Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +14.8 °C
Ӗнен сӗчӗ чӗлхе вӗҫӗнче.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Чӑваш чӗлхи: Чӑваш чӗлхине аталантармалли программӑна пурнӑҫласшӑн мар?

Сутатӑп Мотоблок валли лентӑллӑ ҫӗрулми кӑлармалли хатӗр сутатӑп. 15 пинпе. Хаклашма юра...
Сутатӑп Чăн-чăн килти хытă чăкăтсем (сырсем) сутатпăр. Вĕсене мăн пыршă (вырăсла сычуг) ...
Сутатӑп Хурăн вутти Муркаш районĕпе тата Шупашкар районĕнчи Ишлей тăрăхĕпе сутатăп. Ха...
Аçтахар Плотников 02.09.2022 13:15 | 4973 хут пӑхнӑ
Сумлӑ сӑмах Чӑваш чӗлхи

Ҫурла уйӑхӗн вӗҫӗнче «Пӗркласрисем» халӑх тетелӗнче хыпар тухрӗ: «Чӑваш хӗрарӑмӗ» хаҫата ҫитес ҫултан хупма палӑртнӑ. Чӑннипех те тӗлӗнмелле хыпар пулчӗ маншӑн. Ара, 2020 ҫулта йышӑннӑ программӑпа килӗшӳллӗн (ӑна эп кунта тишкернӗччӗ) чӑвашла тухакан хаҫатсен тӳпи 70%-ран чакмалла мар-ҫке! Вӑл программӑра (тӗрӗссипе ҫумпрограмма темелле те, анчах каплах калӑпӑр) тӗллевлӗ кӑтартусен пайӗ пур. Шӑп та лӑп 5-мӗш пунктра 2025 ҫул вӗҫӗччен (2021–2025 ҫулсем валли хатӗрленӗ-ха та…) патшалӑх кӑларакан Чӑваш Республикинче чӑвашла тухакан хаҫатсен тӳпи 70 процентпа танлашмалли тӗллеве кӑтартнӑ. Паллах ӗнтӗ, ку хисепе нимӗнле тӗпчев тумасӑр, мӗнле цифра лартас тенӗ ҫавнашкал ҫырса тухнӑ. Ун чухнех ӗнтӗ вӗсем ҫак программӑна пурнӑҫлама вӑй хурас темен пулас. Хуть унта 70 ҫыр, хуть 80, хуть 50... Вӑхӑт иртнӗ хыҫҫӑн программӑна чӑннипе шавлама кӑна хатӗрлени палӑрса пырать. Ҫулталӑк ытла иртнӗ хыҫҫӑн унашкал программа пурри пирки тӳре-шара манса кайнӑ пулас.

«Чӑваш хӗрарӑмӗ» патне таврӑнар. «Хыпар» издательство ҫуртне, паллах, ӑнланма пулать. Вулакансен йышӗ чакса пынӑ вӑхӑтра хаҫата кӑларса тӑма пит йывӑр. Тӑкаксем ӳсеҫҫӗ, тупӑшӗ вара сахалланать. Хаҫат алӑ сулнипе ҫеҫ тухмасть-ҫке: ӑна кӑларас тесен штат кирлӗ, хучӗ кирлӗ тата ытти те. Штачӗ те кӑранташ тытса ҫеҫ ӗҫлеймест — компьютерсем илмелле, вӗсен юсавлӑхне тӗрӗслесе тӑма ятарлӑ ҫынна тытса тӑмалла.

