Аслӑ Ҫӗнтерӳ уявӗ ҫывхарать. Республика уява паллӑ тума хатӗрленет.
Шупашкарта Ҫӗнтерӳ кунӗ умӗн шкул ачисем валли тӳлевсӗр экскурсисем йӗркелеме палӑртнӑ. Ку акци «Ҫӗнтерӳ ҫулӗсем» акципе килӗшӳллӗн иртӗҫ.
Ачасен Шупашкарти паллӑ вырӑнсене ҫитсе курма май пулӗ. Ӑҫта? «Анне» палӑк патне, Чапаев скверне, Хӗрлӗ тӳреме, Раҫҫейӗн тӗрленӗ карттин музейне. Экскурсоводсем ачасене Шупашкар историйӗпе паллаштарӗҫ, халапсем те каласа кӑтартӗҫ.
Палӑртса хӑварар: экскурсисене 2 пин ытла ачана явӑҫтарма палӑртнӑ.
Кӑҫал чӑвашсен Акатуйӗ Санкт-Петербургра та иртӗ. Кун пирки ЧР Элтеперӗ Олег Николаев тӳрӗ линире пӗлтернӗ. Аса илтерер: вӑл паян иртнӗ, 11:00 сехетре пуҫланнӑ.
Тӳрӗ лини вӑхӑтӗнче эфира Санкт-Петербургри Евгений Емельянов шӑнкӑравласа ҫитнӗ. Вӑл Питӗрте те, Мускаври пекех, чӑваш уявӗсене ирттерме пулмасть-и тесе кӑсӑкланнӑ.
Олег Николаев ҫапла хуравланӑ: нумаях пулмасть Чӑваш Ен правительствин председателӗ Сергей Артамонов тата культура министрӗ Светлана Каликова Санкт-Петербургра пулнӑ, Нева хӗрринчи хулара Акатуй ирттерме калаҫса татӑлнӑ. Программа интереслӗ пуласса шанаҫҫӗ, наци юрри-ташшипе пуян пулӗ вӑл.
Кӗҫех Чӑваш Ене каллех «Ҫӗнтерӳ пуйӑсӗ» килӗ. Хальхинче Шупашкарта мар, Вӑрмар поселокӗнче чарӑнӗ.
Ҫӗнтерӳ кунӗ ҫитнӗ май Горький чукун ҫулӗ астӑвӑм пуйӑсне ҫула кӑларӗ. «Ҫӗнтерӳ пуйӑсӗ» ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче Чулхуларан ҫула тухӗ. Маршрутра пӗтӗмпе – 29 станци, пӗри – Вӑрмарта. Унта вӑл ака уйӑхӗн 29-мӗшӗнче ирхи 7 сехет те 35 минутра ҫитӗ. Вӑрмарта вӑл 40 минут тӑрӗ.
Пуйӑс маршрута ҫу уйӑхӗн 4-мӗшӗнче Чулхуларах вӗҫлӗ. Сӑмах май, пӗлтӗр «Ҫӗнтерӳ пуйӑсӗ» Чӑваш Енре пилӗк вырӑнта чарӑннӑ: Вӑрнар, Ҫӗмӗрле, Улатӑр, Канаш, Шупашкар.
Палӑртса хӑварар: ку пуйӑса Горький чукун ҫулӗ Ҫӗнтерӳ пулнӑранпа 60 ҫул ҫитнӗ тӗле йӗркеленӗ.
Сӗнтӗрвӑрри хулинче Ӗмӗр сӳнми ҫулӑм тӑвасшӑн – Шупашкарти Ҫӗнтерӳ паркӗнчи пеккине.
Мемориала Ҫӗнтерӳ кунӗччен туса пӗтерме палӑртнӑ. Вӑл хулари Ҫӗнтерӳ тӳремӗнче пулӗ. Специалистсем плитан пӗр пайне демонтаж тунӑ ӗнтӗ. Унтан ун патне коммуникацисене илсе ҫитерӗҫ. Ӗҫсене ҫу уйӑхӗн 9-мӗшӗччен вӗҫлесшӗн.
Кунсӑр пуҫне вырӑнти влаҫ Ҫӗнтерӳ тӳремӗнчи палӑка анлӑ реконструкци тума палӑртнӑ.
Сӑмах май, Шупашкарти Ҫӗнтерӳ паркӗнче те реконструкци ӗҫӗсем пыраҫҫӗ.
Роскосмос Юрий Гагарин космонавта, тӗрӗсрех каласан, вӑл тӗнче уҫлӑхне улӑхнине асра тытса халӑх тетелӗнче хӑйне евӗр акци ирттерме сӗннӗ.
Космос эрнинче ҫынсен хунарпа е телефонпа пӗлӗте ҫутатмалла, ҫав вӑхӑтра пӗлӗтелле тинкерсе пӑхмалла. Ҫавна сӑн ӳкерсе илсе халӑх тетелӗнче вырнаҫтармалла.
«Время Гагарина» (чӑв. Гагарин вӑхӑчӗ) акцие хутшӑнакансен сӑнӳкерчӗксен айне #ВремяГагарина тата #ЗаЗвездами хэштегсем ҫырса хумалла.
Роскосмосӑн акцийӗ пирки пӗлтернӗ хыпар валли усӑ курнӑ сӑнӳкерчӗкре хунара виҫӗ пӳрнепе тата пуҫ пӳрнепе тытнӑ. Нейросеть пулӑшнипе ӑнӑҫсӑр ӑсталанӑ сӑнӳкерчӗке асӑрханисем: «Акцие тӑватӑ пӳрнеллисен ҫеҫ хутшӑнма юрать-и е ыттисене те чармӗҫ-и?» – тесе тӑрӑхласа ҫырнӑ.
