Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Чипер, чипер пулса

эп те çӳреттĕм,

каçпа чараттăм çамрăк хĕрсене.

Сар шăпчăкпа чĕлхе тупма пĕлеттĕм,

тăсса ярсан хут купăс пĕрмине.

Кашни кунах хĕвел йăл кулмасан та —

çĕрле кураттăм Алтăр çăлтăра.

Тус-юлташсем ун чух нумайччĕ ман та,

хĕсместчĕ ним те вăйлă кăкăра.

Çунат саратчĕ ĕмĕтсен тĕллевĕ,

утаттăм çăмăл сарлака çулпа.

Çаран чечекĕ ăшшăн кулнă евĕр

кулаттăм эп те кĕмĕл кулăпа.

Сӳнет çут çăлтăр —

вăхăчĕ çитсессĕн,

типет çăл куçĕ — çухатса шывне.

Хам яшлăха каçпа аса илсессĕн,

чун ыратать хĕвеллĕ ирхине.

Чипер, чипер пулса текех иртеймĕп,

сӳнет куç вăйĕн çулăмĕ хуллен.

Ман купăса та шăпчăк тек илтеймĕ,

илтсен те калĕ: «Ватăлчĕ иккен...»

Тĕнче хуçи — хĕвел васкать каç еннелле,

Ман питĕм-куçăма лăпкать ачаш шевле.

Темскершĕн ăнсăртран вут тиврĕ ăс-пуçа —

Çунатсăр кайăкла çухатрăм тăнăçа.

Кăваррăн тĕлкĕшет эп пăхнă анăç ен,

Сăнанăн туйăнать вăл хăй те халь мана.

Темле ăнланма çук вăй пулчĕ-ши ку, тен, —

Туятăп лайăхах ӳт-пĕвĕмпе çакна.

Йĕпхӳллĕ, тĕссĕр кун килет-шим-ха ыран,

Е маншăнах юри чĕтренĕ-ши тĕнче? —

Пĕлеймĕп калама: пĕрре — сăмах çукран,

Тепре тесен вара, эп — çӳп вăй умĕнче.

Çук-çук, шухăшăмра ӳсет тем урăххи:

Сӳнсе пыран çак кун мĕн чухлĕ çепĕçрех.

Ăна «сыв пул» тенин çавăн чухлех пахи —

«Сыв пул эс, юрату юрри» тесси пекрех.

Куç умĕнчех вара тăратăн эс, чунри,

Анчах та сывлăша алпа тытаймăн çав.

Салхуллă тӳпене итлетĕп, чун чури,

Тупатăп-и тесе çухатнă тăнăçа.

Тусем-сăртсем хыçне хĕвел хӳми ӳкет...

Тавралăха хуллен каç чатăрĕ хуплать...

Пĕри кунтах пĕччен урамсемпе сĕнккет —

Тепри таçта, лере ахăлтатса кулать.

Эп ăнланмастăп çак лăпкăлăха...

Тăп-тăрă, витĕр уçă шăплăха

Ӳт-пĕвĕмпе эп ĕненместĕп темшĕн.

Санран-ши пĕр сăмах та илтейменшĕн

Хура каçа тăнлать, тăнлать хăлха?

Мĕн илтĕп? Шăнкăрав-и шăнкăравлĕ

Йĕс сассипе çурхи кунсем çинчен,

Е сӳрĕк кулă çурăм хыçĕнчен

Чĕре патне çити кĕрсе пăралĕ?

Çакна пуласлăх пытармасăр калĕ.

Эп хатĕр. Эп тăп-тăрă, сивĕ халĕ.

Тен, сивĕрех илтес сăмахсенчен...

Атăл. Ку айкки сăрт, леш айкки тӳрем.

Атăл сарăлса юхать. Кашински пăрахут Куславккаран Хусаналла анать.

Пăрахут çинче аялти хутра пĕр сăхманлă чăваш çăмарта ещĕкĕсем çине таянса тăрать. Шурă хутаç çакнă вăл. Хутаççи çумне пĕр мăшăр çĕнĕ çăпата çыхнă. Урине шурă чăлха тăхăннă, кивĕрех çăпата сырнă. Чăвашăн хăрах куçĕ пăсăк, хĕрелсе кайнă. Те Хусана, те Самара ĕç шырама каяканскер вăл.

Çак чăваш патĕнчех таса тумланнă вырăссем сĕтел хушшинче чей ĕçсе лараççĕ.

* * *

Пĕри, хуçа-прикащăк майлăскер, чăваша:

— Ваççиль Иванч, лапти протавать Касань пошел, хитрый чулавек ты, касански купца хочешь опмануть, Ковалински пасар лапти не хочешь протавать. Ваççиль Иванч, почем лапти? — тесе темтепĕр каласа тек тăрăхлать çак чăваша.