Пӗри пирӗн сайтра «Тавай пулӑшар чӑваш хаҫатне. Ҫырӑнар тата тӑвансене ҫырӑнса парар. Эпир нумайӑн», — тет. Шел те, ваттисем тахҫанах каланӑ: «Йӳнӗ япала йӳнеҫтерет», тенӗ. Инҫе кайма та кирлӗ мар: iPhone йӳнӗ смартфон пулнӑ пулсан вӑл никамшӑн та кӑсӑклӑ пулмӗччӗ. Ӑна темле чаплӑ туса кӑларсан та, енчен те хакӗ виҫӗ пус кӑна тӑрас пулсан, чапӗ Китайри телефонсенчен те пӗчӗкрех пулӗччӗ. Кунта та ҫаплах: кама та пулин парнелле ҫырӑнтарса парас пулсан хаҫата ҫавах никам та пахаламӗ. Паллах, тӳлевсӗр саланакан хаҫатсем те пур. Калӑпӑр, ман почта ешчӗкне уйӑхсерен «Секреты здоровья» текен хаҫат килсе хураҫҫӗ. Хуларисене «Про город» хаҫат валеҫсе параҫҫӗ. Анчах вӗсен тӗллевӗ урӑхла. Ку хаҫатсем пурте рекламӑллисем. Рекламӑшӑн тӳленӗ, ҫавна май ҫавӑн чухлӗ макулатура ҫынсен салатса пама вӗсемшӗн пӗрре те йывӑр мар. Эп, калӑпӑр, вӑл хаҫатсене кӑмака чӗртме усӑ куратӑп.

Тен, чӑн та «Чӑваш хӗрарӑмне» пулӑшма май ҫук? Питех те кирлӗ пулсан майне тупма пулать. Ав, «Атӑл» батальона ҫырӑнакан ҫынсене уйӑхсерен 300 пин (малтан 200 пинпе илӗртнӗччӗ…) тӳлеме укҫа тупнӑ-ҫке. Уйӑхне 300 пин тӑкакласан пӗр пысӑк редакци (хаҫата кӑларакан штата пӗр икӗ хут ӳстерме май тупӑнӗччех пуль!) тытма май пур! Хулара темиҫе вырӑнта рекламӑллӑ баннерсем ҫакса тухма пулӗччӗ! Ҫав укҫапа, тен, хаҫатне те шурӑ-хуралла мар, тӗрлӗ тӗслӗ кӑларма пулӗччӗ... Шел те, республика ертӳҫисене кирлӗ мар ҫав чӑвашла хаҫат. Вӗсем мускаврисем мӗн хушнине ҫеҫ пурнӑҫлама пултараҫҫӗ. Ытти — хӑямата!

Юрӗ, укҫи пирки калаҫмӑпӑр. Анчах та чӑн та хаҫата сыхласа хӑварассишӗн тӑрӑшас пулсан укҫа-тенкӗ уйӑрмасӑр та пулӑшма майсем пур-ҫке. «Советская Чувашия» хаҫата, ав, епле тимлӗх уйӑраҫҫӗ! «Хыпарпа» танлаштарма та май ҫук. Укҫа сахал пулсан, хаҫата аталантарма Мускавран специалистсене чӗнсе илме пулать (пӗр-икӗ кунлӑх хӑнана чӗнме укҫа тупма пулатех ӗнтӗ...), вӗсем мастер-классем ирттерсе хаҫата мӗнле аталантармаллине каласа пама пултарӗччӗҫ. Сӗнӳсем парӗччӗҫ. Ҫук вӗт, чӑвашла хаҫатсене пулӑшас кӑмӑл ҫӳлтисен пачах та курӑнмасть. Мӗнпур ыйтӑва вӗсем хупнипе ҫеҫ татса пама хатӗр.

«Чӑваш хӗрарӑмне» хупни, тен, пире, «Чӑваш халӑх сайтне», пулӑшу парӗ? Ҫук, ним енчен те ҫакӑ пире савӑнтармасть. Хаҫат хупӑнӗ, ҫыракансен йышӗ тата та чакӗ. Акӑ, калӑпӑр, «Капкӑна» хупрӗҫ. Уйӑхсерен миҫе ҫын ҫав журнал валли калавсем ҫыратчӗ. Халь ӑҫта вӗсем? Ҫук. Чӑвашла ҫырнӑ текстсен йышӗ сахалланса та сахалланса пырать. Чӑваш чӗлхи никама та кирлӗ мар текен шухӑш вӑйланса та вӑйланса пырать.

