К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗ Мускава гастрольпе тухса кайма хатӗрленет. Паян-ыранах мар-ха. Ҫывӑх вӑхӑтра. Тата тӗрӗсрех каласан, ака уйӑхӗнче.
Культура учрежденийӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинчен пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫӗршывӑн тӗп хулинче пурӑнакансемпе асӑннӑ хула хӑнисем чӑваш артисчӗсен пултарулӑхне хаклама пултарӗҫ. Театр гастрольпе Мускавра ака уйӑхӗн 7-8-мӗшӗсенче пулӗ. Чӑваш артисчӗсем Никита Михалковӑн «Мастерская 12» театрӗн сцени ҫине тухӗҫ. Унта Константин Ивановӑн вилӗмсӗр поэми тӑрӑх лартнӑ «Нарспи» спектакль кӑтартӗҫ.
Чӑваш халӑхӗн йӑли-йӗркипе хӑйне евӗр юрри-ташши, илемлӗ туйӗ, Нарспипе Сетнерӗн синкерлӗ юратӑвӗ кашни кураканӑн чун-чӗрине хумхантарасса шанаҫҫӗ.
Чӑваш патшалӑх университечӗн Культура керменӗнче «Студентсен ҫуркунни» пуҫланчӗ. Кӑҫалхи пултарулӑх марафонне Чӑваш тата вырӑс филологийӗн, журналистика факультечӗн студенчӗсем уҫрӗҫ. Вӗсем ют чӗлхесен тата математика факультечӗсенче вӗренекенсемпе пӗрле «Ф3» команда йӗркеленӗ. Ку ушкӑн ҫиччӗмӗш ҫул ӗнтӗ фестивале пӗрремӗш пуҫласа хӑйӗн пысӑк шайне кӑтартать.
Студентсем куракансене коммуналлӑ хваттере куҫса килнӗ ҫамрӑк ҫинчен каласа паракан концерт кӑтартрӗҫ. Кӳршӗсен хушшинче вӑл аякран пӑхса тӑракан кӑна пулаймасть, хӑй те пӗтӗм ӗҫе хутшӑнать. Залта куракан йышлах пулман пулин те, студентсен ӑсталӑхне хытӑ алӑ ҫупса йышӑнчӗҫ.
Ҫакӑн пек кӑсӑклӑ концерт лартмашкӑн ҫамрӑксен ир те, каҫ та нумай вӑй хума тивнӗ. Малашне марафонра тата ҫичӗ команда хӑйсен пултарулӑхне кӑтартӗ.
Ҫак кунсенче Ачасемпе ҫамрӑксен республика вулавӑшӗнче Нина Димитриевӑн 75 ҫулхи юбилейне палӑртнӑ. Вӑл — Чӑваш Республикинчи вӗрентӳпе культура тытӑмӗн паллӑ ӗҫченӗ.
Нина Ивановна 30 ҫул ытла ачасене пӗлӳ панӑ. 1989 ҫулта вӑл республикӑра пӗрремӗш «Тӑван ен культури» предмета вӗрентме пуҫланӑ, программине хӑех ҫырнӑ. Унӑн «Чӑваш культурин тӗнчи» кӗнеки Раҫҫей шайӗнче ҫӗнтернӗ. Вӑл чӑваш чӗлхи стандарчӗсене хатӗрлес ӗҫе те хутшӑннӑ.
Халӗ Нина Димитриева ватӑсене нумай пулӑшать. Унӑн проекчӗсене пула пенсионерсем компьютерпа ӗҫлеме вӗренеҫҫӗ, скандинавла утма ҫӳреҫҫӗ.
Юбилей каҫне влаҫ ҫыннисемпе общество ӗҫченӗсем пухӑннӑ. Вӗсем Нина Ивановнӑна чӑваш культурине аталантарнӑшӑн чӗререн тав тунӑ.
Пирӗн ентеш, Шупашкарта ҫуралса ӳснӗ Валентина Алексеева, ӗнер Хусан хулинче иртнӗ Пӗтӗм тӗнчери MISS BRICS илем конкурсӗнче ҫӗнтернӗ.
19 ҫулти Валентина 2023 ҫулта «Чӑваш Ен мисӗ» пулнӑччӗ, 2024 ҫулта «Раҫҫей мисӗ» хисеплӗ ята тивӗҫнӗ. Халӗ вара «БРИКС мисӗ» те пулса тӑнӑ. Конкурса Раҫҫей, Бразили, Инди, Китай, ЮАР, ОАЭ, Индонези, Куба, Боливи, Беларуҫ, Узбекистан, Малайзи, Казахстан, Уганда, Таиланд, Нигери, Вьетнам пикисем хутшӑннӑ.
