Йӗпреҫри уҫӑ пӗлӗт айӗнчи этнографи музейӗнче «Сарӑ пике» фестиваль иртнӗ. Унта Йӗпреҫ, Ҫӗрпӳ, Вӑрнар, Ҫӗмӗрле округӗсенчи хастар хӗрарӑмсем пуҫтарӑннӑ. Мускавпа Тутарстанри хӑнасем те пырса ҫитнӗ. Хисеплӗ хӑнасем хушшинче Йӗпреҫ тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Игорь Семёнов тата Чӑваш Енӗн Патшалӑх Канашӗн депутачӗ Роман Алексеев та пырса ҫитнӗ.
«Сарӑ пике» фестиваль ят панӑ улах каҫӗ тӑван халӑх йӑх-несӗл историйӗпе кӑсӑкланакан, ӑна упраса хӑварассишӗн тӑрӑшакан пӗр шухӑшлӑ ҫынсене пухать. Мероприятие кӑҫалхипе виҫҫӗмӗш хут йӗркеленӗ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театре черетлӗ, 109-мӗш сезона, «Нарспи» спектакльпе пуҫлӗ.
Черетлӗ театр сезонӗ шӑп та лӑп тепӗр уйӑхран, ҫурла уйӑхӗн 27-мӗшӗнче, уҫӑлӗ.
Аса илтерер: ку спектакле Константин Ивановӑн вилӗмсӗр поэми тӑрӑх лартнӑ. Спектакле пуҫласа пӗлтӗрхи раштав уйӑхӗнче кӑтартнӑччӗ. Ҫапла вара «Нарспи» 36 ҫултан сцена ҫине таврӑннӑ.
Ӑна ЧР Элтеперӗн гранчӗпе лартнӑ. Режиссерӗ – Дмитрий Миронов, илемлӗх ертӳҫи – Борис Манджиев, ӳнерҫи – Валентина Федорова, кӗвви – Лолита Чекушкинӑн. Нарспипе Сетнер ролӗсене Антонина Казеева тата Евгений Урдюков вылянӑ.
Чӑваш Ен Правительстви историпе культура палӑкӗсене сыхласа упраса хӑварасси ҫинчен калакан программӑна йышӑннӑ. Вӑл 2045 ҫулччен таран. Паянхи куна пирӗн республикӑри 31 культура объектне юсаса ҫӗнетмелле.
Патшалӑх хӳтлӗхне илнӗ культура эткерлӗхӗн объекчӗсене вара республикӑра пурӗ 701 штук шута илнӗ. Ҫав шутран 31-шне юсаса ҫӗнетмелле, 37-шӗ вара япӑхса пӗтнӗ.
2045 ҫул тӗлне культура объекчӗсенчен 97 процентне йӗркене кӗртсе пӗтермелле.
Элӗкри Иван Яковлев уҫнӑ шкул та ҫав шутра. 1872 ҫулта уҫнӑ шкул тавралли территорие те халӗ культура эткерлӗхӗн хӳтлӗх зони тесе ҫирӗплетсе хӑварнӑ. Апла пулсан унта пӗр-пӗр стройка, ытти ӗҫ пуҫарса яма юрамасть.
Кашни ҫыннӑнах пурнӑҫрине аса илмелли пур. Ват ҫыннӑн вӑл уйрӑмах нумай тупӑнать. Пурӑнса ирттерни ҫын асӗнче ӗмӗрӗпех пырать ҫав. Вӑхӑт иртнӗҫемӗн пулни-иртни, курни-калаҫни, пӗлни-хутшӑнни шупкаланать те якалать. Асран пачах тухса ҫухални те пулать. Анчах нихҫан та манӑҫми самантсем, пулӑмсем, вырӑнсем, сӑнсем пуҫра купаланса тӑраҫҫӗ. Этем ӗмӗрӗн ҫутӑ хӗвелӗ каҫ енне сулӑнсан вӗсем татах йӑлтӑртатма пуҫлаҫҫӗ те чӗррӗн пекех курӑнаҫҫӗ.
Ҫакна сиснӗ Яткар мӑнукӑм кӗлетрен мана пӗр ҫӗклем тачка типтер йӑтса килсе пачӗ. Экспедицисенче пухӑннӑ 21 кунҫырав кӗнеки! Ку евӗр хамӑн харкам дневниксем хулари хваттерте икҫӗртен те ытла выртаҫҫӗ. Кусем урӑхла — студентсен «Ҫилҫунат» отрячӗсемпе тӗрлӗ ҫулсенче ҫул ҫӳренӗ чухне йышпа ҫырса пынисем. Пӗрисене экскурсисенче палӑртса пынӑ, теприсене халӑх сӑмахлӑхне пухма кайсан отрядӑн пӗтӗмӗшле дневникӗ пек тултарнӑ. (Вӗсенчен лайӑхрах 4-5-шне — Анатолий Смолин, Валерий Туркай, Ульха Эльмен, Александр Магарин, Петр Мулюков тата ытти палӑрнӑ ҫилҫунатҫӑсем ҫырнисене — Олег Цыпленков мӑшӑрне архив валлиех парса янӑччӗ).
