Вӑрнар поселокӗнче пурӑнакан салтакӑн тӑлӑх арӑмӗ ултавҫӑсене 10 миллион тенкӗ парса янӑ.
29 ҫулти хӗрарӑмӑн упӑшки ятарлӑ ҫар операцийӗнче вилнӗ. Ултавҫӑсем ӑна куншӑн патшалӑх хушма тӳлевсем парать тесе суйнӑ та харпӑр даннӑйсене ыйтнӑ. Анчах кайран вӗсене ют ҫынсем пӗлнӗ тесе хӑратма тытӑннӑ. Ҫапла хӗрарӑм вӗсем хӑратса пӗтернипе «Тӗп банк ӗҫченӗсене» 10 миллион ытла тенкӗ парса янӑ.
Улталаннине вӑл кайран хӑйех ӑнланнӑ та полицие кайнӑ. Юрать-ха, пакунлисенчен вӑхӑтра пулӑшу ыйтнӑ. Хусантан Вӑрнара таксипе юлнӑ тепӗр 1,5 миллион тенке илме килнӗ икӗ курьера кун хыҫҫӑн тытса чарнӑ.
Шупашкар хулинчи шкул ачи ултавҫӑсене ашшӗ-амӑшӗ пухнӑ 15 миллион тенке парса янӑ.
Ҫапла хӑтланнӑ 9-мӗш класра вӗренекен хӗр. Ун патне палламан ҫын шӑнкӑравланӑ та транспорт компанине посылка килнине, курьер ӑна пырса парассине пӗлтернӗ, смс-ҫырупа килнӗ кода калама хушнӑ. Хӗр шӑпах тата амӑшӗ посылка кӗтнине пӗлнӗ, ҫавӑнпа пӗрре те иккӗленмен, палламан ҫынна кода каланӑ. Унтан палламан ҫынсем ӑна хӑратма пуҫланӑ, видеоҫыхӑну урлӑ калаҫса килӗнче мӗн пуррине пӑхнӑ. Ку «ухтару» пулнӑ-мӗн, ҫакна тума полицейскисем хӑйсем килеймен. Хӗр килте укҫа шыраса тупнӑ, палламан ҫынсене кӑтартнӑ. Лешсем ӑна «деклараци тума» ӳкӗте кӗртнӗ. Ҫакна тусанах каялла тавӑрса параҫҫӗ-мӗн.
Хӗр таксипе Ҫӗрпӳ округне ларса кайнӑ та курьерпа тӗл пулнӑ, «коза» пароле пӗлтерсе ӑна пӗтӗм укҫана, 15 миллион тенке, тыттарса янӑ.
Улатӑр хулинче пурӑнакан 89 ҫулти хӗрарӑм ултавҫӑсен аллине лекнӗ. ШӖМ пӗлтернӗ тӑрах, вӑл вӗсене 9,5 миллион тенкӗ куҫарса панӑ.
Утӑ уйӑхӗн вӗҫӗнче ун патне килти телефон ҫине палламан арҫын шӑнкӑравланӑ та хӑйӗнпе йӗрке хуралҫи тесе паллаштарнӑ. Хайхискер кинемее вӑл террористсен организацине 1 миллион тенкӗ куҫарнӑ тесе хӑратнӑ. Яваплӑхран тарас тесен «преступление» пӗрле уҫӑмлатма сӗннӗ, мӗн хушнине йӑлтах пурнӑҫлама хушнӑ.
Кинемей пухнӑ укҫине хулари банкоматсенче пайӑн-пайӑн илсе палламан ҫынсене парса тӑнӑ. Ҫавӑн пекех вӑл 87 ылтӑн «Георгий Победоносец» инвестици укҫине тыттарса янӑ. Ҫапла вӑл укҫан – 8,5 миллион тенкӗ, ылтӑн укҫапа 1 миллион ытла тенкӗ парса янӑ. Ҫак таранччен вӑл ултавҫӑсемпе калаҫнине банка юлашки 100 пин тенкине илме килсен пӗлнӗ.
Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Ҫакӑ паллӑ: ватӑскер пӗччен пурӑнать, ачисем регион тулашӗнче тӗпленнӗ, ҫавӑнпа унӑн никампа та канашлама май пулман.
Шупашкарти тирпейлӳҫӗ пуяс тенӗ пулмалла – инвестицисемпе ӗҫлесе илме ӗмӗтленнӗ. Анчах ҫурӑк валашка умӗнче тӑрса юлнӑ.
