Патӑрьел округӗнчи Турхан ялӗнче йӑлана кӗнӗ Кокель пленэрӗ иртет. Вӑл кӑҫалхипе 19-мӗш хут йӗркеленет.
Паллӑ ӳнерҫӗ Алексей Кокель ячӗпе ирттерекен Пӗтӗм тӗнчери пленэр-симпозиума Раҫҫейри тӗрлӗ регионтан тата Беларуҫрен килнӗ. Пленэр ӗҫӗпе паллашнӑ сумлӑ хӑнасен йышӗнче РФ Патшалӑх Думин депутачӗ Анатолий Аксаков та пулнӑ.
Пленэра хутшӑнакансем Алексей Кокелӗн ҫурт-музейне кӗрсе курнӑ. Халӗ ӳнерҫӗсем Патӑрьел тӑрӑхӗнчи илемлӗ тавралӑхпа киленсе хитре вырӑнсенче картинӑсем ӳкереҫҫӗ. Вӗсем ҫав вӑхӑтрах опытпа пайланаҫҫӗ, ҫамрӑк ӳнерҫӗсем валли ӑсталӑх класӗсем ирттереҫҫӗ.
Ҫапла ятпа пичетленсе тухнӑ Анатолий Кибечӗн ҫӗнӗ кӗнеки. Вӑл виҫӗ пайран тӑрать.
Пӗрремӗш — «Илем пурнӑҫ сӗткенӗ». Унта автор илем ҫынна мӗншӗн кӑсӑклантарнине, тавлаштарнине, хавхалантарнине тата ачасене илеме вӗрентесси мӗн авалтан пыракан йӑла пулнине кӑтартса парать; вулакана ҫак енӗпе Пифагор, Демокрит, Сократ, Платон, Аристотель, Эпикур мӗн каланипе паллаштарать. Вӗсен кашнин хӑй шкулӗ пулнӑ иккен.
Иккӗмӗш — «Яковлевӑн эстатика шкулӗ». Кунта вара: ҫамрӑк Яковлев мӗнле эстетикӑлла аталану илни, каярах пулас учительсене ӳнерпе, халӑх культурипе, ҫутҫанталӑк пахалӑхӗпе анлӑ усӑ курса вӗрентни, ҫамрӑк талантсене мӗнле пулӑшса пыни, автор «Нарспи» ҫине «юрату куҫлӑхӗ» витӗр ҫеҫ пӑхнипе килӗшменни…
Виҫҫӗмӗш — «Ҫӗнӗ шкулти ҫӗнӗлӗхсем». Ку кӗнекен чи пысӑк пайӗ. Тӗп вырӑнта 1917-мӗш ҫул хыҫҫӑн шкул ачисене эстетикӑлла воспитани парас ӗҫ мӗнле йӗркеленсе пынине архиври документсемпе ҫирӗплетсе кӑтартни. Пурне те вӗрентес тӗллевлӗ ҫӗнӗ шкул алӑкӗ тӑван чӗлхепе культурӑшӑн яриех уҫӑлать, тӗлӗнмелле хавхалануллӑ тапхӑр пуҫланать.
Мускаври ушкӑн Чӑваш Енре салтак ӑсатни ҫинчен документлӑ фильм ӳкерет. Вӗсем Етӗрне округне ҫитнӗ.
Ӳкерӳ Тури Ачак ялӗнчи этнографи комплексӗнче иртет. Режиссер – Василий Климов, операторсем – Вячеслав Калмыков тата Иван Беляев. Вӗсене Республикӑри халӑх пултарулӑхӗн центрӗ тата Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗн специалисчӗсем пулӑшаҫҫӗ.
Фильм Раҫҫей халӑхӗсен этнокультура еткерлӗхне упраса хӑварас енӗпе ӗҫлекен Пӗтӗм Раҫҫей проекчӗн пайӗ пулса тӑрӗ. Проекта В.Д. Поленов ячӗллӗ Патшалӑх Раҫҫей халӑх пултарулӑхӗн ҫурчӗ йӗркеленӗ.
Сӑмах май, кун пек фильмсене ытти регионта та ӳкереҫҫӗ. Кинокартинӑра салтака ӑсатас йӑла-йӗркене ҫеҫ мар, халӑх вӑййисене те, арҫын ачасене воспитани памалли меслетсене те кӗртӗҫ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче 108-мӗш сезон «Нарспи» спектакльпе хупӑннӑ. Апла пулин те унта ҫу каҫипех кӑсӑклӑ мероприятисем иртӗҫ. Театрта черетлӗ сезон хупӑннӑ кун, ав, сӑмахран, «Юратнӑ Чӑваш Енӗм» живопиҫпе скульптура куравӗ уҫӑлнӑ. Унта культура ӗҫченӗсем, художниксем тата куракансем пухӑннӑ.