Олег Алексеевич республикӑна ертсе пыма пуҫласан халӑхӑн ун тӗлӗшпе шанӑҫ пысӑкччӗ. Вӑл, апла-и, капла-и, чӑваш халӑхӗшӗн ытларах тӑрӑшӗ текен шанӑҫ пурччӗ. Чӑн та малтанах япӑх мар пуҫларӗ. Чӑваш чӗлхине сыхласа хӑвармалли тата аталантармалли ҫумпрограмма йышӑнчӗҫ, чӑвашлӑха пропагандӑлакан телекӑларӑмсем тухрӗҫ, тата ытти те. Шел те ҫак хастарлӑх вӑраха пыраймарӗ пулас. Сӑнатӑп та вӑхӑт иртсе пынӑҫемӗн вӑл ытларах та ытларах Михаил Васильевич евӗр пулса пырать. Игнатьев та малтанах, республика ертӳҫин пуканне йышӑннӑ хыҫҫӑн, чӑвашлӑхшӑн тӑрӑшрӗ. Калӑпӑр, официаллӑ влаҫ порталӗн чӑвашла варианчӗ ӗҫлесе кайрӗ. Каярах вара хевти пӗтрӗ, мускаврисем мӗн хушнине ҫеҫ пурнӑҫлама пуҫларӗ, ахаль чиновник (уйрӑмлӑхӗ ӗнтӗ, ҫӳллӗрех пукан йышӑннинче кӑна) пулса тӑчӗ. Олег Алексеевич та ҫав ҫулпах пырать. Ав, чӑваш чӗлхине аталантармалли программӑра палӑртнӑ тӗллевсем пирки те маннӑ...

Редакцирен: Статьяна вырнаҫтарни редакци автор шухӑшӗпе килӗшнине пӗлтермест.

#Чӑваш хӗрарӑмӗ, #политика, #чӑваш чӗлхи, #МИХсем, #чӑвашлӑх

 

Ҫавӑн пекех пӑхӑр

Комментари:

Agabazar // 2284.28.9073
2022.09.06 14:36
Agabazar
Ачам, ятна «пытарнипе» никамран та пытанаймастăн.

Кирлĕ пулсан, сана шыраса тупасси чăрт! сурасси çеç вăл.

Пачах урăхла, хăвăн чăн ятна палăртни сана кăштах та пулин сыхлăх парать.
Евразиец // 1855.68.3619
2022.09.07 15:42
Аçтахар, чăваш чĕлхине аталантармалла тени вăл мĕне пĕлтереть? Чĕлхене мĕнле аталантараççĕ ăна? Ладно, знаем как мускулы развивать, физически развивать... А вот как чувашский язык развивать? Как? Куда делось, где потеряли до настоящего времени развитие чувашского языка? Сколько помню и долго уже помню как разговаривали, общались на языке, но никто не говорил о неразвитости языка. На чем основываете вы все свои доводы? После распада СССР вдруг появились говорящие на чувашском языке, а раньше они ни слово по-чувашски не говорили... Они что, так развили в себе язык и вдруг заговорили? Почему об этом не пишете? Где исследования, опросы у населения о желании разговаривать, изучать-учить чувашский язык? Почему это не делает чувашский народный сайт? Насколько перспективно сейчас для молодежи изучение чувашского языка? Ведь должны же быть фундаментальные исследования, а не просто постоянные пустые разговоры...
Agabazar // 2667.26.7210
2022.09.07 16:30
Agabazar
Пуçламăшĕнчен пуçласа вĕçне çитиччен, макаронизмсемсĕр, чăвашла калаçмалла — акă мĕне пĕлтерет «аталанас» тени.
Евразиец // 1855.68.3619
2022.09.08 09:23
Спасибо, Agabazar за разъяснение. Вы как всегда в своей роли задомазохиста. Это ваша одухотворенность бесконечная, "полезная" и для чувашского народного сайта. Человек забывает и склонен он забывать, а вот культура помнит...
Agabazar // 2667.26.7210
2022.09.08 10:43
Agabazar
Урса кайса аталантар!
Сергей И // 3060.16.3924
2022.09.14 11:53
Одним нажатем клавиши мы создадим миллиард чувашкоязычных роботов.
Agabazar // 3849.29.5145
2022.09.14 18:04
Agabazar
Чăвашла калаç.

