Халӑх хутлӑхӗнче чӑваш чӗлхипе, уйрӑмах ҫыруллӑ чӗлхепе, усӑ курни пирки
Паллӑ ӗнтӗ, паянхи куна халӑх хутлӑхӗнче (усламҫӑсем, тӗрлӗ кантурсемпе организацисем хӑйсен ӗҫӗнче) чӑваш чӗлхипе усӑ курманнипе пӗрех. Ку вӑл тӗрлӗ сӑлтавсемпе ҫыхӑннӑ, пӗр сӑмахпа каласан — чӑваш чӗлхин статусӗ питӗ пӗчӗк шайра, нумай ҫыншӑн ун кирлӗлӗхӗ ҫукпа пӗрех.
Ҫак ӗҫре усламҫӑсен ак мӗн пӗлмелле: вӑйра тӑракан саккунлӑхпа килӗшӳллӗн кашни чӑвашӑн пур информацие хӑй тӑван чӗлхипе илме ирӗк, право, пур.
Малалла...
30 лет назад (8.12.1986 г.) под руководством профессора Уфимского Нефтяного Института, доктора технических наук, Академика Инженерной Академии Наук РБ, горячего патриота своего народа А.А.Кондратьева чуваши РБ объединились в Общество чувашской культуры. Впоследствии народ назвал эту дату днём возрождения чувашского народа в РБ.
Вскоре, при участии ряда активистов, был организован фольклорно-этнографический ансамбль «Нарспи», начала выходить республиканская газета на чувашском языке «Урал Сасси» («Голос Урала»), на республиканском телевидении начались передачи на чувашском языке «Ендешсем» («Земляки»), был осуществлён ряд других значимых мероприятий.
Раҫҫейри пур шкулта 4 класс хыҫҫӑн ачасен вӗренӳ шайне тӗрӗслес тӗллевпе Раҫҫей Федерацин вӗрентӳ тата ӑслӑлӑх министерстви хушнипе «Математика», «Пирӗн тавралӑх», «Вырӑс чӗлхи» предмечӗсемпе Пӗтӗм Раҫҫейри тӗрӗслев ӗҫӗсене ирттерме тытӑннӑ. Тӗрӗслев ӗҫӗсен материалӗсене Мускав хатӗрлет. Ку ӗҫе паянхи куна шкул ачисем вырӑсла кӑна ҫырма пултараҫҫӗ. Малтан ОГЭ, ГИА, ЕГЭ туса хучӗҫ, халь тата 4 класс хыҫҫӑн та.
Ҫав вӑхӑтрах, официаллӑ, чӑвашсен республикӑмӑрти йышӗ — 68%, Чӑваш Республикинче пуҫламӑш пӗлӗве ачасем чӑвашла 277 шкулта, тутарла — 16 шкулта, ирҫелле — 3 шкулта илеҫҫӗ!
18 июня 2016 года в посёлке Фёдоровский Аксубаевского района Республики Татарстан состоялся праздник «День деревни». (Мероприятие прошло через два дня после народного праздника Симек некрещеных чувашей Нижнего Закамья.) В Дне деревни участвовали не только жители посёлка, но и его уроженцы, специально приехавшие на свою родину из Набережных Челнов, Чистополя, Альметьевска, Нурлата и других городов, а также из Новочебоксарска Чувашской Республики.
Поселение основано в 1921 году.
Николай Иванович Ашмарин 1902-мӗш ҫулта "Болгары и чуваши" кӗнеке кӑларнӑ.
Ку кӗнекен репринтла кӑларӑмӗ ҫак сайтри электронлӑ лавккара пулнӑ, халӗ вара сутса пӗтернӗ иккен.
Ашмарин кӗнекин тӗп шухӑшӗ ҫакӑн пек:
Тӳнсе каясла тарӑхнипе ҫырмасӑр чӑтаймарӑм ҫак статьяна. Ҫак самантра эпӗ хамӑн йӑлана кӗнӗ йӗркепе «Пусть говорят» телекӑларӑма пӑхса ларатӑп. Шоу шутланакан кӑларӑмсене пӑхманнисене пӗлтерем: ӑна 1-мӗш каналпа 19 сехет те 50 минутра пуҫланать.
