Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Вăрманкасри ман тус Вадим та манашкалах кăвакарчăнсем нумай усрать. Анчах Вадимăн манăнни пеккисем — тĕк тĕпекеллисем, манăн Вадимăн пеккисем — тĕк ураллисем çук. Çавăнпа эпир пĕр-пĕринпе улăштарма шут тытрăмăр. Вадим мана тĕк ураллисене пĕр мăшăр пама пулчĕ, эпĕ Вадима тĕк тĕпекеллисене паратăп.

Улăштарасса улăштартăмăр та, анчах çук çав, ĕç тухмарĕ, пирĕн кăвакарчăнсем ют çĕрте пурăнма килĕшмерĕç: Вадим панисем ман патран ун патне — Вăрманкаса вĕçсе кайрĕç, эп панисем ман пата вĕçсе килчĕç.

Мĕн тăвас?

Майне шухăшласа тупрăмăр. Çуркунне, кăвакарчăнсем çăмарта тусан, Вадим мана хăйĕн тĕк ураллисен çăмартисене пама пулчĕ, эп Вадима тĕк тĕпекеллисене паратăп. Вара эпĕ Вадим панă çăмартасене хамăн кăвакарчăнсен йăвине, Вадим эп панă çăмартасене хăйĕн кăвакарчăнĕсен йăвине хурать, çапла вара, пирĕн кăвакарчăнсем ку çăмартасенчен тухнă чĕпĕсене хăйсен чĕпписем, чĕпписем кăвакарчăнĕсене тăван ашшĕ-амăшĕ, йăвисене хăйсен тĕп килĕ тесе шутлаççĕ, ниçта та вĕçсе каймаççĕ.

Эпир кĕтнĕ вăхăт çитрĕ, кăвакарчăнсем çăмарта тума пуçларĕç. Ман тĕк тĕпекеллисем те пĕрер çăмарта турĕç. Тепĕр кунне, иккĕшне Вадима кайса парас тесе, кăвакарчăнсен йăвисем патне хăпартăм та, ак япала! Пĕр йăвинче те пĕр çăмарта та çук. Мĕне пĕлтерет ку?.. Çăмартисене кăвакарчăнсем хăйсем ӳкерсе пĕтернĕ тес — çĕрте хупписем те çук. «Кӳршĕ ачи Уçăп вăрласа кайман-ши?» — шухăш пырса кĕчĕ.

Малалла

Эс кăна вĕçместĕн, эпĕ те вĕçетĕп,

Каçсерен вĕçетĕп эп те тĕлĕкре.

Эсĕ те çунатлă, эпĕ те çунатлă;

Ăнтăлать-çке темшĕн тӳпенех чĕре.

Эс кăна ӳкместĕн, эпĕ те ӳкетĕп,

Час-часах ӳкетĕп эп чулсем çине.

Эс те аманатăн, эп те аманатăп,

Ерипен манатăп сурансен шутне.

Эсĕ те çунатлă, эпĕ те çунатлă...

Ăнтăлать-çке темшĕн тӳпенех чĕре.

Эсĕ те телейлĕ, эпĕ те телейлĕ,

Кăйкăр пек вĕçсессĕн, тусăм, тӳпере.

31.07.2021

Сивĕ урамра,

тĕттĕм ăшăмра.

Пĕлĕтлĕ тӳпе,

пылчăклă, йĕпе.

Сивĕ çил вĕрет,

шăмшакăм чĕтрет.

Шăнса кайнипе,

куçсем те йĕпе.

Ку вăл – кĕркунне –

кăтартать хăйне.

Çумăр çунипе

татах та йĕпе.

Хĕвел те пăхмасть,

çĕре ăшăтмасть.

Юхать çĕрĕпе

пĕлĕтрен йĕпе.

Пӳртре те сивĕ

(ман пекех – кивĕ).

Кунĕ-çĕрĕпе

кĕркунне – йĕпе.

Санран нумай та

кирлĕ мар –

санпа пĕрле

тăрса сывласчĕ.

Кăштах кăна

эс манпа лар –

сан аллуна

тытса ларасчĕ.

Эп мĕн калассине

пĕлетĕн,

эп пĕр сăмах

каламасан та.

Ман пурнăçа

çаплах кĕретĕн.

мĕн пулнине

ăнланмасан та.

Паян эс

манăн пурнăçра –

эп санпа

сывламасан та.

Хурланнă чух,

савăнăçра –

санпа нихçан та

лармасан та.

Р.S. : Ун пек те

юратма юрать,

туйăм вăл

чĕререн тухать.

Лăсканса çурхахланнă¹ кун-çулăм,

Сапламашкăн сана çĕнĕ пулăм

Хальлĕхе хĕрхенсе парнелет

Пурăнма хистекен çут тивлет².

Ситрелсе³ сапаланнă сĕвемĕн

Асăмри самантсем тĕллĕн-тĕллĕн —

Хăртласа⁴ ĕлкерес йӳтĕмпе⁵

Пĕтĕре(тĕ)п сăвăлла шерепе;

Сӳтĕлсе каясран тĕвĕлетĕп —

Вĕçĕнче вырнаçтарăп çут ĕмĕт;

Шăрçаланнă куççуль тирĕмне⁶

Сыпăнтарăп ĕлккенлĕх⁷ кӳме.

