
14:00
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (12+)
15:00
 
Чĕнтĕрлĕ чаршав (12+)
16:20
 
Кулăш лаççи (12+)
16:40
 
Голос Республики (12+)
17:00
 
Не формат (12+)
18:00
 
Иксĕлми çăлкуçсем (12+)
19:00
 
Янра, юрă! (12+)
20:10
 
Каçхи микс (12+)
21:10
 
Каçхи микс (12+)
22:10
 
Юрă вăчăри (12+)
23:00
 
Юрă вăчăри (12+)

Баннерсем

 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2017 Chuvash.Org | МИХ пек регистрациленӗ свидетельство номерӗ: 2017 ҫулхи нарӑсӑн 3-мӗшӗнче алӑ пуснӑ ЭЛ № ФС 77 - 68592. Свидетельствӑна Ҫыхӑну, информаци технологийӗ тата массӑллӑ коммуникаци сферине тӗрӗслесе тӑракан федераллӑ служба (Роскомнадзор) панӑ.
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org