Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Ах, епле хăрушă. Çунаттисене хуçнă кайăк пек аялалла вирхĕнет-çке вăл. Чун сӳлетет. Хăрушă. Акă, акă, вăл ӳкес çĕртех-çке шĕвĕр вĕçлĕ чул татăкĕ выртать. Акă, чĕре тĕлĕнчех вăл. А-а-х-х!..

Оксана хăрушшăн кăшкăрса янине илтсен тĕлĕрсе ларакан сестра шартах сикрĕ. Пĕр самант кам кăшкăрнине ăнкараймарĕ-ха вăл. Анчах ку пĕр самантлăх çеç пулчĕ. Çакăн пек хăрушшăн Оксана çеç кăшкăрма пултарнине Анук аппа пĕтĕм чунĕпе, ăс-тăнĕпе туйса илчĕ. Сĕтел çинчен малтанах хатĕрлесе хунă ыратнине ирттерсе яракан эмеле илчĕ те палатăна васкарĕ. Укол тусан та часах лăпланаймарĕ Оксана. Темĕн аташрĕ, такама чĕнчĕ. Хĕрĕн тытăнчăк сасси сыпăкăн-сыпăкăн çеç хăлхана пырса кĕрет. Вăйсăр кĕлетки вара пач та хускалмасть.

Виçĕ кун каялла çĕрле илсе килчĕç ăна. Пăхма та хăрушăччĕ ун чухне хĕр çине. Çӳçĕ-пуçĕ сапаланчăк, хăй — çара юн. Хĕр тăна кĕрессе икĕ кун кĕтрĕ Анук аппа, дежурство вăхăчĕ пĕтсен те хĕр çывăхнерех пулма тăрăшрĕ. Паян, виççĕмĕш кунхине, тин тăна кĕчĕ Оксана, тинех, вăйсăр сассине те пулсан пачĕ.

Оксана тĕлĕрсе кайсассăн сестра палатăран тухрĕ. Унăн эмелсене салатмалла. Анук аппа палатăсем тăрăх васкарĕ.

Малалла

Вăрман эп. Ман уçланкăра

Асамлă Сольвейг пӳрчĕ пур.

Кĕрхи хĕвеллĕ юрăра

Васкавсăр ирĕлет хĕн-хур.

Пӳрт умĕнчи çулсăсенче

Шăпа салхуланса кулать.

Шанăçпала ик чӳрече

Шуçăм çути пек çуталать.

Кунтах Нарспи утса иртет, —

Асамлă Сольвейгăн хăни.

Юман патне çитсе хӳхлет:

«Ăçта, ăçта эс, чун савни?»

Ача пек çутă юмахсем

Иртеç Татьянăна йăтса.

Юлаççĕ ырă упасем,

Хаваслă кăмăлпа пăхса.

Кĕсле кĕвви янранипе

Пилеш хуллен-хуллен ташлать.

Такам асамлă аллипе

Мана ун еннелле туртать.

Ах, кам ку? Ватă асатте!

Вăл çитнĕ ик çĕр-виç çĕре.

Ним ăнланми çĕн ĕмĕрте

Пурнать сăнарĕ кĕвĕре.

Ав пӳрнесем сĕртĕннипе

Янраççĕ кĕмĕл хĕлĕхсем.

Чĕтреççĕ пĕлĕт варринче

Самолетсен шур йĕрĕсем.

Шыратăп ыттисем курман

Упасарри çеçкисене.

Хальччен манра мĕскер пулман,

Кĕресшĕн çав ман чĕрене.

Хĕвелпе пĕрле

Вăранать тăри.

Таврана епле

Ян каять юрри.

Мана ирхине

Тăри вăратать.

Колхоз уй-хирне

Тухма васкатать.

Хăйĕн юррипе

Ĕçчене мухтать.

Сулхăн хӳттинчи

Кахала хурлать.

Татах тăрăшса

Вăй хума хистет.

Хăйпе ăмăртса

Ĕçлеме чĕнет.

Тăван çĕршыв вăл — эпĕ, эсĕ,

Тăван çĕршыв — атте-анне.

Ытарайми тулли кĕтесĕм

Тухса тăрать ман куç умне.

Тăри сассиллĕ янкăс хир те,

Тăван урам, хыçри Пăла,

Ытарайми кăвак çут ир те

Çĕклет çунатлă кăмăла.

Чечекленет юратнă енĕм

Çултан-çулах хăй еккипе.

Çакна кашни курса ĕненĕ,

Пурнатпăр çĕнĕ ĕмĕтпе.

Çул выртать сукмакпа,

Ĕмĕтре — эп санпа.

Сывлăш уçă, таса —

Киленеп сывласа.

Эп пулман-çке кунта

Пĕр çулталăк шăпах.

Улшăнман ку ката:

Мĕнле пулнă çаплах.

Кайăксем юррине

Шăратаççĕ хитрен.

Сар хĕвел ăшшине

Саламлать пирĕн ен.

Ешереç çеçпĕлсем,

Çурхи кун евчисем,

Кăн-кăвак куçлисем —

Илĕртеççĕ вĕсем.

Кăн-кăвак çеçпĕлсем,

Тусăм, сан куçусем.

Çук, тухмаççĕ вĕсем

Асăмран, эс пĕлсем...

Вылякансем:

Вика, Оля, Мишша, Коля — 8-мĕш класра вĕренекенсем

Якур мучи — сад хуралçи.

