Шупашкарта пурӑнакан тивӗҫлӗ канури хӗрарӑм Атӑл леш енне хура ҫырла пуҫтарма кайсан кашкӑра курнӑ.
Мария Капитонова ҫырла татнӑ чухне шӑв-шав илтнӗ – пӑши чупса иртсе кайнӑ. Хӗрарӑм пуҫне пӑрнӑ та 2 метр аякра кашкӑр тӑнине курнӑ. Вӗсем пӗр-пӗрин ҫине темиҫе минут пӑхса тӑнӑ. Унтан тискер чӗрчун ҫаврӑнса кайнӑ.
Хӗрарӑм шикленнӗ паллах. Анчах кашкӑр кайсан 150 метр аяккарах кайнӑ та малалла ҫырла пуҫтарнӑ.
Тепӗр эрнерен вӑл ӳпки шыҫнипе пульницӑна лекнӗ. Ахӑртнех, стреса пула чирленӗ. Анчах вӑрмана кайма пӑрахман вӑл.
Ҫулталӑк пуҫланнӑранпа республикӑра ҫул-йӗр ҫинчи аварире 33 тискер чӗр чун вилнӗ. Ҫапла пӗлтерет ЧР Ҫут ҫанталӑк министерстви.
Ҫав йышра 19 пӑши, 13 хир качаки, пӗр хир сысни. Сунар инспекторӗсем ӑнлантарнӑ тӑрӑх, ҫулла тискер чӗр чунсем машина айне лекес хӑрушлӑх уйрӑмах пысӑкланать. Хальхи вӑхӑтра вӑрманта хӑйсем тӗллӗн пурӑнма хӑнӑхман ҫамрӑк пӑши нумай, вӗсем час-часах ҫул ҫине тухаҫҫӗ. Кунсӑр пуҫне чӗр чунсем шӑна-ӳпре тапӑннипе те вӑрмантан тухса тараҫҫӗ.
Водтелӗн ҫапса кайнӑ чӗр чуншӑн штраф тӳлеме тивӗ: пӑшишӗн — 80, хир качакишӗн — 40, хир сыснишӗн — 30, мулкачшӑн — 1 пин тенкӗ.
Ӗнер, ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче, Пӑрачкав округӗнчи Кожевенное ялӗ ҫывӑхӗнче вӑрман ҫунма тытӑннӑ. Ҫулӑм 3 гектар лаптӑк ҫинче сарӑлнӑ. Пушарнӑйсем «хӗрлӗ автана» часах парӑнтарнӑ. Инкекре ҫынсем шар курман.
Инекеклӗ лару-тӑру министерстви вӑрмансенче пушар тухас хӑрушлӑх пысӑк пулни пирки аса илтерет.
Чӑваш Енӗн тава тивӗҫлӗ вӑрманҫи Геннадий Хураськин вӑрман хуҫалӑхӗнче ӗҫлеме пуҫланӑранпа 40 ҫул та иртсе кайнӑ. Ӗсе вӑл Пӑрачкав тӑрӑхӗнчи вӑрман хуҫалӑхӗнче пуҫланӑ. Юлашки ҫулсенче вӑл Йӗпреҫри пушарпа хими станцийӗн пуҫлӑхӗнче тӑрӑшать. Вӑл ҫине тӑнипе атвопарка ҫӗнетнӗ, ҫӗнӗ оборудовани туяннӑ.
«Вӑрман — пирӗн иксӗлми пуянлӑх. Ӑна упарса хӑварассипе эпӗ те тӑрӑшнишӗн чунтан савӑнатӑп», — тет вӑл.
Муркаш округӗнче такамсем ҫамрӑк хурӑнсене каснӑ. Ҫакна Ҫӗнӗ ҫул каникулӗнче яла килнӗ ҫемье вӑрмана йӗлтӗрпе ярӑнма кайсан асӑрханӑ. Кайран яла хатӗр вутӑ тиесе килни те пулнӑ.
Ял ҫыннисем кун пирки вӑрман инспекторне пӗлтернӗ. Вӑрман ӗҫченӗсем вырӑна тухнӑ. Ҫамрӑк хурӑнсене ял хуҫалӑх пӗлтерӗшлӗ ҫӗр лаптӑкӗ ҫинчен каснине палӑртнӑ вӗсем. Ӑна тахҫан тара илнӗ, анчах халь никам та усӑ курмасть, ҫавна май хурӑнсем шӑтса тулнӑ.