Курава уҫма республикӑн культура министрӗн ҫумӗ Георгий Богуславский хутшӑннӑ. Вӑл театр ертӳҫисене ырласа мухтанӑ, курав театр ӳнерӗпе килӗшсе тӑнине палӑртса хӑварнӑ.
Чӑваш Енри Художниксен союзӗн председателӗ Наталия Соловьева кун пек пулӑм театршӑн та, художниксемшӗн те пӗлтерӗшлӗ тесе каланӑ.
Театрта уҫӑлнӑ куравра пурӗ 25 ытла художник ӗҫӗпе паллашма пулать.
Утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче республикӑн Наци вулавӑшӗнче «Арча» проект ӗҫлесе кайнине пӗлтернӗ.
Ӑна уҫма видеоҫыхӑну мелӗпе Хӗрлӗ Чутай районӗнчи тӗп вулавӑшран Чӑваш Енӗн культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министрӗн пӗрремӗш ҫумӗ Татьяна Казакова, Хӗрлӗ Чутай тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Иван Михопаров, Алексий Бортсурманский ыркӑмӑллӑх фончӗн президенчӗ Александрина Вигилянская хутшӑннӑ. Вӗсем вулавӑшсене ҫӗнӗ проекта ӑнӑҫлӑн пурнӑҫа кӗртме суннӑ. Вӑл проекта йӑлана кӗнӗ ӑс-хакӑл пуянлӑхне упраса хӑварма тата ҫирӗплетме шухӑшласа кӑларнӑ.
Онлайн мелпе мероприятие ҫавӑн пекех Красноармейски тата Шӑмӑршӑ районӗсенчи тӗп вулавӑшсем, Ҫӗмӗрле районӗнчи Хутарти вулавӑшсем хутшӑннӑ. Вӗсем хӑйсем туса ирттерме палӑртнӑ ӗҫсемпе паллаштарнӑ.
Чӑваш Енре автоклубсем ялсем тӑрӑх концертпа ҫӳреҫҫӗ. Иртнӗ эрнере ҫеҫ 8 автоклуб 21 ялта пулнӑ. Республикӑн Культура министерствинче ӗнентернӗ тӑрӑх, концертсене 3 пине яхӑн ҫын курнӑ имӗш.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнче автоклуб тӳрех сакӑр яла ҫитнӗ. Ҫатракассинчи клубри «Салам» ушкӑн куракансене уйрӑмах килӗшнӗ-мӗн.
Канаш тӑрӑхӗнче «Пинер» фольклор коллективӗ (ертӳҫи – Чӑваш Республикӑн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Александр Никоноров) куракансене «Тӑван ялӑм, савнӑ ялӑм» программӑпа савӑнтарнӑ. Коллектив халӑх юррисене те, автор юррисене те шӑрантарнӑ. Вырӑсла та, чӑвашла та.
Хӗрлӗ Чутай районӗнче автоклуб виҫӗ ялта пулнӑ.
Муркаш районӗнче Ильинка тӑрӑхӗнчи икӗ ялта концерт кӑтартнӑ. Ял ҫыннисем автоклубсене ӑшшӑн йышӑнаҫҫӗ.
Шупашкар хулинчи Лакрей вӑрманӗнче «Пеледыш пайрем» наци уявӗ иртнӗ. Унта мари ҫыннисем пухӑннӑ. Ку уява ҫурхи ӗҫсем вӗҫленсен паллӑ тӑваҫҫӗ. Йӑлана кӗнӗ тӑрӑх, ҫӗртме уйӑхӗнче.
Пирӗн республикӑра ҫак халӑх ҫыннисем сахал мар. Нумайӑшӗ кӳршӗ Мари Эл республикинчен пирӗн пата вӗренме е ӗҫлеме килет, теприсем ҫемье ҫавӑрса кунтах тӗпленеҫҫӗ. Надежда Шуйцевӑпа та ҫапла пулса тухнӑ ав. Вӑл 27 ҫул каялла качча тухнӑ та кунта тӗпленнӗ, ҫапах тӑван тӑрӑхӗ, Мари Эл, пирки манмасть.