Палӑртса хӑварар: Валентина 2006 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗнче Шупашкарта ҫуралнӑ. 2024 ҫулта 5-мӗш гимназирен лайӑх паллӑсемпе вӗренсе тухсан Мускаври Н.И.Пирогов ячӗллӗ Раҫҫей наци тӗпчев медицина институтне вӗренме кӗнӗ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче нумаях пулмасть «Паттӑрсем вилмеҫҫӗ» пьесӑна вулама пуҫланӑ. Ҫӗнӗ спектакле Раҫҫей Федерацийӗн Культура министерствин гранчӗпе лартма палӑртнӑ. «Паттӑрсем вилмеҫҫӗ» спектакль – пурнӑҫ пӗлтерӗшне уҫса паракан, чыспа тивӗҫ, туслӑхпа юрату хӑвачӗ ҫинчен каласа кӑтартакан психологиллӗ драма.
Ӑна Раҫҫей Геройне, Елчӗк тӑрӑхӗнчи Тускелте ҫуралса ӳснӗ Николай Петров аслӑ лейтенанта халалланӑ. Ҫамрӑк командир ҫӗнтерӗве ҫирӗп шанса тӑрать, салтаксене те ҫавна ӗненме хистет, Раҫҫей арӗн ҫынлӑхне уҫса парать, тӗрӗслӗхне кӑтартать, тӗрлӗ халӑх ҫынни пӗртӑванла кар тӑни пысӑк вӑй пулнине ӗнентерет.
Спектакль сцена ҫине хӑсан тухассине хальлӗхе пӗлтермен-ха.
Чӑваш ҫыравҫисен кӗнекисем — библиотекӑна.
Кӗнеке парнелемелли тӗнчери куна тата Чӑваш Республикин Наци библиотекин 155 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ май чӑваш ҫыравҫисем Кемӗр облаҫӗнчи Гурьевск муниципаллӑ округӗн библиотекисенче чӑвашла литература сахаллине пӗлнӗ. Унта, Чӑваш-Пай тата Сосновка ялӗсенче, йӑхташӑмӑрсем йышлӑ пурӑнаҫҫӗ, вӗсем тӑван чӗлхепе культурӑна пулас ӑрусем валли упраса хӑварма тӑрӑшаҫҫӗ.
Вырӑнти ҫынсем чӑваш ҫыравҫисен хайлавӗсемпе паллашма ӗмӗтленни ҫинчен Гурьевскри централизациленӗ библиотекӑсен системин директорӗ Марина Обухова Чӑваш Республикин Наци библиотекине пӗлтернӗ.
Ҫыравҫӑсемпе библиотекарьсем айккинче юлма пултарайман. Чӑваш Ен Наци библиотеки урлӑ Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн пайташӗсем ентешсем валли кӗнекесем ярса панӑ. Ҫыравҫӑсем чӑвашла тата вырӑсла темиҫе ещӗк кӗнеке пухнӑ, вӗсенче халӑх шӑпи, унӑн историйӗ тата паянхи пурнӑҫӗ ҫинчен каласа параҫҫӗ.
Кӗҫнерникун, пуш уйӑхӗн 19-мӗшӗнче, Чӑваш Республикин Наци вулавӑшӗнче (вӑл Шупашкарти Ленин проспектӗнче вырнаҫнӑ) поэзие юратакансен «Хавхалану» клубне пухӑнӗҫ.
Клуб халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ларура ҫак уйӑхӑн 21-мӗшӗнче Пӗтӗм тӗнчипех поэзи кунне паллӑ тунӑ май «Мӗн вӑл маншӑн поэзи?» тема тавра калаҫса сӑвӑсем вулӗҫ.
«Чӑваш Енри халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкне палӑртнӑ май ытти чӗлхесенчен куҫарнӑ сӑвӑсем те вӑхӑтлӑ та вырӑнлӑ пулӗҫ.
Поэзие юратакансене пурне те хапӑл туса кӗтетпӗр!» – тесе хыпарланӑ анонсра.