Шупашкара Беларуҫри артистсем килӗҫ. Унти Витебск хулинчи Якуб Колас ячӗллӗ наци академи театрӗ Чӑваш Ене «Безумный день, или Женитьба Фигаро» камитпе ҫитӗ. Ӑна Пьер Огюстен де Бомарше пьеси тӑрӑх лартнӑ.
Сӑмах май каласан, ку пьеса тӑрӑх Моцарт композитор опера та хатӗрленӗ (либретто авторӗ — Лоренцо да Понте).
Витебск артисчӗсем лартнӑ спектакль те куракансен кӑмӑлне каймалла. Артистсем Шупашкара авӑн уйӑхӗн 28-мӗшӗнче килӗҫ.
Театр 1921 ҫулта уҫӑлнӑ. Хӑй вӑхӑтӗнче вӑл Беларуҫри иккӗмӗш патшалӑх театрӗ шутланнӑ. Унӑн труппине Мускаври Беларуҫ драма студийӗнчен вӗренсе тухнӑ ҫамрӑксенчен пухнӑ. Тӑван ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче театра Уральск хулине, унтан Орехово-Зуевӑна куҫарса кайнӑ, 1944 ҫулхи юпа уйӑхӗнче театр каялла Витебска таврӑннӑ. Ун чухне ӑна Беларуҫ халӑх писателӗн Якуб Коласӑн ятне панӑ.
Муркаш районӗнчи Очӑкасси ял клубӗнче кӗнеке хӑтлавӗ иртнӗ. Ҫавна май Муркаш районӗнчи тӗп вулавӑш тата Очӑкассинчи ял вулавӑшӗ вулав конференцийӗ йӗркеленӗ.
Леонид Морозов ятлӑ автор «Слово ученика об учителях» кӗнеке кун ҫути кӑтартнӑ. Тиражӗ пысӑк мар-ха. 100 экземпляр. Сӑмах май каласан, Леонид Петрович 15 кӗнеке авторӗ иккен.
Леонид Петрович Морозов хӑйӗн пӗрремӗш кӗнекинче («Малая родина Оточево», 2014 ҫул) Шурик Матвеев ҫывӑх юлташӗ пирки пичетлесе кӑларнӑ. Александр Витальевич — инженер тата конструктор. Александр Витальевич сӑвӑ та ҫырать иккен. «Мой мир в рифмах» сӑвӑсен пуххине вӑл 30 экземплярпа тӑванӗсем валли кӑларнӑ. Кӗнеке 198 страницӑран тӑрать, унта 150 ытла сӑвӑ.
Муркаш муниципалитет округӗн администрацийӗн культура тата архив ӗҫӗсен пайӗн пуҫлӑхӗ Любовь Рыжкова Л. П. Морозова тата А. В. Матвеева Муркаш тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн Тав хучӗпе чысланӑ.
Иртнӗ шӑматкун Красноармейски районӗнчи Ҫырмапуҫӗнче ял кунне ирттернӗ. Вырӑнти хастар Зинаида Михайлова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫырмапуҫсем хӑнасене ҫавра ҫӑкӑрпа та чӑваш сӑрипе кӗтсе илнӗ.
Ял уявне Карай территори пайӗн ертӳҫи Геннадий Сверчков уҫнӑ. Вӑл хӑнасене, ял-йыша паллӑ кунпа саламланӑ, пурне те ӑнӑҫуллӑ ӗҫлесе пыма, ытлӑ-ҫитлӗ те ӑраскалпа пурӑнма ҫирӗп сывлӑхпа ҫитӗнӳ суннӑ.
Ҫырмапуҫ ялӗн историйӗпе ҫак ялта ҫуралса ӳснӗ Виталий Михайлов, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх ертӳҫин ҫумӗ, Красноармейски округӗн энциклопедийӗн тӗп редакторӗ, хисеплӗ тавра пӗлӳҫӗ, Чӑваш наци академикӗ каласа кӑтартнӑ. Сӑмах май каласан, педагогика ветеранӗ эпир маларах асӑнса хӑварнӑ Зинаида Михайлован мӑшӑрӗ пулать.