Ку кӑна мар-ха тӗлӗнмелли. Вӑл ултавҫӑсен аллине иккӗмӗш хут лекнӗ. Утӑ уйӑхӗн пуҫламӑшӗнче хулари пӗр предприятире тирпейлӳҫӗре ӗҫлекенскер тӗнче тетелӗнче хушма тупӑш пирки пӗлтерӳ асӑрханӑ. Кӗҫех «менеджерпа» калаҫма пуҫланӑ, лешӗ ӑна телефонӗ ҫине инвестици валли тесе сарӑм вырнаҫтарма хушнӑ. Ҫапла хӗрарӑм пӗр уйӑх палламан ҫынсем каланӑ счетсем ҫине укҫа куҫарса тӑнӑ. 2,2 миллион тенкӗ таранах хывнӑ вӑл. Вӗсенчен ҫурри ытларахӑшӗ – кредит тата заем илнӗскерсем.
Анчах шантарнӑ тупӑш пулманнине кура хӗрарӑмӑн полицие кайса заявлени ҫырма тивнӗ.
Палӑртмалла: пӗрремӗш хутчен вӑл 2023 ҫулхи хӗлле ултавҫӑсен серепине лекнӗ. Ун чухне хӗрарӑм такам ун ячӗпе кредит илнине ӗненсе 75 пин тенкӗ «хӑрушсӑр счет» ҫине куҫарнӑ. Паллах, кайран ку укҫана курман вӑл.
Муркаш районӗнчи хӗрарӑм, падагогика тытӑмӗнче ӗҫлекенскер, прическа улӑштарма шухӑшланӑ та укҫасӑр тӑрса юлнӑ.
Ултавҫӑсенчен шар курнӑскер полицие заявлени ҫырма пынӑ. Акӑ мӗн каласа кӑтартнӑ вӑл. Хӗрарӑм прическа улӑштарас тесе малтан хӑйне мӗнлереххи кайнине тӗрӗслеме шухӑшланӑ та телефонӗ ҫине сарӑм лартнӑ. Анчах кун хыҫҫӑнах унӑн телефонӗ сӳнсе ларнӑ. Хӗрарӑм банк сарӑмне урӑх мелпе кӗнӗ те счечӗ ҫинчен 50 пин тенкӗ ҫухалнине курнӑ. Ҫакӑ паллӑ: вӑл телефонӗ ҫине лартнӑ сарӑмра вирус пулнӑ. Ултавҫӑсем укҫа вӑрлас тесе юри ҫапла хӑтланаҫҫӗ.
ШӖМ асӑрхаттарать: сарӑмсене официаллӑ ҫӑлкуҫсем урлӑ кӑна лартмалла. Сиенлӗ программӑсем анлӑ сарӑлнӑ тӳлевсӗр сарӑмсенче «пытанма» пултараҫҫӗ.
Шупашкарта пурӑнакан 41 ҫулти хӗрарӑм инвестицисемпе ӗҫлесе илес тесе ултавҫӑсене 2,5 миллион тенкӗ куҫарса панӑ. Укҫи хӑйӗн те пулман, кредит илнӗскер.
Вӑл пӗлтерӗвӗ халӑх тетелӗнче курнӑ та «аналитик» патне ҫырса янӑ. Лешӗ тупӑш тума май пурри пирки нумай ӑнлантарнӑ, телефон ҫине сарӑм лартма, экран демонстрацине ҫутма ӳкӗте кӗртнӗ.
Хӗрарӑм вӑл кӑтартнипе тӗрлӗ счет ҫине укҫа куҫарнӑ та куҫарнӑ. Сарӑмра инвестици счечӗ ҫинчи тупӑш ӳснӗ пек курӑннӑ. Ҫакна кура хӗрарӑм чӑннипех те ӗненнӗ. Тата ытларах ӗҫлесе илес тесе темиҫе кредит илнӗ, пӗтӗм укҫана куҫарнӑ. Ҫапла 2,5 миллион тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ вӑл.
Кун пирки ӑнсӑртран аппӑшӗ пӗлнӗ. Вӑл тӳрех полицие пӗлтернӗ.
Шупашкар хулинче пурӑнакан арҫын ултавҫӑсене 3 миллион тенкӗ хӑйӗн аллипех тыттарса янӑ.
Ку укҫа унӑн ҫурт хӑпартма пухнӑскер пулнӑ. Пӗррехинче ун патне палламан ҫын шӑнкӑравласа шлагбаум илме сӗннӗ. Килте шӑпах стройка пынипе арҫын килӗшнӗ, пӗр иккӗленмесӗрех смс-ҫырупа килнӗ кода каланӑ.
