Чӑваш Енӗн патшалӑх ӳнер музейӗнче «Про обряды и наряды / Йӑла-йӗркепе тумсем ҫинчен» курав уҫӑлнӑ. Унта республика Элтеперӗ Олег Николаев, республикӑн культура министрӗ Светлана Каликова, Раҫҫейри хӗрарӑмсем канашӗн председателӗ тата телеведущи Мария Ситтель тата Олег Николаевӑн мӑшӑрӗ, Чӑваш Енри хӗрарӑмсен канашӗн председателӗ Наталия Николаева, ытти хӑна хушӑннӑ.
«Пирӗн республикӑра 120 ытла наци ҫынни пурӑнать, пирӗн тивӗҫӗмӗр вара чӑваш культурине, унӑн пуянлӑхне упраса хӑварасси», — тесе палӑртса хӑварнӑ Элтепер курав уҫнӑ чухне сӑмах каланӑ май.
«Про обряды и наряды / Йӑла-йӗркепе тумсем ҫинчен» курав авӑн уйӑхӗн 6-мӗшӗччен ӗҫлӗ.
Сӗнтӗрвӑрри тӑрӑхӗнче пурӑнакан Иван Веденеев 20 ытла ӗнтӗ ӗлӗкхи япалсене пуҫтарать. Ҫапла вӑл Сӗнтӗрвӑрри хулинче халӑх музейне йӗркеленӗ. Коллекци пуян, унта пин ытла экспонат упранать: сӑмаварсем, радиосем, тумтир, савӑт-сапа…
Музея килекенсен пӗтӗм экспоната алӑпа тытса курма юрать. Ку кӑна мар, патефон яма та, ҫӑпата сырма та, чӑвашсен пуҫ хатӗрӗсене тӑхӑнса пӑхма та, 1860 ҫулта туса кӑларнӑ сӑмавартан чей ӗҫме те ирӗк параҫҫӗ.
Иван Веденеева экспонатсене пухма тӑванӗсем пулӑшнӑ. Хӑш-пӗр япала вара ҫемье реликвийӗ: сӑмавар ав аслашшӗн (е кукашшӗн) пулнӑ, пуҫ хатӗрӗ вара – асламашӗн (е кукамӑшӗн).
Паллах, Иван Веденеевшӑн ку чун киленӗҫӗ. Ҫапла вӑл астӑвӑма упраса хӑварасшӑн, ӗлӗкхи ҫынсем мӗнле пурӑннине кӑтартасшӑн. Музея шкул ачисем, туристсем, вырӑнти ҫынсем килсе кураҫҫӗ. Иван Веденеев хӑй экскурси ирттерет.
Шупашкар округӗ аякри хӑнасене, Коми Республикинчи ҫынсене, йышӑннӑ.
Хӑнасем малтанах Кӳкеҫ поселокӗнче вырнаҫнӑ «Бичурин тата хальхи самана» музейра чарӑннӑ, унти экспонатсемпе паллашнӑ.
Кайран вӗсем Апаша ҫул тытнӑ, унта Апашри археологи культурине тата ӑна тӗпчессине халалланӑ музей кӗтесӗнче пулса курнӑ. Кун хыҫҫӑн хӑнасене Апаш сыхчисене хатӗрлес тӗлӗшпе ӑсталӑх класӗ кӑтартнӑ.
Палӑртса хӑварар: Шупашкар округӗнче вун-вун туризм маршручӗ, 50 ытла объект пур. Хӑнасене йышӑнма вара 27 хӑна ҫурчӗпе санатори ӗҫлет.
Шупашкарти К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче «XI Ивановские чтения» (чӑв. XI Иванов вулавӗсем) регионсем хушшинчи ӑслӑлӑхпа практика конференцийӗ иртнӗ.