Ял уявне Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн ҫумӗ Олег Николаев та ҫитнӗ, вӑл вырӑнти хастарсене, ятлӑ-сумлӑ ҫынсене Тав хучӗпе чысланӑ.
Сӑмах май каласан, вырӑс чӗлхи ялсенче те чӑваш чӗлхипе тупӑшсах янӑрать те, ҫырмапуҫсем те ял кунӗ валли хатӗрленӗ баннера «С праздником» тесе вырӑсла ҫырса хунӑ.
Мордвари кӗнеке издательстви чӑваш писателӗн кӗнекине кун ҫути кӑтартнӑ. Кунта сӑмах хальхи вӑхӑтри пултаруллӑ калем ӑстисенчен пӗри, Николай Максимов, пирки пырать.
Ҫӗнӗ кӑларӑма ҫыравҫӑн икӗ романӗ: «Сон шизофреника» тата «Последний оптимист» романӗсем кӗнӗ. Кӗнеке тиражӗ — 1 пин экземпляр.
Кӗнекене Мордвари кӗнеке издательствин лавккисенче туянма пулать, унсӑр пуҫне тата «Вайлдберриз» маркетплейс урлӑ ҫырӑнса илме май пур.
Николай Николаевич 1944 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 6-мӗшӗнче Чӑваш Енре ҫуралнӑ. Мордва Республикинчи Н.П. Огарев ячӗллӗ патшалӑх университетӗнче «Вырӑс чӗлхипе литератури» специальноҫа алла илнӗ, унсӑр пуҫне вӑл Горький (хальхи Чулхула) хулинчи Аслӑ парти шкулӗнчи журналистика уйрӑмӗнче вӗреннӗ. Журналистикӑри ӗҫ биографине район хаҫатӗнчи пай заведующийӗнчен пуҫланӑ, «Советская Чувашия» хаҫатӑн генеральнӑй директорӗ — тӗп редакторӗ таран пулса ӗҫленӗ. Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ.
Писатель чӑвашла та, вырӑсла та ҫырать. 12 роман, 20 ытла повесть, калав, пьесӑсен авторӗ.
Чӑваш кӗнеке издательствинче виҫӗ поэтӑн сӑввисене пӗр кӗнекене пухса пичетленӗ.
«Три поэта. Виҫӗ поэт. А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, С.А. Есенин» ят панӑ кӑларӑма кун ҫути кӑтартассишӗн Василий Кервен ҫине тӑнӑ.
Василий Кошкин-Кервен — Раҫҫейри писательсен союзӗн членӗ, Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, М.Д. Трубина ячӗллӗ литература премийӗн лауреачӗ.
Ҫӗнӗ кӗнекене Сергей Орлов художник ӳкерчӗкӗсемпе илемлетнӗ. Тиражӗ пысӑк мар, пӗтӗмпе те 520 экземпляр.
Кӑларӑма аслӑ классенче вӗренекен шкул ачисем валли тесе хатӗрленӗ. Унта Александр Пушкин, Михаил Лермонтов тата Сергей Есенин сӑввисемпе паллашма пулать. Сӑвӑсене вырӑсла тата чӑвашла куҫарса пичетленӗ. Кӑларӑм классика литературине юраткан ҫынсен кӑмӑлне каймаллах.
Чӑваш Енре «Тӑван тӑрӑхӑн чӗрӗ историйӗ» проект пурнӑҫа кӗрет. Ӑна шухӑшласа кӑлараканни тата пурнӑҫа кӗртекенни — Чӑваш наци музейӗ. Республика шайӗнчи ҫав проекта ҫӗртме уйӑхӗн 1-мӗшӗнче ӗҫлеттерсе янӑ.
Музейра ӗҫлекенсем шухӑшланӑ тӑрӑх, клубсенче, вулавӑшсенче, шкулти музейсенче авалхи чӑн-чӑн пуянлӑх самай упранать. Унсӑр пуҫне тата уйрӑм ҫынсен килӗсенче ун пекки мӗн чухлӗ!
Проект авторӗсем ҫав пуянлӑха музей хатӗрӗн официаллӑ статусне парасшӑн, пӗрлехи реестрта ҫырса хурасшӑн тата турист маршрутне кӗртесшӗн.
Ҫӗнӗ проект пирки тӗплӗнрех пӗлес тесен проектӑн чат-ботне vk.cc/cZDjmj ҫырса яма пулать. Унтах сӑнӳкерчӗксене тата хаклӑ япалан адресне кӑтартнӑ тӗрӗс адреса та ярса памалла.
+9.3 °C