Нарӑс уйӑхӗн 28-мӗшӗнче Слакпуҫ шкулӗнче ӑслӑлӑхпа практика конференцийӗ иртнӗ. Ӑна чӑваш чӗлхипе литература вӗрентекенӗсем валли йӗркеленӗ. Ку мероприятие Раҫҫей халӑхӗсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне, ҫавӑн пекех Яков Ухсай ҫуралнӑранпа 115 ҫул ҫитнине халалланӑ.
Уяв хӑнасене саламланинчен пуҫланнӑ. Шкул ачисем сӑвӑсем каланӑ, юрӑсем юрланӑ, ташланӑ. Ҫакӑ пурне те хавхалантарнӑ.
Вӗрентекенсем хӑйсен ӑсталӑхне кӑтартнӑ, Ухсай сӑввисене вуланӑ. Чӑваш чӗлхипе культурине аталантарнӑшӑн вӗсене Ҫутӗҫ тытӑмӗн Хисеп хучӗсемпе чысланӑ.
Конференцире чӑваш чӗлхине вӗрентес ыйтусене сӳтсе явнӑ, Яков Ухсай пултарулӑхне тишкернӗ. Вӗрентекенсем пӗр-пӗрин опычӗпе паллашнӑ. Хушӑнакансем кун пек мероприятисем чӑваш халӑхӗн культура еткерлӗхне сыхласа хӑварма тата аталантарма пулӑшнине палӑртнӑ.
Нарӑс уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Иркутскри Мӑшӑрлану керменӗнче 80 мӑшӑр ҫемье ҫавӑрнӑ. Вӗсенчен пӗрисем – Жигаловӑри София Бузикова тата Денис Шевченко. Каччӑпа хӗр Мӑшӑрлану керменне чӑваш наци тумӗпе килнӗ.
Иркутскри Мӑшӑрлану керменӗнче чӑваш туйӗ мӗнле иртнине кӑтартнӑ. Каччӑпа хӗрӗн ашшӗ-амӑшӗ ятарласа Жигаловӑран килнӗ. Хӗрӗн амӑшӗ Лилия Бабокина каланӑ тӑрӑх, ҫамрӑксем пӗрлешме шутласан туя мӗнле тӑвасси пирки иккӗленӳ пулман – чӑваш наци тумӗпе кӑна. Мӑшӑрлану керменне тӑванӗсем те чӑваш тумӗпе килнӗ.
Официаллӑ пай хыҫҫӑн чӑваш туйӗнчи йӑла-йӗркене кӑтартнӑ. «Чӑвашсен туй йӑли-йӗрки 2 уйӑх тӑсӑлать. Эпир паян ҫак илемлӗ йӑлан пӗр пайне кӑна туса кӑтартӑмӑр», — тенӗ ун чухне Иркутскри «Юлташ» чӑваш наци культура центрӗн председателӗ Вероника Тимофеева.
Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра Пӗтӗм тӗнчери тӑван чӗлхе кунне халалласа «Тӑван чӗлхеҫӗм, янӑра!» темӑпа калаҫу ирттернӗ.
Унта хутшӑннӑ Трак шкулӗн 5-мӗш класӗнче вӗренекенсем (класс ертӳҫи - Ирина Федорова) Петӗр Хусанкайпа Юрий Сементер чӑваш халӑх поэчӗсен чӑваш чӗлхи ҫинчен калакан сӑввисемпе паллашнӑ.
«Хамӑн «Чун уҫҫи» сӑвӑ кӗнекинчи тӑван чӗлхе темипе ҫырнӑ сӑввӑма вуласа патӑм. Калаҫу-тӗлпулӑва Тӗп вулавӑш ӗҫченӗ Светлана Гурьева йӗркелесе пычӗ», — хыпарланӑ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче Красноармейскинчи шкулта ӗҫлекен Зинаида Михайлова.
Пирӗн республикӑра чӑваш тӗррин конкурсӗ иртӗ. Ӗҫсене Чӑваш тӗррин музейӗ чӳк уйӑхӗн 1-мӗшӗччен йышӑнӗ.
«Пурӑн, чӑваш тӗрри» ҫӗршыв шайӗнчи конкурса хутшӑнакансен пиҫиххи тӗрлемелле. Пултарулӑх ӑмӑртӑвне Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкӗпе ҫыхӑнтарас тенӗ.
«Туслӑх пиҫиххийӗ» номинацие хутшӑнакансем ытти халӑх пиҫиххине те тӗрлеме пултараҫҫӗ.
Пирӗн республикӑра Чӑваш музыкин XV фестивалӗ иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха. Вӑл Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗнче (халӗ ӑна «Атӑл Опера» теҫҫӗ) уҫӑлнӑ. Фестиваль программине Фёдор Васильевӑн «Шывармань» оперипе уҫнӑ.