Сценка

Кĕрхи кун. Сад пахчи. Улмуççисем ретĕн-ретĕн, çимĕçĕсене аран-аран йăтса лараççĕ. Йывăçсем хушшипе Викăпа Оля утса пыраççĕ.

Вика. Утрăм-утрăм, улма тупрăм. (Пĕшкĕнсе панулми пуçтарать.) Улмине аннене патăм.

Оля. Анне мана кукăль пачĕ...

Вика (ăна пӳлсе). Сана мар, мана. Илтрĕн-и? Мана.

Оля (кӳренерех). Сана, мана... Пĕрех мар-и?

Вика. Пĕрех мар. (Сăвва малалла вулать.) Кукăльне анчăка патăм.

Оля. Анчăк сана пушă пачĕ.

Вика (унпа килĕшсе пуçне сулать). Пушшипе кĕлете çапрăм.

Оля. Кĕлет сана пĕрчĕ пачĕ.

Вика. Пĕрчине чăхха патăм... Чăхха патăм... Патăм... (Оля çине пăхать. Ăна чавсипе тĕкет, анчах лешĕ чĕнмест.) Мĕн, чĕлхӳне çăтса ятăн-им? (Йывăçсем хушишне чупса кĕрсе каять.) Юрĕ, сăввине хамах пуçларăм — хамах пĕтерем... Чăххи мана çăмарта пачĕ... Эх, çăмарта вырăнне мĕн те пулин тутлине парасчĕ. Канихвет-и унта, пĕремĕк-и? Эпĕ çăмарта юратмастăп. (Панулмине çыртать те каялла сурса кăларать.) Фу, йӳçĕ те... Пăхма хĕп-хĕрлĕ, хитре. Тути вара... Хура ăш-чиклĕ çын пек.

Малалла

Ирпелен хĕвел савса пăхсассăн

Çутă текĕр евĕр кантăкран,

Ачусем ахăлтатса кулсассăн —

Чи телейлĕ çын эс пурнăçра.

Тĕкĕртен пăхса тапса сикен тĕк,

Уçăлсассăн алăк юрласа,

Çакă вăл — телей, чунпа сисетĕн.

Мĕншĕн сан çӳрес пуçа усса?

Пиллĕ сăмаха ăша хыван тăк

(Яланах çутаттăр пурнăçа),

Алăк юрлĕ, тĕтреленмĕ кантăк —

Пурнăçра телей, телей хуçа!

Ик алла пин-пин ĕç...

Тăрмашатăн,

Черетре тăраç вĕсем кĕтсе.

Чĕрĕлле хĕрӳ памасть вут-шанкă,

Мĕн илемĕ çурт ăшши пĕтсен?!

Тӳпе те йăлтăркка паян,

Йăлтăртатать çаран.

Ярас килмест куна сая —

Чупас килет çарран.

Ирхи асамлă сывлăша

Каçса кайса çăтас.

Чĕр шыв пек тăрă сывлăмпа

Пите-куçа çăвас.

Çак ырă ир пек, манăн кун

Иртинччĕ юрласа...

Тӳпеçĕм, ялкăш та — ан çун,

Ман пирĕшти пулсам!

Ах, пурăнăç! Ах, пурăнăç!

Нумай кулянмалли...

Вăл çук. Ку çук.

Ман пурпĕр

Апат пур чун валли:

Янраттарап-и юррăма,

Е çаптарап ташша —

Сапатăп хамăн куллăма,

Сапатăп эп ăшша.

Çитет-и вăл тăван патне,

Е ют патне çитет —

Хуйха вырттартăр вăл ӳпне —

Çын хуйхăпа ĕнет...

Пĕри, тепри сипленейсен —

Сипленĕ манăн чун.

Туссем, ютсем те

тăвансем,

Сунатăп ырă кун!

Илемлĕ вăхăт вăл çулла.

Сар çу пек шăранать хĕвел.

Чĕнсе те йыхăрса çула

Ăш çил чупса кĕрет хĕве.

Тавралăх тыткăнлать чуна,

Авкаланса юхать Пăла.

Юмах та çаврăнать чăна

Çĕклентерсе ман кăмăла.

Йĕри–тавра тăван уй-хир

Сип-симĕссĕн хум хăвалать.

Кунта чĕм илнĕ–çке эпир, —

Ватти-вĕтти сана паллать.

…Тукшик çаранĕ умăмра.

Авал унта çĕр тĕрлĕ курăк

Ешернĕ теççĕ айлăмра.

Сĕт-çу ферми çĕкленнĕ, курăр

Тĕлме-тĕлех, сулахайра

Çурта пек тӳрĕ тирек речĕ

Кĕтсе илет пуçне тайса,

Кайăк юрри — этем рехечĕ.

Утма хистет малтан мала

Çатма пек тикĕс уй-хир çулĕ.

«Эс, ирт, ачам, шалтан шала

Кунта, пĕл, несĕлсенĕн чунĕ».

Такам хистет чĕнсе мана.

Тен, тăван çĕрĕн йыхăравĕ.

Сăмах каласшăн ывăлне,

Нумай ун пухăннă ятлавĕ.

«Ăçта çӳретĕр, аташса,

Ачалăх сăпкинчен ансассăн.

Таçта, ютра тусан çăтса,

Кайран сывлатăр темшĕн ассăн».

Тăван çĕртех тивлет тени!

Ăна эп тахçанах ăнланнă,

Ман йӳтĕлмен-ха чун тенки.

Малалла