Хальхинче унта 17 тата 18 ҫулсенчи Бурят Республикинчи икӗ каччӑна йӗрке хуралҫисем тытса кайса вӗлернине сӳтсе яваҫҫӗ. Тӗрӗссипе каласан, вӗлернине никам та официаллӑ майпа ҫирӗплетмен. Велосипед вӑрланӑ тесе тытса чарнӑ яшсенчен пӗри хӑйӗн хӑсӑкӗпе чыхӑнса вилнӗ пулать.
Сперва на сайте Союза чувашских краеведов (СЧК), затем в столице Чувашии Чебоксарах появился красочный плакат-приглашение на Всечувашский Симек, который состоится 25 июня 2016 года на московской автомагистрали М-7 (630 км) в этногородище «Чемень карди». Праздник посвящен чувашским землячествам и районным (региональным) отделениям краеведов.
Некоторые пункты программы праздника показались мне интересными. Например, конкурс между 16-ю деревнями по чувашской кулинарии, проведение девушками опахивания городища («хӗр аги»), установка памятных знаков в честь исторических лиц, посетивших малосундырский край в прошлые века.
Ҫимӗк чӑннипех те пысӑк уяв. Ҫак кун мунчара ҫӗнӗ милӗкпе ҫапӑнма, 77 тӗслӗ курӑкпа ҫӑвӑнма хушаҫҫӗ. Хӑш-пӗр тӑрӑхра ку йӑла манӑҫа тухман — курӑк татса сиплӗ шыв хатӗрлеҫҫӗ, ҫӗнӗ милӗк хуҫма вӑрмана каяҫҫӗ.
Ҫимӗк умӗн ҫӑва ҫине кайса ваттисене асӑнаҫҫӗ. Ҫак кун масар ҫине халӑх лӑк тулли пухӑнать. Анчах хӑш-пӗр тӑрӑхра масар ҫинче вилнисене асӑнасси уява ҫаврӑннӑн туйӑнать. Эрех кӳпса лартма килнӗнех туйӑнать. Сӑмахӑм — тури районсем пирки (тен, хӑш-пӗр тӑрӑхра унашкал мар, пуриншӗн те каламастӑп).
Ӗнер пӗрремӗш хут ботаника пахчине кӗрсе куртӑм. Вӑл ҫул хӗрринчен инҫе те мар вырнаҫнӑ пулин те, Шупашкартан Кӳкеҫ еннелле кайнӑ чухне яланах асӑрхатӑн пулин те кӗрсе курас тӗлӗшпе ӑнӑҫлах вырнаҫман. Шӑп ҫавӑнпах пулӗ ӗнтӗ ун пирки чылайӑшӗ пӗлеҫҫӗ пулин те унпа паллашакансем сахал. Ман пекех ӗнтӗ. Эп хам та ӗнер унта ӑнсӑртран лекрӗм темелле. Ҫеҫпӗл Мишшин амӑшне асӑнма кайма вӑхӑт ирттермеллеччӗ те (час пушантӑм) ҫула май кӗрсе тухас терӗм.
Шалта вара, курмалли те, кӑсӑкли те — пайтах.
Антон Кириллович Салминӑн "История чувашского народа" кӗнекине (2016) малалла тишкерме тивет. (Умӗнхи тишкерӗве ак ҫакӑнта пӑхӑр!).
Автор тӳрех Кавказран пуҫланине асӑрхарӑмӑр. Кӗнеке хуплашки ҫинче те Кавказа ӳкерсе хунӑ.
Паллах ҫапла ҫырма пулать, — енчен те сӑмах савирсем ҫинчен ҫеҫ пырать пулсан. Анчах та АКС кӗнеки, ав, урӑхларах ятлӑ: ЧӐВАШ ХАЛӐХӖН историйӗ пирки!
Акӑ мӗнпе сӑнарлӑн танлаштарар.
Чӑваш чӗлхишӗн кар тӑрар!
О проблемах чувашского народа в Республике Башкортостан и об отношении к ним чиновников
День чувашской деревни в Татарстане
Ашмарина ӳплентерме хӑтланни пирки, е Антисалмин-3
Йӗрке хуралҫисен аллинчи вилӗм
Еще одно народное гулянье…
Ҫимӗк — эрех ӗҫмелли сӑлтав-им?
Ботаника пахчи — илемлӗ те кӑсӑклӑ вырӑн
+15.3 °C