Мĕнле пулса тухать-ха? Çынни чăвашла калаçакан роботсем çуратассипе каппайланать, хăй вара чăвашла калаçасшăн мар. Мăнтарăн роботсем çине тиесшĕн çак ĕçе.
Евразиец // 3592.88.7110
2023.02.19 09:32
Мне хочется посмотреть открытые уроки по чувашскому языку от Аçтахара и Акапасара. Вы знатоки в области чувашской филологии покажите уроки чувашского языка в Чебоксарских и других школах республики и пропагандируйте свои уроки через местное телевидение. Пишете-"чешетесь" много о необходимости изучения чувашского языка, но почему от вас нет открытых уроков чувашского языка?Тем более Аçтахар закончил чувашское отделения филологического факультета ЧГУ, но дальше пустого трепа пока ничего не может. Идти нужно в народ, в школы, чтобы непосредственно общаться, открыто без вранья разговаривать с учителями и учащимися.
2023.02.19 13:46
Аçтахар Плотников
Евразиец, каждый должен заниматься тем, что умеет. Хотя у меня в дипломе и стоит «Преподаватель», но я туда пошел по большей части в направлении исследования чувашского языка (из меня преподаватель никакой). Хорошие уроки подготовили «Хавал» и другие. Ищите.
«но дальше пустого трепа пока ничего не может.»
Это скорее всего вы больше треплетесь. У меня хотя бы есть результаты своего труда. Хотя бы взять добавление чувашского языка в Яндекс.Переводчик. Мы также развиваем свой переводчик «Адыл.Толмач». Если вы считаете, что все это берется с воздуха, могу вас уверовать, что это колосальный труд, на который ушло не менее 4 лет.
Евразиец // 3592.88.7110
2023.02.21 20:09
Аçтахар, пожалуйста обоснуйте научно, актуально свой "колоссальный труд". А так вообще создается впечатление, что вы занимаетесь тем, "в чьих руках пирог вкуснее"( и тому подобным), хотя в народе об этом говорят "в чужих руках кусок больше", а современные молодые вообще извращаются и говорят только по-русски, что "в чужих руках (это самое...не буду писать, самому стыдно) толще". Я не против, абсолютно не против чувашского языка и чувашей, но считаю, что каждый волен разговаривать-общаться на том языке, на каком хочет, есть желание. Вообще для меня главное не этническая принадлежность в человеке и она определяется не по языку. Для меня главное - ЛИЧНОСТЬ и по Н.А.Бердяеву: "уникально-неповторимая, единственная духовная реальность, которая не только обладает свободой, она и есть свобода". И не надо её путать индивидуумом. Будет такая свобода-личность в духовной реальности - будет оригинальный, неповторимый этнос - коллективная личность. А когда ребенка упорно, насильно заставляют учить чужой язык, например, русского чувашский или не желающего чуваша учить свой родной язык, то над ним совершают насилие, воспитывают раболепие. Родной язык прививают с материнским молоком и ласками.

Комментариле

Сирӗн ятӑp:
Анлӑлатса ҫырни:
B T U T Ячӗ1 Ячӗ2 Ячӗ3 # X2 X2 Ӳкерчӗк http://
WWW:
ӐӑӖӗҪҫӲӳ
Пурӗ кӗртнӗ: 0 симв. Чи пысӑк виҫе: 1200 симв.
Сирӗн чӑвашла ҫырма май паракан сарӑм (раскладка) ҫук пулсан ӑна КУНТАН илме пултаратӑр.
 

Эсир усӑ курма пултаракан Wiki тэгсем:

__...__ - сӑмаха каҫӑ евӗр тӑвасси.

__aaa|...__ - сӑмахӑн каҫине тепӗр сӑмахпа хатӗрлесси («...» вырӑнне «ааа» пулӗ).

__https://chuvash.org|...__ - сӑмах ҫине тулаш каҫӑ лартасси.

**...** - хулӑм шрифтпа палӑртасси.

~~...~~ - тайлӑк шрифтпа палӑртасси.

___...___ - аялтан чӗрнӗ йӗрпе палӑртасси.

Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем