Ыран, ҫу уйӑхӗн 27-мӗшӗнче, вилӗмсӗр классикӑмӑр Константин Иванов ҫуралнӑ кун Чӑваш академи драма театрӗнче поэтӑн кунне паллӑ тӑвӗҫ.
Поэта сума суса 12 сехетре унӑн палӑкӗ умне чечек хурӗҫ. 16 сехетре Константин Иванов хайлавӗсене илемлӗ вулакансен конкурсне хутшӑннисемпе пултарулӑх ӑмӑртӑвӗнче ҫӗнтернисене чыслӗҫ.
13 сехетре тата 18 сехет те 30 минутра театрта поэтӑн вилӗмсӗр «Нарспи» поэми тӑрӑх лартнӑ ҫавӑн ятлӑ спектакле кӑтартӗҫ. Хальхи премьерӑна 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗн 5-мӗшӗнче кӑтартнӑ. Ӑна Раҫҫей Федерацийӗн, Азербайджан, Калмӑк тата Тыва Республикисен искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Борис Манджиев режиссёр хатӗрленӗ.
«Нарспи» спектакле пӗрремӗш хут сцена ҫине 1922 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 27-мӗшӗнче кӑларнӑ. Инсценировкӑна ҫыраканӗ – П.Н. Осипов, режиссерӗ – И.С. Максимов-Кошкинский, художникӗ – М.С. Спиридонов. Унтан Л.Н. Родионов режиссер лартнӑ «Нарспи» сцена ҫине ултӑ хут тухнӑ: 1941, 1945, 1948, 1960, 1979 тата 1989 ҫулсенче.
Шупашкарти К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче «XI Ивановские чтения» (чӑв. XI Иванов вулавӗсем) регионсем хушшинчи ӑслӑлӑхпа практика конференцийӗ иртнӗ.
Унта чӑваш литературин тата хальхи вӑхӑтри литература музейӗсен аталанӑвӗн хальхи вӑхӑтри ҫул-йӗрне сӳтсе явнӑ. Докладсене ҫак темӑсемпе тунӑ: «Раҫҫейӗн тата пӗтӗм тӗнчери литературоведенин аталанӑвне чӑваш литераторӗсем тӳпе хывни», «К.В. Иванов пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗ Раҫҫей культурин контекстӗнче», «Чӑваш писателӗсемпе поэчӗсен пултарулӑхӗ», «Чӑваш литературин ҫивӗч ыйтӑвӗсем», «К.В. Иванов тата унӑн вӑхӑтӗнчи авторсем», «Литература музей: аталанӑвӑн хальхи вӑхӑтри юхӑмӗсем». Пӗтӗмпе 20 ытла тӗпчев ӗҫӗ пулнӑ.
Конференцие музейсен, вулавӑшсен вӗренӳ учрежденийӗсен ӗҫченӗсем. Краеведсем, аслӑ шкулсен студенчӗсем тата преподавателӗсем хутшӑннӑ. Иванов вулавне Беларуҫ, Тутарстан тата Мари Элти музей ӗҫченӗсем хутшӑннӑ.
Чӑваш хаҫачӗсене ҫӗршывӑмӑрӑн тӗрлӗ кӗтесӗнче ҫырӑнса илме пулать. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗ МАХри хӑйӗн каналӗнче хыпарланӑ.
Унти анонса ҫӑпларах пуҫланӑ: «Эсир Чӑваш Енрен аякра пурӑнатӑр-и? Апла пулин те республика хыпарӗсемпе кӑсӑкланма пӑрахман пулӗ-ха? Тӑван сӑмах чуна ҫав тери ӑшӑтать-ҫке».
«Хыпар» издательство ҫурчӗн тӑватӑ кӑларӑмне Раҫҫейре пурӑнакан кирек ӑҫти чӑваш та ҫырӑнса илме пултарать. Ку списокра — «Ҫамрӑксен хаҫачӗ», «Чӑваш хӗрарӑмӗ» хаҫатсем тата «Тӑван Атӑл» литературӑпа ӳнер журналӗпе ача-пӑча валли икӗ чӗлхепе кӑларса тӑракан «Тетте» журнал.
Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ Патӑрьелти 1-мӗш шкулта спектакль кӑтартнӑ.
«Вӑрҫӑ ахрӑмӗ» спектакле 7-9-мӗш класра вӗренекенсем пӑхнӑ. Постановка паттӑрлӑх пирки, унта Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнчи паллӑ мар салтакӑн шӑпи пирки каласа кӑтартнӑ.
Постановкӑра – вӑрҫӑ йывӑрлӑхне курнӑ поэт-классиксен сӑввисем. Ку куракансене вӑрҫӑ вӑхӑтӗнчи сывлӑша лайӑхрах туйма май панӑ.
Ҫу уйӑхӗн 23-мӗшӗнче Чӗмпӗрти Ҫӗнтерӳ паркӗнче облаҫри чӑвашсен халӑх уявӗ «Акатуй» иртнӗ. Кунта Димитровград хулин пуҫлӑхӗ Сергей Сандрюков та хутшӑннӑ. Атомщиксен хулин мэрӗ халӑх тетелӗнче хӑйӗн фотоотчётне вырнаҫтарнӑ. Вӑл облаҫӗн тӗп хулине Димитровград делегацине пулӑшма килни ҫинчен хыпарланӑ. Димитровград ҫыннисем парк территорийӗнче наци кил-ҫурчӗ йӗркеленӗ тата илемлӗ пултарулӑх номерӗсем хатӗрленӗ.
Чи кӑсӑк самант вара 73online.ru редакцие лекнӗ видео ҫинче курӑннӑ. Чӗмпӗрти журналистсене Сергей Сандрюков хӑй Акатуйра чӑвашла юрӑ шӑрантарни тӗлӗнтернӗ. Гармонист пулӑшнипе хула пуҫлӑхӗ тӑван чӗлхепе юрланӑ. Чӑн та, мэр пысӑк сцена ҫине тухман, вӑл Димитровградран килнисемпе пӗрле, тусӗсен йышӗнче юрласа савӑннӑ. Ку видео халӑх тетелӗнчи ҫынсене нумайӑшне кӑсӑклантарнӑ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн артисчӗсем актер тата режиссер ӗҫӗсен «Ҫутӑ ӗмӗт» республикӑри фестиваль‑конкурсӗнче ҫӗнтернӗ. Фестивале Чӑваш Енри театр ӗҫченӗсен союзӗ йӗркеленӗ.
Пӗрремӗш вырӑна «Нас бьют, мы летаем» постановкӑпа Антонина Казеева тухнӑ. «Юратуран вӑйли ҫук» композиципе Галина Кузнецова иккӗмӗш вырӑна ҫӗнсе илнӗ. Куракансем кӑмӑлланӑ номинаци те пулнӑ. Кунта Григорий Петрова «Встреча» этюдшӑн (унта культура колледжӗн студенчӗсем Дарья Рябова тата Андрей Краснов вылянӑ) палӑрнӑ.
Театр «хӑюлӑхшӑн, пултарулӑхри шыравшӑн, фестивле хутшӑннӑшӑн» Алексей Александров, Никита Ильин тата Анастасия Емельянова ҫамрӑк артистсене те тав тӑвать.
Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗ ҫуралнӑ кунне балетпа паллӑ тӑвӗ. Сцена ҫине «Анна Каренина» балет тухӗ. Ӑна 12 ҫултан аслӑраххисен курма юрать.
Балета ҫу уйӑхӗн 21-22-мӗшӗсенче кӑтартӗҫ. Ӑна Лев Толстойӑн романӗпе лартнӑ, кӗвви – Петр Чайковскин тата Сергей Рахманиновӑн.
Юрату историне Вронский асаилӗвӗсем урлӑ кӑтартнӑ.
Чӑваш Республикипе Бахрушин театр музейӗ Шупашкарта «Новый музей театра» (чӑв. Театрӑн ҫӗнӗ музейӗ) йӗркелесси ҫинчен килӗшӳ алӑ пуснӑ.
Килӗшӗве республика Элтеперӗ Олег Николаев тата А.А. Бахрушин ячӗллӗ патшалӑхӑн тӗп музейӗ ҫу уйӑхӗн 13-мӗшӗнче алӑ пуснӑ. Пӗрлехи ӗҫе пурнӑҫласа енсем Шупашкарта Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗн музейне йӗркелесшӗн. Элтепер шухӑшланӑ тӑрӑх, ку ӗҫ питех те паха, мӗншӗн тесен театрӑн пуян архивне те упраса хӑварма май килӗ.
Тата ҫӗнӗ музей культурӑпа, театрпа, ӳнерпе кӑсӑкланакансемшӗн чун туртакан вырӑн пулса тӑрасса шанма пулать.
Республика кунӗнче Шупашкара Пелагея ятлӑ юрӑҫ килессине Чӑваш халӑх сайчӗ пӗлтернӗччӗ-ха. Вырӑс юррисене юрлакан сцена ӑстин концерчӗ Хӗрлӗ тӳремре пулмаллаччӗ.
Анчах Шупашкара Пӑлаки килмӗ. Кун пирки республика Элтеперӗ Олег Николаев МАХри хӑйӗн каналӗнче хыпарланӑ. Республика ертӳҫи уяв программине ылмаштарасси пирки пӗлтернӗ. Ҫакӑ лару-тӑру канӑҫҫӑрррипе. пилотсӑр вӗҫекен япаласемпе пӗрмай тапӑннипе ҫыхӑннине тавҫӑрма йывӑр мар ӗнтӗ.
«Маншӑн, регион ертӳҫишӗн сирӗн хӑрушсӑрлӑхӑр тата лӑпкӑлӑхӑр пахарах. Чӑваш Енре пурӑнакан кашни ҫынпа республика хӑнин пурнӑҫӗпе сывлӑхне хӳтӗлессишӗн эпир йӑлтах тӑвӑпӑр», — тесе ҫырнӑ Элтепер.
Хулара артистсен концерчӗ пулӗ-ха, анчах вырӑнти ӑстасен. Республика кунне еплерех уявлассине ыран, ҫу уйӑхӗн 23-мӗшӗнче, ҫамрӑксен «Лучшие на селе» слетӗнче сӳтсе явма палӑртнӑ.
Ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Красноармейски районӗнчи культура ҫуртне «Пушкин карттипе» ҫамрӑксем пухӑннӑ. Кунта Наци библиотеки «Чӑваш фольклорӗн чӗрӗ йӑли-йӗркисем» ятлӑ музыка программи иртнӗ.
Уяв вӑхӑтӗнче халӑхӑн пуян сӑмахлӑхӗпе еткерлӗхӗ чӗрӗлсе тӑнӑ. Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» ансамбль хӑйӗн илемлӗ юрри-ташшипе пурин чӗрине те тыткӑнланӑ. Ачасем юрӑсем итленӗ кӑна мар, халӑх вӑйӑсене те хастар хутшӑннӑ: «Куҫ хупмалли», «Асанне мӗн тӑван?» тата «Хуралҫӑлла» вӑйӑсем чӑн-чӑн уяв кӑмӑл-туйӑмне йӗркеленӗ.
Николай Фомиряков ӑстаҫӑ вара чӑваш халӑх музыка инструменчӗсемпе — сӑрнайпа, варганпа, ҫатӑркапа паллаштарнӑ. Ачасем вӗсене алла тытса пӑхма тата кӗвӗ кӑларма пултарнӑ. Ку мероприяти чӑваш йӑли-йӗркине ҫамрӑк ӑру патне ҫитерме май панӑ.
+20.9 °C