Анчах кун хыҫҫӑн ӑна палламан ҫынсем шӑнкӑравласа ултавҫӑсен аллине лекнӗ тесе хӑратма тытӑннӑ, ыйтӑва татса пама хӑйсем панӑ номерпе шӑнкӑравлама хушнӑ. Ҫапла вӑл «Роскомнадзор», «банк», «ФСБ» ӗҫченӗсемпе калаҫнӑ. Ӑна Украина ҫынни валли ун ячӗпе доверенноҫ хатӗрленӗ, ун урлӑ террористсен организацийӗсене укҫа куҫараҫҫӗ тесе ӗнентернӗ.
Кун хыҫҫӑн арҫын пухнӑ пӗтӗм укҫине «деклараци тума» курьер урлӑ парса янӑ. Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Шупашкар хулинче пурӑнакан 63 ҫулти арҫын чикӗ леш енчен «Тойота» маркӑллӑ минивэн туянма ӗмӗтленнӗ. Халӑх тетелӗнче хӑйне кирлӗ машинӑна сутни пирки пӗлтерӳ те тупнӑ.
Сутуҫӑ ӑна машинӑн сӑнӳкерчӗкӗсене тата докуменчӗсене кӑтартнӑ. Кун хыҫҫӑн Шупашкар арҫыннин иккӗленӳ юлман – вӑл килӗшӳ тума тата машинӑна Чӑваш Ене илсе ҫитерме тесе лешӗ каланӑ счет ҫине 2 миллион ытла тенкӗ куҫарнӑ.
Кун хыҫҫӑнах сутуҫӑ ҫыхӑнӑва тухма пӑрахнӑ. Паллах, Чӑваш Ене нимӗнле машина та килмен. Ултав серепине лекнине ӑнлансан арҫын полицие пулӑшу ыйтма кайнӑ.
Вӑрмар округӗнчи 22 ҫулти каччӑ хӗрпе пулас тесе 300 пин тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ.
Хайхи каччӑ Шупашкар хулинче темиҫе сехетлӗхе хваттер тара илнӗ те «каҫхи лӗпӗше» чӗнме шухӑшланӑ. Вӑл сайта кӗрсе хӗр суйланӑ, ун патне шӑнкӑравланӑ. Лешӗ телефон ҫыхӑнӑвӗшӗн тӳлеме 2900 тенкӗ ыйтнӑ. Унтан килнӗшӗн страховка тума 29500 тенкӗ куҫарма хушнӑ. Хайхи «хӗр» юлашки тӳлев ун патне ҫитмен тесе ӗнентернӗ, каччӑна икӗ хут ытларах куҫарма ӳкӗте кӗртнӗ.
Кайран каллех тӗрӗс мар куҫарнӑ-мӗн, 59 пин тенкӗ ыйтнӑ. «Хӗр» каччӑна хӑрата-хӑрата татах та татах укҫа куҫарттарнӑ.
Ҫапла каччӑ 300 пин тенкӗ ытла куҫарнӑ, анчах нимӗнле «хӗре» те кӗтсе илеймен. Улталаннине ӑнлансан вӑл полицие кайнӑ.
Шупашкар районӗнчи пӗр ялта пурӑнакан 29 ҫулти хӗр ултавҫӑсен капкӑнне хӑй ҫакланни ҫитмен, ашшӗ-амӑшне те ҫав авӑра илсе кӗрсе кайнӑ.
Пӑтӑрмах пирки вӑл йӗрке хуралҫисене нумаях пулмасть пӗлтернӗ. Вӑл каласа кӑтартна тӑрӑх, мессенджерсенчен пӗринче ӑна инвестици лапамӗнче укҫа туса илме пулать тесе сӗннӗ. Телефонпа улталакансем каланӑ счет ҫине хӗр 879 пин тенкӗ куҫарса панӑ, ҫав шутран 21 пинӗ ҫеҫ хӑйӗн укҫи пулнӑ. Ыттине вӑл кредит илнӗ. Унсӑр пуҫне вӑл хӑйӗн 50-56 ҫулсенчи ашшӗ-амӑшне те ҫавӑн пек тума ӳкӗте кӗртнӗ. «Малашлӑхлӑ проекта» хайхисем 1 миллион та 700 пин тенкӗ хывнӑ, ҫав шутран 300 пинӗ ҫеҫ хӑйсем пухса пынӑ укҫа, ыттине кредит илнӗ.
Пӗтӗмпе ҫемье 2 миллион та 610 пин тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ.
+10.3 °C