Нарӑс уйӑхӗн 19-мӗшӗнче Григорий Хирпӳн «Нарспи» оперине кӑтартӗҫ, 27-мӗшӗнче — А. Галкинӑн «Аттила. Рождение легенды» балетне, 28-мӗшӗнче гала-концерта чӗнеҫҫӗ.
Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ «Чувашское народное творчество» (чӑв. Чӑваш халӑх пултарулӑхӗ) ярӑмпа «Свадебные песни средненизовых чувашей» ятлӑ пиллӗкмӗш том кун ҫути кӑтартни пирки пӗлтерет. Ӑна икӗ чӗлхепе — вырӑсла тата чӑвашла — хатӗрленӗ.
Кӗнекене пухса хатӗрлекенни, умсӑмахпа комментарисен авторӗ ‒ философи наукисен кандидачӗ, институтӑн филологи енӗпе ӗҫлекен ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Ольга Михайлова. Фольклор тексчӗсене те чӑвашларан вырӑсла вӑл хӑех куҫарнӑ.
Кӗнекене туй пуҫ юррисем, хӑйматлӑх юррисем, хӑйматлӑх арӑмӗн юррисем, мӑн кӗрӳ такмакӗ, каччӑ енчи туй арӑмӗсен юррисем, туй ачисен юррисем, хӗр йӗрри, хӗр ҫум юррисем, хӗр енчи туй арӑмӗсен юррисем, ҫӗнӗ хӑта юррисем кӗнӗ.
Питӗрте пурӑнакан чӑвашсем Сурхури уявне паллӑ тунӑ. Вӗсем ку мероприятие «Хамӑрӑн йӑла-йӗркене упратпӑр» проектпа килӗшӳллӗн йӗркеленӗ. Уява вырӑнти чӑвашсен наципе культура автономийӗн хастарӗсем, артистсем, ӳнерҫӗсем хутшӑннӑ.
Пухӑннисем Сурхури уявӗ пирки калаҫнӑ. Ирина Кондакова Сурхури сӑввисемпе паллаштарнӑ. Екатерина Павлова тата «Юрату» фольклор ансамблӗн солисчӗсем вара халӑх юррисемпе савӑнтарнӑ.
И.Н.Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн чӑваш тата вырӑс филологийӗпе журналистика факультечӗн студенчӗсем экзамена чӑваш наци тумӗпе килеҫҫӗ. Ку йӑлана вӗсем пилӗкмӗш ҫул ӗнтӗ тытса пыраҫҫӗ.
Студентсем вӗренме килсенех пӗлеҫҫӗ: семестр вӗҫӗнче вӗсен экзамена наци тумӗпе пымалла. Пурте ку шухӑша хапӑлласа йышӑнаҫҫӗ.
Студентсем хӑйсем ҫуралса ӳснӗ вырӑнти чӑваш наци тумне тӑхӑнма тӑрӑшаҫҫӗ. Кунсӑр пуҫне вӗҫем экзамен тӗлне хӑйсен ялӗнчи фольклора пухаҫҫӗ, унтан хатӗрленӗ материала хӳтӗлеҫҫӗ.
Шупашкарта кӑҫал та Чӑваш музыкин фестивалӗ иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха. Аса илтерер: ӑна кӑҫал 15-мӗш хутчен йӗркелеҫҫӗ.
Фестиваль нарӑс уйӑхӗн 1-мӗшӗнче уҫӑлӗ. Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, репертуарта — чӑваш музыкин ылтӑн фондӗнчи ахах-мерчен: Федоров Павловӑн «Шывармань» тата Георгий Хирпюн «Нарспи» опери таранах. Хальтерехрисенчен Андрей Галкинӑн «Аттила. Рождение легенды» балетне палӑртмалла.
Фестиваль Тутарстанри паллӑ баянист Айдар Гайнуллин хутшӑнакан гала-концертпа вӗҫленӗ.
Чӑваш наци музейӗ йӗркленнӗнпе 105 ҫул ҫитнӗ май акци пуҫарнӑ: унта ҫемье реликвийӗсемпе этнографи япалисене йышӑнаҫҫӗ. Нарӑсӑн 12-мӗшӗччен наци тумне, савӑт-сапа, теттесем, капӑрлӑхсем тата ытти япаласем илсе килме юрать.
Япаласене ӗҫ кунӗсенче 9:00-17:30 сехетсенче ҫак адреспа йышӑнаҫҫӗ: Шупашкар, Хӗрлӗ тӳрем, 5/2 ҫурт. Ыйтса пӗлмелли телефон: 8 (8352) 62-41-24). Экспонатсене нарӑсӑн 17-мӗшӗнче «Ҫемьепе пӗрле» куравра кӑтартӗҫ.
Япала парнеленӗ кашни ҫынна музей хӑй те парне тӑвӗ: ҫулталӑк тӑршшӗпе ҫӳремелли абонемент парӗ.
+2.3 °C