Палӑртса хӑварар: официаллӑ даннӑйсем тӑрӑх, пирӗн республикӑра 3 пине яхӑн мари ҫынни пурӑнать.
Улатӑр хулинче пурӑнакан пӗртӑвансем «Эпир хуласене хӗвелпе тултаратпӑр!» гитара юррин фестивалӗнче тӗп парнене тивӗҫнӗ.
Сӑмах – Вячеслав тата Юрий Ситниковсем пирки. Вӗсем «Чӑвашэнерго» организацире ӗҫлеҫҫӗ. Конкурсра вара энергетиксем тупӑшнӑ. Пӗтӗмпе унта Раҫҫейри ҫичӗ регионти специалистсем хутшӑннӑ.
Ситниковсем сцена ҫине «Все будет хорошо!» (чӑв. «Йӑлтах лайӑх пулать!») юрӑпа тухнӑ. Ӑна вӗсем хӑйсем ҫырнӑ. Жюри пайташӗсене пирӗн ентешсен юрри килӗшнӗ. Ҫапла вӗсем пӗрремӗш вырӑна тухнӑ.
Тӗп парне гитара пулнӑ. Ӑна ҫӗнтерӳҫӗсене «Россети Волга» тӗп директорӗ Александр Гаврилов панӑ.
Александр Насекин художника патшалӑх премийӗ пама йышӑннӑ.
Чӑваш Ен Элтеперӗн хушӑвӗпе Раҫҫейри художниксен союзӗн членне Александр Насекина литературӑпа ӳнер енӗпе 2025 ҫулшӑн патшалӑх премийӗ пама йышӑннӑ. Кун пек чыса пултарулӑх ҫынни «Сувары» (чӑв. Суварсем) ярӑмпа ӗҫсем хатӗрленӗшӗн тивӗҫнӗ.
Александр Насекинӑн графика ӗҫӗсен ярӑмӗ иртнипе паянхи куна ҫыхӑнтарать, наци характерне, культурине, халӑхӑн хӑйне евӗрлӗхне кӑтартса парать.
«Сувары» мифологи ярӑмӗ оригиналлӑ 10 листран тӑрать иккен. Вӗсене художник акрил сӑрӑпа ӳкернӗ.
Ӗҫсенче чӑн пурнӑҫпа метафора пӗрлешсе каяҫҫӗ.
Костюм, тӗрӗ, керамика тата литература сӑнарӗсем урлӑ художник культура астӑвӑмӗн пуянлӑхӗ пирки шухӑшлать, наци темине хальхи вӑхӑтри ӳнер урлӑ уҫса парать.
Отпуск пуҫланчӗ те пӗрремӗш кунхинех Чикмене ҫитсе курас терӗм. Тӗллевӗсем темиҫеччӗ. Чи малтанах эп ку хулара пӗрре те пулман. Анчах вӑл чӑваш культурипе тачӑ ҫыхӑннӑ темелле. Мӗн калас та, юнашарти ялсемех Чикме уесне кӗнӗ. Шупашкар уесне мар, самай инҫетри Чикме хулине пӑхӑннӑ. Тепӗр тӗллев — паром хакне пӗлесси. Чӑн та, эп хама валли чылай ҫулҫӳрев планласа хурса. Вӗсенчен иккӗшӗ Чикме урлӑ иртеҫҫӗ. Ҫавна май паром мӗнле ӗҫленине пӗлесси маншӑн питӗ кирлӗ. Виҫҫӗмӗш тӗллев пек Чикмене каякан ҫулсене пӑхса тухасси пулчӗ. Унта ман мӗнле те пулин ҫитмеллех вӗт...
Ку ҫулҫӳреве пурнӑҫланӑ чухне сиксе тухнӑ йывӑрлӑхсен шутне ҫул ҫинче сиксе тухнӑ кӗтмен япаласене кӗртмелле. Вӗсем темиҫе.
Пӗрремӗшӗ — ҫулсене пӗлменни. Чикмене мӗнле ҫитмеллине эп аван пӗлетӗп-ха. Анчах квадроциклпа ҫӳренӗ чухне асфальтпа сахалтарах ҫӳремелле. Асфальтпа ҫӳресен унӑн резини хӑвӑрт пӗтет. Машшин резинипе танлаштарсан вӑл ҫемҫерех, ҫавна май асфальт ӑна хӑйра пек ҫисе ярать.
+9.3 °C