Ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче Шупашкарти 40-мӗш вӑтам шкулта та «Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ -2026» акци иртнӗ.
Вӗренӳ учрежденийӗ «Контактра» халӗх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче хыпарланӑ тӑрӑх, пӗр аудитори тулли чӑваш чунлӑ ашшӗ-амӑшӗ, асламӑшӗсемпе кукамӑшӗсем, аслӑ классенче вӗренекенсем диктан ҫырма пуҫтарӑннӑ.
Унсӑр пуҫне акцие тӗрлӗ ҫӗр-шывра пурӑнакан йӑхташсем Интернет урлӑ хутшӑннӑ. Хӑйсем аякра пурӑнсан та тӑван чӗлхе чун ӑшши пулнине палӑртнӑ.
Диктанта Германири, Америкӑри Пӗрлешӳлле Штатсенчи тата Томск хулинчи йӑхташсем ҫырнӑ. Вӗсене онлайн-ҫыхӑну мелӗпе Кӑркӑстанӑн тӗп хулинчи, Бишкекри 118-мӗш шкулта директорӑн воспитани енӗпе тӑрӑшакан ҫумӗ Самара Шабыралиева ӑшшӑн саламланӑ.
«Хыпар» издательство ҫурчӗ «Чӑвашлӑх – чунра» конкурс ирттернӗ, вӑл ӗнер вӗҫленнӗ. Ӑна Чӑваш чӗлхи уйӑхлӑхӗ пынӑ май йӗркерелес тенӗ. Конкурса хутшӑнакан ӗҫсемпе издательство ҫурчӗ «Контактра» соцсетьре хӑйӗн ушкӑнӗнче йӗркеленӗ.
Онлайн сасӑлав ҫӗнтерӳҫисем:
1. Наталия Муллина (Елчӗк округӗнчи Кӗҫӗн Таяпари культура ҫурчӗн культйӗркелӳҫи).
2. Тимур Катков (Шупашкарти 65-мӗш шкул вӗренекенӗ).
Эльвира Николаева (Кӳкеҫ шкулӗн кӗҫӗн классене вӗрентекенӗ).
3. Вероника Макарова (Комсомольски округӗнчи" Радуга" 3-мӗш ача сачӗн логопед вӗрентекенӗ).
Евгения Никифорова (Шупашкарти медколледжӑн 1 курс студенчӗ).
Жюри палӑртнӑ ҫӗнтерӳҫӗсем:
1. Злата Яблокова (Шупашкарти 6-мӗш шкул вӗренекенӗ).
2. Селиме Фадеева (Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Хуракасси шкулӗн вӗренекенӗ)
Матвей Платонов (Шупашкарти 78-мӗш ача садне ҫӳрекен).
3. Елисей Клементьев (Красноармейски округӗнчи Упи шкулӗн вӗренекенӗ).
Алина Иванова (Йӗпреҫ округӗнчи Пучинкери «Колосок» ача сачӗн воспитателӗ).
Надежда Петухова (Елчӗк округӗн. Лаш Таяпа культура ҫурчӗн культйӗркелӳҫи).
Йӗпреҫ округӗнчи Пучинке ача садӗнче «Пӗчӗк чиперкке» конкурс иртет. Унта хутшӑнакан ачасем тӗрлӗ тупӑшӑва хутшӑнаҫҫӗ: хӑйсем ҫинчен каласа параҫҫӗ, илемлӗ юрӑ шӑрантараҫҫӗ, сӑвӑ вуласа параҫҫӗ, ӑсталӑх класне хутшӑнса хӑйсен пултарулӑхне ҫирӗплетеҫҫӗ.
Ача садне ҫӳрекен шӑпӑрлансем тӗрлӗ уява хутшӑнса мӗн пӗчӗкренех тӑван чӗлхене упрама, йӑла-йӗркепе анлӑ паллашса чӑваш культурине хисеплеме вӗренеҫҫӗ.
«Чӑвашлӑх — пирӗн ачасенче», ҫак тӗллевпе педагогсем питӗ анлӑн ӗҫлеҫҫӗ», – тесе пӗлтернӗ Пучинкери «Пучах» ача сачӗн ертӳҫин тивӗҫне пурнӑҫлакан Дина Трякова.
Тӑван чӗлхене каҫса каясла юратни пирки нумай калаҫма пулать пулӗ. Чӑваш эрешеллӗ тум тӑхӑнса сӑн ӳкерӗнме те, ҫулталӑкра пӗрер хутчен чӑваш чӗлхи ҫинчен мухтав юрри евӗр сӑвӑ янӑратма та. Анчах чӑвашлӑха ачасене те пама пултарсан ҫеҫ сывлӑша ахаль ҫеҫ янӑратни пулмӗ.