Унта чӑваш литературин тата хальхи вӑхӑтри литература музейӗсен аталанӑвӗн хальхи вӑхӑтри ҫул-йӗрне сӳтсе явнӑ. Докладсене ҫак темӑсемпе тунӑ: «Раҫҫейӗн тата пӗтӗм тӗнчери литературоведенин аталанӑвне чӑваш литераторӗсем тӳпе хывни», «К.В. Иванов пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗ Раҫҫей культурин контекстӗнче», «Чӑваш писателӗсемпе поэчӗсен пултарулӑхӗ», «Чӑваш литературин ҫивӗч ыйтӑвӗсем», «К.В. Иванов тата унӑн вӑхӑтӗнчи авторсем», «Литература музей: аталанӑвӑн хальхи вӑхӑтри юхӑмӗсем». Пӗтӗмпе 20 ытла тӗпчев ӗҫӗ пулнӑ.
Конференцие музейсен, вулавӑшсен вӗренӳ учрежденийӗсен ӗҫченӗсем. Краеведсем, аслӑ шкулсен студенчӗсем тата преподавателӗсем хутшӑннӑ. Иванов вулавне Беларуҫ, Тутарстан тата Мари Элти музей ӗҫченӗсем хутшӑннӑ.
Чӑваш Республикипе Бахрушин театр музейӗ Шупашкарта «Новый музей театра» (чӑв. Театрӑн ҫӗнӗ музейӗ) йӗркелесси ҫинчен килӗшӳ алӑ пуснӑ.
Килӗшӗве республика Элтеперӗ Олег Николаев тата А.А. Бахрушин ячӗллӗ патшалӑхӑн тӗп музейӗ ҫу уйӑхӗн 13-мӗшӗнче алӑ пуснӑ. Пӗрлехи ӗҫе пурнӑҫласа енсем Шупашкарта Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗн музейне йӗркелесшӗн. Элтепер шухӑшланӑ тӑрӑх, ку ӗҫ питех те паха, мӗншӗн тесен театрӑн пуян архивне те упраса хӑварма май килӗ.
Тата ҫӗнӗ музей культурӑпа, театрпа, ӳнерпе кӑсӑкланакансемшӗн чун туртакан вырӑн пулса тӑрасса шанма пулать.
Чӑваш Енӗн наци музейӗнче чӑвашла рок-концерт иртӗ. Кун пирки МАХри «Хыпар - Вести Чувашии» каналта пӗлтернӗ.
Концерт «Пирӗн истори – паттӑрла аваллӑх» ятлӑ пулӗ. «Ирӗк Килтӗш музыкант этнофольклор, рок, рок-н-ролл тата блюз жанрӗсемпе чӑвашла юрӑсем, балладӑсем шӑрантарӗ. Атӑлҫи пӑлхарсене халалланӑ уйрӑм пай та пулӗ.
Хӑйне евӗрлӗ концерт курас тесен музейра иртекен «Атӑлҫи Пӑлхар: чӑн тата сцена ҫинчи истори» куравпа паллашмалла, вӑл ӗҫлеме пуҫланӑ та ӗнтӗ», — пӗлтернӗ хыпарта.
Ирӗк Килтӗш пултарулӑхӗпе ҫу уйӑхӗн 21-мӗшӗнче паллашма май килӗ. Концерт 16 сехетре пуҫланӗ.
Кӗҫех Шупашкар хулинче Православи музейӗ уҫӑлӗ.
Вӑл тӗп хулари Воробьев композиторсен урамӗнчи ҫуртра вырнаҫӗ. Ӑна 19-мӗш ӗмӗрте ҫӗкленӗ.
Шӑпах ҫак ҫуртра Православи музейӗ уҫма Чӑваш Ен тата Шупашкар митрополичӗ Савватий сӗннӗ. Ку шухӑша Чӑваш Республикин премьер-министрӗ Сергей Артамонов та ырланӑ.
Ҫапла республика Правительстви ҫурта епархие 2072 ҫулччен тӳлевсӗрех усӑ курма панӑ.
Палӑртса хӑварар: хӑй вӑхӑтӗнче унта тӗн училищи пулнӑ.
Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ ҫу уйӑхӗн 16-мӗшӗнче «Ночь музеев» (чӑв. Музейсен каҫӗ) пӗтӗм ҫӗршыври акцие хутшӑнассине пӗлтерет. Кӑҫал акци «Родное» (чӑв. Тӑванлӑх, чуна ҫывӑх) девизпа иртӗ.