Чăвашĕ итлесе тăчĕ-тăчĕ те ним чĕнмесĕр вырăссем патĕнчен кайса аяккарах, пăрахут машинĕ патне, пулă пички çине, кайса ларчĕ.

Ĕлĕк пăрахутсемпе е чугун çулпа çӳренĕ чух чăваша йĕкĕлтесе хурлантарнине кам курман пуль?

«Российский гражданин, Чуксарский дворянин, лыко да мочало, начинай сначала; Чуксар корот — всем коротам корот», — тесе кулатчĕç чăвашран патша, дворянсен, пуянсен, пупсен саманинче.

Малалла

Эп куратăп:

Типнĕ армути;

Çунат сарнă кайăксен карти

Çурçĕртен кăнтăралла вĕçет.

Шухăшлатăп:

Ку вăл кĕркунне

Канăçсăр, вĕри чунлисене

Пурăнма, çĕнмешкĕн вĕрентет.

Эп куратăп:

Пӳлмесем тулли

Çулсерен кĕрет тырри-пулли,

Сахал мар пиçет çырла-улма.

Шухăшлатăп:

Ку вăл кĕркунне

Вĕрентет ĕçченçĕ çынсене

Хăй пекех ыр кăмăллă пулма.

Эп куратăп:

Улмуççи çинчен

Татăлса ӳкеççĕ ерипен

Пиçсе çитнĕ йывăр улмасем.

Шухăшлатăп:

Ку вăл кĕркунне

Сăвăсем çырма поэтсене

Пăрахса парать çĕн йĕркесем.

Чечек пек те курăнать,

чечек пек те мар...

Юрату пек туйăнать

чĕрери кăвар.

Юрату-ши, урăх-ши —

ман епле пĕлес?

Кĕçĕр сана курăп-ши?

Тĕл пулан-ши эс?

Чечек пек те курăнать,

чечек пек те мар...

Юрату савма хушать, —

эс мана ан чар.

Эс мана савма ан чар,

ан хуç чунăма,

чĕрери хĕрӳ кăвар

куçтăр çулăма.

Чечек пек те курăнать,

чечек пек те мар...

Юрату пек туйăнать

чĕрери кăвар.

Юрату-ши, урăх-ши?

Кам мана калать?

Кĕçĕр сана курăп-ши?

Курасах пулать.

Амăрткайăкĕ вăратрĕ

Çутă çăлтăр тӳпине.

«Сокол» «Чайкана» юратрĕ,

Ярославна пикине.

Халаллатпăр, чĕп кăларăр

Шурă мамăк йăвара.

Амăш евĕр пулччар капăр,

Пулччăр ашшĕ пек хура.

Çӳлерех вĕçсе хăпарччăр

Тĕпсĕр космос тĕнчине.

Çăлтăр карапне антарччăр

Уйăх çине, Марс çине.

Кĕрĕс, кĕрĕс туй тăватпăр

Шуршăлта, Шупашкарта.

Çăлтăра хĕве хупатпăр,

Пултаратпăр тупата!

Иванов бульварĕ

Кăмăла лăпкарĕ.

Хӳт карти — акаци

Çĕкленет хавассăн.

Чул хăма шак-шак —

Атă та пушмак.

Лирă пек йăран

Эс кунта куран.

Хĕп-хĕрлĕ чечек

Хыпнă çулăм пек.

Сăвăçăн чĕри

Çулăм пек вĕри.

Иванов анасшăн,

Урампа утасшăн.

Яковлевпа Çеçпĕл

Проспекта чĕнеç пек.

Хамăр тăрăхри çынсем Ярмуш тесен мана пурте пĕлеççĕ.

Пĕр курсан ман пек çынна манас çук.

Эпĕ пысăк, сарлашка, сарă сухаллă çын.

Ĕçке-çике каймасăр юлман: ăçта туй хĕрри — эпĕ те çавăнта.

Туй-шилĕкре:

Тринти-тринти çăм тапать,

Ай-ну, май-ну! — тесе сикеттĕмĕр çав. Арăмсем, хĕрсем туйра йăл-йăл кулса пăхса кăна тăратчĕç.

Ĕçкĕ нумайччĕ.

Эпĕ вулăснăй суда çветитле çӳреттĕмччĕ.

Курни курман-и — эпĕ курнă пулаттăм.

Çветитле кайнăшăн ĕçтеретчĕç, укçине те чикеттĕм.

Пĕрре çавăн пек кантурта стришна суйларăмăр.

Çавна суйласшăн хам та хытă кĕрлерĕм пухура.

Суйласан хисепсĕр ĕçкĕ, закуска лартрĕ старшина.

Урам варри такăр мар,