Мӑнкунӑн тӗп палли – Сӑваплӑ ҫулӑм – Шупашкара Мӑнкун каҫӗ умӗн ҫитӗ. Ӑна Иерусалимран илсе килӗҫ.
Сӑваплӑ ҫулӑма Шупашкарти аэропортра кӗтсе илӗҫ. Ӑна РФ Патшалӑх Думин депутачӗ Анатолий Аксаков илсе ҫитерӗ. Кайран ӑна Введени соборне илсе кайса Шупашкар тата Чӑваш Ен митрополитне Савватие парӗҫ. Чӑваш Ен ҫыннисем унран ҫурта ҫутма, унпа пӗрле Сӑваплӑ тӑпрана киле илсе кайма пултарӗҫ.
Аса илтерер: Мӑнкун кӗлли пынӑ вӑхӑтра Шупашкарти 5 чиркӳ патӗнчи ҫулсене хупӗҫ.
Мӑнкун тӗлне Шупашкарта чиркӳсем патӗнчи ҫулсемпе ирӗклӗн ҫӳреме чарӗҫ. Кун пек чару шӑматкун каҫхине, ака уйӑхӗн 11-мӗшӗнче, вӑя кӗрӗҫ.
Шӑматкун 18:00 сехетренпе хулари пилӗк храм патӗнче ҫула пӳлӗҫ: Введени кафедра соборӗ (Константин Иванов, Свердлов, Ҫеҫпӗл Мишши, Бондарев урамӗсем); Ҫветтуй Троица мӑнастирӗ (Мускав ҫыран хӗрри); Пукрав-Татиана соборӗ (Павлов мичман тата Гузовский урамӗсем); Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ (Граждан урамӗ); Асап тӳснисен тата Ҫылӑх каҫарттаракансен храмӗ (Трактор тӑвакансен проспекчӗ).
Ҫулсене чиркӳре кӗлӗ вӗҫленсен уҫӗҫ.
Чӑваш Енре пурӑнакан 57 ҫулти арҫын арӑмне Пӗтӗм тӗнчери хӗрарӑмсен кунӗпе саламлас вырӑнне питрен турчкапа ҫапнӑ.
Арҫын ҫав кун киле кая юлса таврӑннӑ. Хӗрарӑм куншӑн, паллах, савӑнман. Вӑл ӑна вӑрҫнӑ. Арҫын каҫару ыйтас, ӳкӗнес вырӑнне турчка ярса илнӗ те унпа арӑмне питӗнчен ҫапнӑ.
Шар курнӑ хӗрарӑмӑн питне тухтӑрсем патне кайса ҫӗлеттерме тивнӗ.
Кайран арҫын ӳкӗннӗҫи пулнӑ-ха, вӑл мӑшӑрӗнчен каҫару ыйтнӑ. Анчах чавса ҫывӑх та ҫыртма ҫук тесе ахальтен каламан вӗт.
Пӑтӑрмах хыҫҫӑн пакунлисем тӗрӗслев пуҫарнӑ. Халӗ вӗсем арҫын тӗлӗшпе РФ Пуҫиле кодексӑн 115-мӗш статйин 2-мӗш пайӗпе ӗҫ пуҫарнӑ. Ку статьяпа айӑпланакан ҫынна 2 ҫул таран ирӗкрен хӑтарма пултараҫҫӗ. Кунсӑр пуҫне ӑна профилактика учетне илӗҫ.
Ҫулсерен Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин ветеранӗсене, тыл ӗҫченӗсене тата «вӑрҫӑ ачисене» Ҫӗнтерӳ кунӗ умӗн тӳлев параҫҫӗ. Кӑҫал та ӑна пама палӑртнӑ. Ку тӗллевпе республика хыснинчен 120 миллион тенкӗ уйӑрӗҫ.
Вӑрҫӑ ветеранӗсемпе сусӑрӗсем, ача чухне концлагерьте тата геттӑра пулнисем, фронтовиксен тӑлӑх арӑмӗсем 10-шар пин тенке тивӗҫӗҫ. Тыл ӗҫченӗсене тата «вӑрҫӑ ачи» статуса тивӗҫнисене 3-шер пин тенкӗ парӗҫ.
Сӑмах май, республикӑра 35 вӑрҫӑ сусӑрӗ тата ветеранӗ, Ленинград блокадине тӳснӗ 21 ҫын, ача чухне концлагерьте пулнӑ 27 ҫын пурӑнать. Вӑрҫӑ вӗтеранӗсен тӑлӑх арӑмӗ – 633 ҫын. 180 ҫыннӑн – тыл ӗҫченӗн статусӗ. «Вӑрҫӑ ачи» статуса вара 36 пине яхӑн ҫын илнӗ.
Шупашкарти шкул ачи «Ҫулталӑкри вулакан» ята тивӗҫнӗ. Ҫавӑн пек ырӑ тӗслӗх кӑтартнӑ Татьяна Савельева.
Татьяна Шупашкарти 20-мӗш шкулта 3-мӗш класра ӑс пухать. Вӑл ҫулталӑкра 108 кӗнеке вуласа тухнӑ. Ҫапла вӑл Республикӑри ачасемпе ҫамрӑксен библиотекинчен «Ҫулталӑкри вулакан – 2025» ята тивӗҫнӗ.
Татьяна Савельевӑна Халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче Пӗтӗм Раҫҫейри «Ача-пӑча кӗнеке эрни» акципе килӗшӳллӗн иртнӗ «Раҫҫейри кӗнеке мозаики» уявра чысланӑ. Ӑна парнепе те хавхалантарнӑ: «АнимаТус» студире вӗренмелли сертификат панӑ. Унта Татьяна хӑйне мультфильм хатӗрлес ӗҫре тӗрӗслӗ.
+9.3 °C