Ăнăçу сикчевне⁸ пытармалăх

Ĕненӳ, теветкеллĕх, ăсталăх —

Алылмаш — эреветлĕ тĕрре

Куçараççĕ утас çул-йĕре.

Куллăмпа укаланнă çĕн кунăм!

Сыпăнтарĕ сана ырă сунăм —

Иртнипе — ӳркенми кашнинчех

Шăпана çут элчел⁹ пӳкличчен.

— Ак япала! Ĕмĕр тăршшипе литературăри вăрăсене, леш «Плаки атти» тенисене тытса пурăнтăн та, халь вара ху та вăрлама тытăнтăн пулать? Ай-ай-ай… Лекрĕн, эппин, ватсупнă! Николай Васильевич Гоголе çаратнă вĕт эсĕ, намăссăр! Аслă писатель эс çут тĕнчене çуралса тухиччен сакăрвунă çул малтанах çырнă ун пек калав!..

Çапла ниçта кайса кĕрейми хĕпĕртесе, урисемпе чечетка ташланă пек тăпăртатса кăшкăрма пултараççĕ манăн хăшпĕр туссем çак калав ятне вуласанах.

Анчах мана ку пĕртте хăратмасть. Кăшкăрччăрах ара, кам чарать вĕсене? Ман чун таса — Гоголĕн «Хăрушă тавăру» калавне тивмен эпĕ. Эп каласа парас тенĕ ĕçсем пĕртте Гоголь çырса кăтартнă ĕçсем пек мар, ман геройсем те пачах урăхла. Унăн калавĕнче — асамçăсем, шуйттансем, рыцарьсем, тем тума та пултаракан хăватлă турă… Эп вара ахаль çынсем çинчен каласа кăтартасшăн. Хамăн хулара пурăнакан (паян кун та сывах-ха вĕсем) икĕ бухгалтер — Энтрейпе Унтрей — çинчен.

Мĕн тăвас тетĕн, ман геройсен иккĕшĕн те паспортри ячĕсем пĕрешкел пулнă — Андрей. Хушамачĕсем те пĕр пек — Иванов. (Сăмах майăн каласан, пĕр Шупашкарта кăнă миçе пин-ши вăл Ивановсем? Пĕтĕм республикипе илес пулсан вара, тепĕр математика наукисен кандидачĕ те шутласа кăлараймасть пулĕ!..).

Малалла

Ватăсен кунĕ

теç паян –

ăçта кайса

уяв тăвас?

Мунчана

кайсан аван –

унта кĕме

çăмăл пулас.

Анчах та

апла мар иккен –

пире унта

ытлах кĕтмеç.

Тулли тӳле

эс кĕриччен –

тӳлемесен

пĕртте кĕртмеç.

Ăçта кĕтеç

ватăсене,

чăнласа панă

уяв кун;

Çăмăллăх

пур-ши вĕсене?

Кĕтеç вĕт ăна

кашни чун...

Тăпсинчен

тăпăлса

тухасла

туйăма

Хĕсекен

хĕввĕмех

хĕстерсе

хумасан

Аркатать —

арканса

айĕнче

амана(тă)н,

Тĕппипе

тĕпренсе

тĕнчерен

тасала(тă)н.

Çакăнтах

çăварти

çăхавна

çăтмасан,

Йăнăшна

йăмтарса

йăвунта

йăпансан

Сирпĕтсе

салататăп.

Саккунлă

сăлтав —

Малалла

Сăввăмпа

сăмахшар

сыптарса

ӳсĕртетĕп:

ӳлĕмрен

ӳнерпе¹⁰

ӳрĕклентĕр¹¹

халу.

Каçăхман¹²

кăмăлна

катренпа¹³

тӳпелетĕп —

тулнипе

тутунтан

тăкăнмалăх

куллу...

Уншăнах

умăнта

утăмшар

пусăмлатăп —

пур-пĕрех

пултару

парăнтарĕ

сана.

Састашпа¹⁴

сăйласа

савнăçна

тăрантарăп:

техĕмне¹⁵

тумламшар

тутансамччĕ

кăна.

Хута кĕрет шап-шурă хут

Анне пекех: ӳпкевсĕр, тимлĕ.

Ӳпне¹⁶ ӳкетĕп тепĕр хут

Темле: ни чĕрĕ мар, ни вилĕ...

Хĕрхеннĕрен каллех чĕркет:

Аманнă ăсăм, чĕмĕм¹⁷ чирлĕ.

Чĕлхем вĕçне тумлать шерпет

Такам. Пĕрех. Мана çак кирлĕ.

Куççуль юхмасть — хӳхлет калем¹⁸

Тăшман, тăван, çулташ¹⁹ юлманшăн.

Кунта юлать манран валем²⁰:

Хамах, хамах суйларăм ашăм²¹.

Ăшра — суран, сăнра — пĕрме²² —

Тахçан йĕрленнĕ хурлăх, савнăç.

Сутмастăпах нихçан пĕрне —

Мана вĕсем парнелĕç канăç.

Тĕке'р вырне — шап-шурă хут —

Çунман, çĕрмен яланлăх тынă²³.

Путармĕ шыв, витермĕ вут —

Юнпа тарпа Ăстаçă çырнă.