Музейри каҫа пыракансем валли ӳнер учрежденийӗ уяв концерчӗ, кӑсӑклӑ ӑсталӑх лаҫҫисем, музей управҫисем тӑрӑх экскурсисем, сӑн ӳкерӗнме илемлӗ вырӑнсем хатӗрлет. Музейра Раҫҫейри халӑхсен анимацийӗн фестивалӗ ӗҫлӗ.
18 сехетре Шупашкарти С.М. Максимов ячӗллӗ 1-мӗш ача-пӑча музыка шкулӗнче вӗренекенсен вокалпа хор концерчӗ пуҫланӗ. 19 сехетрен пуҫласа 22 сехетчен ӑсталӑх лаҫҫисем ӗҫлӗҫ. Кунсӑр пуҫне 19 сехетрен пуҫласа 20 сехетчен «Сила воздуха» (чӑв. Сывлӑш вӑйӗ) сывлӑш акробатикине курса киленме май килӗ. 20 сехетре «Своим чередом» ансамбль хӑйӗн программипе савӑнтарӗ. 21 сехетре вара «Фантаста» иллюзионистсен шоувӗ пуҫланӗ, вӑл ҫур сехете пырӗ.
Шупашкарти К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче чӑваш халӑх поэчӗ Николай Полорусов-Шелепи (1881 – 1945) ҫуралнӑранпа 145 ҫул ҫитнине халалланӑ каҫ иртнӗ. Унта поэтӑн мӑнукӗн хӗрӗ Татьяна Балабанова хӑйӗн хӗрӗпе Ольгӑпа тата мӑнукӗпе Светланӑпа килнӗ. Вӗсем халӗ Киров облаҫӗнче пурӑнаҫҫӗ иккен.
Астӑвӑм каҫӗ ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнчех иртнӗ-ха, эпир ку хыпара каярах юлса пӗлтӗмӗр, апла пулин те сире те хыпарласах килет.
Музейра поэт пурнӑҫӗпе тата пултарулӑхӗпе паллаштаракан «Гордость чувашской литературы» (чӑв. Чӑваш литераутрин мухтавӗ) курав уҫӑлнӑ.
Хӑнасем поэтӑн музера упранакан эткерлӗхӗпе: куҫлӑх футлярӗпе, кӗнекисемпе тата докуменчӗсемпе, ытти пуянлӑхпа кӑсӑкланса паллашнӑ.
Шелепи сӑввисемпе кӗвӗленӗ юрӑсене хулари хӑй тӗллӗн вӗреннӗ пултарулӑх коллективӗҫем паллаштарнӑ. Шелепин сӑввисене Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Геннадий Кириллов тата Шупашкарти 2-меш тата 47-мӗш шкул ачисем вуланӑ.
Иртнӗ уйӑхӑн 25-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн наци музейӗ ҫулсерен иртекен чӑваш чӗлхипе литературин «Ялан янӑра, чӑваш чӗлхи!» уйӑхлӑхне пуҫарнӑ.
Акци пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнче чӑваш ҫамрӑкӗсен форумӗпе уҫӑлнӑ. Ӑна «Хавал» ушкӑн тата Ҫеҫпӗл Мишши музейӗ ирттернӗ.
Уйӑхлӑх пуҫланнӑранпа Чӑваш наци музейӗн «Контактра» страницинче чӑваш халӑх поэчӗн Юрий Сементерӗн сӑввисене Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн артисчӗсем вуланине вырнаҫтарса пыраҫҫӗ.
Литература музейӗнче (юнкунсерен 14 сехетре) тата Чӑваш тӗррин музейӗнче (кӗҫнерникунсерен 16 сехетре) уйӑхӗпех чӑвашла экскурсисем иртеҫҫӗ.
Ытти кӑсӑклӑ мероприяти те уйӑхлӑх вӑхӑтӗнче самай пулса иртмелле.
+0.3 °C