Красноармейскинче пурӑнакан Михайловсем тӑван чӗлхене упраса хӑварссишӗн нумай ҫул тӑрӑшса ӗҫлеҫҫӗ.
Зинаида Михайлова ачасене Красноармейски шкулӗнче чӑваш чӗлхипе литературине вӗрентет, чӑвашлӑхпа ҫыхӑннӑ тӗрлӗ мероприяти сахал мар йӗркелет.
Виталий Михайлов 1989 ҫултанпа Нестер Янкас ячӗллӗ культурӑпа исккуство тата литература пӗрлӗхӗн правлени председателӗ тата унӑн ҫумӗ, ҫав вӑхӑтрах Нестер Янкас ячӗллӗ преми паракан комисси ертӳҫи. Унсӑр пуҫне Чӑваш таврапӗлӳҫисен пӗрлӗхӗн Красноармейски тӑрӑхӗнчи уйрӑмӗн яваплӑ секретарӗ, тӑван тӑрӑх историйӗпе культурине тӗпчес енӗпе ырми-канми тӑрӑшать, округра турист маршручӗсем уҫассипе тимлет.
«Зинаидӑпа Виталий виҫӗ ача ҫуратса ӳстернӗ. Халӗ вӗсен ҫичӗ мӑнукӗпе савӑнса пурнаҫҫӗ», — кун пирки эпир Виталий Михайловӑн Контактри страницине вуласан пӗлтӗмӗр.
Кӑҫал чӑвашсен Акатуйӗ Санкт-Петербургра та иртӗ. Кун пирки ЧР Элтеперӗ Олег Николаев тӳрӗ линире пӗлтернӗ. Аса илтерер: вӑл паян иртнӗ, 11:00 сехетре пуҫланнӑ.
Тӳрӗ лини вӑхӑтӗнче эфира Санкт-Петербургри Евгений Емельянов шӑнкӑравласа ҫитнӗ. Вӑл Питӗрте те, Мускаври пекех, чӑваш уявӗсене ирттерме пулмасть-и тесе кӑсӑкланнӑ.
Олег Николаев ҫапла хуравланӑ: нумаях пулмасть Чӑваш Ен правительствин председателӗ Сергей Артамонов тата культура министрӗ Светлана Каликова Санкт-Петербургра пулнӑ, Нева хӗрринчи хулара Акатуй ирттерме калаҫса татӑлнӑ. Программа интереслӗ пуласса шанаҫҫӗ, наци юрри-ташшипе пуян пулӗ вӑл.
Питӗр хулинче Чӑваш культурин кунӗсем иртӗҫ. Ҫӗршывӑмӑрӑн ҫак хулинчи Тулаш ҫыхӑнупа ӗҫлекен комитетпа пирӗн республика Чӑваш культурин кунне кӑҫалхи ҫурла уйӑхӗнче ирттерме калаҫса татӑлнӑ. Мероприяти Санкт-Петербургри патшалӑхӑн академи капеллинче иртӗ.
«Эпир анлӑ культура программи хатӗрлеме пуҫланӑ та ӗнтӗ. Питӗрте пурӑнакансем Чӑваш Енри пултарулӑх коллективӗсен ӑсталӑхӗпе паллашӗҫ, хамӑрӑн йӑла-йӗркене — сӑра вӗретнине тата туй ирттернине — кӑтартса парӑпӑр. Анатолий Рыбкинпа Праски Витти чӑваш художникӗсен куравӗсем уҫӑлӗҫ, халӑх ташшине ташлама вӗрентекен тата декораципе прикладной ӳнер енӗпе ӑсталӑх лаҫҫисем ӗҫлӗҫ. Чӑваш апат-ҫимӗҫӗпе дегустаци ирттресе паллаштарӑпӑр», — каласа кӑтартнӑ Чӑваш Енӗн культура министрӗ Светлана Каликова.
Чӑваш чӗлхи кунне халаллас Чӑваш Енре «Эпӗ чӑвашла калаҫатӑп» акци иртет. Вӑл ака уйӑхӗн 3-мӗшӗнче пуҫланнӑ, ака уйӑхӗн 30-мӗшӗнче вӗҫленӗ.
Акцие ирттерекеннисем — Чӑваш Республикин Вӗренӱ институчӗпе Чӑваш наци конгресӗ.