ЧР Ҫутҫанталӑк министерстви палӑртнӑ тӑрӑх, вӑрман фончӗн ҫӗрӗ ҫинче саккуна пӑснӑ тӗслӗх ҫук.
Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи полицейскисем вӑрманта ҫухалса кайнӑ арҫынна киле ҫитме пулӑшнӑ.
Кӑрлачӑн 5-мӗшӗнче Шупашкарти хӗрарӑм полицие шӑнкӑрааласа 36 ҫулти упӑшки лесник патне хӑнана кайма тухсан ҫухалса кайнине пӗлтӗрнӗ. Лешӗ кун пирки шӑнкӑравласа калама ӗлкӗрнӗ, кайран телефонӗ сӳнсе ларнӑ.
Полици капитанӗ Григорий Шестаков тата полици майорӗ Юрий Павлов вӑрмана ҫитнӗ те арҫынна, йӗрӗ тӑрӑх шырама пуҫланӑ. 10 ҫухрӑм утнӑ вӗсем. Юлашкинчен утарти сарай патне пырса тухнӑ. Ҫӳхерех тӑхӑннӑ арҫын унта пытаннӑ. Полицейскисем ӑна вӑрмантан тухма пулӑшнӑ.
Эрнекун Муркаш муниципаллӑ округӗнчи Ильинка вӑтам шкулӗнче Б.И. Гузовский ячӗллӗ ҫӗнелнӗ музей уҫӑлнӑ. Хӗрлӗ хӑйӑва Чӑваш Республикин ҫутҫанталӑк пурлӑхӗсемпе экологи министрӗн ҫумӗ Елена Дымза, Муркаш муниципаллӑ округӗн пуҫлӑхӗ Алексей Матросов тата шкул директорӗ Надежда Иванова каснӑ.
Хӑнасем валли пӗрремӗш экскурсие «Вӑрман тусӗсем» шкул лестничествинче вӗренекен ачасем ирттернӗ. Вӗсем музейри экспонатсем пирки каласа панӑ, вӑрман пирки хӑйсем мӗн пӗлнине уҫса панӑ.
Хӑнасем те пуш алӑпа килмен: «Сӑрҫум» заповедникӑн директор ҫумӗ йӑвасем илсе килнӗ, теприсем антресоль, виҫмелли вилка, ҫӳллӗше виҫмелли хатӗр, ытти япаласем парнеленӗ.
Хӑнтӑрсен шутне палӑртас тӗллевпе хӑнтӑрсен «ҫыравне» ҫулсерен ирттереҫҫӗ.
Юлашки ҫулсенче Чӑваш Енре хӑнтӑрсем нумайланнӑ. 2022-мӗш ҫулта 2024-шне асӑрхаса шута илнӗ пулсан, пӗлтӗр — 2180.
Хӑнтӑрсем ҫут ҫанталӑка ҫав тери пысӑк усӑ кӳреҫҫӗ. «Хӑнтӑрсем шыв тӑрӑх пӗрене юхтарса плотинасем туни, сӑмахран, кӳлӗсене типесрен сыхлать», — тесе пӗлтернӗ Телеграмри «Чӑваш Ен калаҫать» каналта.
Чӑваш Енре вӑрманта пӗрремӗш экологи сукмакӗ уҫӑлнӑ. «Вӑрман историне – ҫулҫӳрев» экомаршрут Вӑрнар лесничествинче вырнаҫнӑ.
Сукмак тӑршшӗ – 1,3 ҫухрӑм. Унта 7 чарӑну пур, вӗсенче ҫынсем чарӑнса юмансем, хырсем, юханшыв пирки нумай интереслине пӗлме пултараҫҫӗ.
Тавралӑх хитре. Унӑн илемӗпе киленме пулать. Ку кана мар, вӑрман историне, этимологине те пӗлме май пур.
Вӑрнар районӗнче пурӑнакан пӗр арҫын чӗрӗ юмана касса антарнӑ. Чӗрӗ йывӑҫа каснине асӑннӑ тӑрӑхри лесник асӑрханӑ. Вӑл йӗрке хуралҫисене евитленӗ. Тӑкак 1 миллиона яхӑн тенкӗпе танлашнӑ. Пӑтӑрмах тӗлӗшпе РФ Пуҫиле кодексӗн 260-мӗш статйин 3-мӗш пайӗпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Йывӑҫ каснӑ ҫынна та кӗҫех тытса чарнӑ. Вӑл Вӑрнарта пурӑнакан 37 ҫулти арҫын пулнӑ. Юманран вӑл хӗле валли вутӑ хатӗрлесшӗн пулнӑ иккен.
+17.3 °C