Институтра пӗлтернӗ тӑрӑх, акцие чӑвашла калаҫакан кирек кам та хутшӑнма пултарать: чӑваш чӗлхи ҫинчен сӑвӑ вуласа е юрӑ юрласа видео ҫине ӳкерсе илмелле те #эпӗчӑвашлакалаҫатӑп хештегпа «Контактра» хутшӑну тетелӗнчи «Чӑваш чӗлхи – чӗкеҫ чӗлхи» (https://vk.com/club201526545), «Чӑваш наци конгресӗ» (https://vk.com/club73439225) ушкӑнсене е Интернетри ытти хутшӑну тетелӗсене (социаллӑ сетьсене) вырнаҫтармалла. Роликсене палӑртнӑ адрессемпе вырнаҫтарсан кашни хутшӑнакана сертификат парса чыслӗҫ.
Наци телевиденийӗн аслӑ редакторӗ Ирина Лампасова – «Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ – 2026» акци сӑн-сӑпачӗ. Ҫакӑн пек хыпарланӑ Чӑваш Республикин Вӗренӳ институчӗн сайтӗнче.
Институтра пӗлтернӗ тӑрӑх, «йӑлана кӗнӗ тӑрӑх, кашни ҫулах чӑвашлӑха аталантаракан, тӑван халӑхӑн чӗлхипе культурине аталантарас ӗҫре ҫитӗнӳ тунӑ, ырӑ ӗҫсемпе палӑрнӑ чӑваш халӑхӗн хастар ывӑлне-хӗрне диктант сӑн-сӑпачӗ пулма» палӑртаҫҫӗ.
Кӑҫал «Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ – 2026» акци сӑн-сӑпачӗ пулма Ирина Лампасовӑна палӑртнӑ.
Ирина Лампасова 1992 ҫулта Комсомольски районӗнчи Анат Тимӗрчкасси ялӗнче ҫуралнӑ. И.Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн икӗ факультетне (историпе филологи (2009–2014) тата управлени (2010–2015)) харӑсах вӗренсе пӗтернӗ. 2014 ҫултанпа Чӑваш патшалӑх наци телерадиокомпанийӗнче вӑй хурать: Чӑваш наци радиовӗн редакторӗ, унтан – музыка редакторӗ, халӗ – Наци телевиденийӗн аслӑ редакторӗ.
Чӑваш патшалӑх пукане театрӗнче Чӑваш чӗлхи эрни иртӗ. Вӑл ака уйӑхӗн 22-24-мӗшӗсенче пулӗ. Ҫав вӑхӑтра чӑвашла спектакльсем кӑтартӗҫ, вӗсене синхрон мелӗпе вырӑсла куҫарӗҫ.
Чӑваш чӗлхи эрни ака уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, 18 сехет те 30 минутра, «Санӑн йыхравна эпӗ илтрӗм» монодрамӑпа уҫӑлӗ. Пьеса авторӗ — Ольга Туркай, режиссёрӗ — Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Юрий Филиппов.
Ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче 18 сехет те 30 минутра Леонид Агаковӑн «Ылтӑн вӑчӑра» повеҫӗ тӑрӑх Юрий Бутунин лартнӑ ӗҫе курма май килӗ. Театрти Чӑваш чӗлхи эрни ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче спектакль «Атя, тилӗ, яра пар!» спектакльпе малалла тӑсӑлӗ. Ӑна 12 сехетре кӑтартӗҫ.
Ҫав кун каҫхине Чӑваш Республикин тава тивӗҫле артисткин Ольга Петрован «Шап-шурӑ мӑшӑр» клипне презентациленипе хупӑнӗ.
«Пӗтӗм чӑваш диктанчӗ» акци вӑхӑтӗнче диктант ҫырма текстсен конкурсӗ иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха.
Акци ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче иртӗ. Ӑна Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн тата Чӑваш Енри халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкне, ҫавӑн пекех Чӑваш чӗлхи кунне халалланӑ.
Диктанта кирек кам та ҫырма пултарать. Акци икӗ мелпе иртет: текста Наци радиовӗпе е Тӑван радио итлесе. Наци радиовне 105,0 FM (Чӑваш Республики), 95,9 FM (Шупашкар) е 72,41 УКВ хумсем ҫинче калаҫать, Тӑван радио – 100,3 FM хум ҫинче.
Диктант ҫырмалли тепӗр мел – вӗренӳ е культура организацине кайса.
Кама епле меллӗрех, ҫавӑн пек хутшӑнма пултарать. Унта ачасем те, аслисем те хӑйсен пӗлӗвне тӗрӗслейӗҫ.
+12.3 °C