Аса илтерер: поэзие юратакансен «Хавхалану» клубне ӳйӑхра пӗрре пуҫтарӑнаҫҫӗ, унта вӑл е ку уйӑхра ҫуралнӑ поэтсен пултарулӑхне тишкереҫҫӗ, сӳтсе яваҫҫӗ, саламлаҫҫӗ. Клуба, ҫак йӗркесен авторӗ пӗлнӗ тӑрӑх, вулавӑш ӗҫченӗ Антонина Андреева ертсе пырать. Клуб, маларах палӑртрӑмӑр ӗнтӗ, Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче ӗҫлет.
Чӑваш Енри кинорежиссер Юрий Спиридонов «Привет, Андрей» (16+) шоу хӑни пулнӑ. Аса илтерер: ӑна «Раҫҫей-2» телеканалпа шӑматкунсерен тата вырсарникунсерен кӑтартаҫҫӗ.
Хальхинче кӑларӑм теми — атте-анне килӗ. Юрий Спиридонов Раиса Дьякован «Отпели в деревне гармони» (чӑв. Ялта хуткупӑс янӑрама пӑрахрӗ) сӑввине вуласа панӑ тата ялти ачалӑхне, хӑйне усрава илнӗ ашшӗ-амӑшне, Прасковья кукамӑшне аса илнӗ.
Кинорежиссер хӑйӗншӗн ял ҫывӑх пулни ҫинчен асӑнса хӑварнӑ, тымара манмалла маррине, тӑван вырӑнсемпе йӑла-йӗркене упраса хӑварни пӗлтерӗшлӗ пулнине палӑртса хӑварнӑ.
Ҫакӑн пек тӗлпулусем пире тӑван килӗмӗре, ачалӑх саманчӗсене тата юратнӑ ҫыннӑмӑрсене хаклама вӗрентеҫҫӗ. Кинорежиссерӑн калаҫӑвӗ кашни кураканӑн чунне ӑшӑтма тивӗҫ, мӗншӗн тесен тӑван кӗтес кашнишӗн чи хаклӑ вырӑн шутланать. Пирӗн пултаруллӑ ентешӗмӗрпе мӑнаҫланатпӑр тата ӑна ҫӗнӗ ҫитӗнӳсем сунатпӑр.
Шупашкарти «Салют» культура керменӗнче пӗчӗк чиперккесен конкурсӗ иртнӗ. Сцена ҫине «Чӑваш Енӗн пӗчӗк мисӗ – 2026» конкурсӑн финалне хутшӑнма тивӗҫ пулнисем тухнӑ.
Вӗсем хӑйсен пултарулӑхӗпе паллаштарнӑ. Пӗчӗкскерсем пӗри тепринчен чипер пулнӑ. Ҫулне кура мар чӗрӗскерсем сцена ҫинче хӑйсене тытма пӗлеҫҫӗ.
Тӗп титула — конкурсӑн Гран-прине — Злата Егорова ҫӗнтерсе илнӗ. «Ҫамрӑк» категорире кӑшӑла Диана Тимофеева, Алина Корнилова тата Ксения Петрова илме тивӗҫ пулнӑ.
«Мини» категорире Ксения Михайлова, Анна Тяжелова тата Таисия Краснова ҫӗнтернӗ. «Little» категорири кӑшӑлсене Валерия Слепова, Ксения Кудряшова тата Полина Апанаева тӑхӑннӑ. Пурте маттур, пурте ӑшшӑн саламланине илтме тивӗҫ.
Пуш уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Наци библиотеки илемлӗ сӑмах юратакансене юрӑпа сӑвӑ уявне чӗнет. Унта Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗн, поэтӑн тата журналистӑн, Олег Прокопьевӑн ҫӗнӗ кӗнекине сӳтсе явӗҫ.
Автор куракансене хӑйӗн «Чӑвашӑм, пурӑн!» ятлӑ кӗнекипе паллаштарӗ. Тӗлпулӑва ҫыравҫӑсемпе журналистсем, литература пӗлӗвӗпе аппаланакан ӑсчахсем, педагогсемпе обществӑлла юхӑмсен хастарӗсем тата вулакансем хутшӑнӗҫ. Уявра поэтӑн сӑввисемпе хайланӑ юрӑсем янӑрӗҫ. Вӗсене чӑваш эстрадин ҫӑлтӑрӗсем — Ольга Лукова, Алена Алексеева, Елена Смородинова, Любовь Гордеева, Ирина Лампасова, Михаил Федоров, Дмитрий Моисеев шӑрантарӗҫ. Ҫавӑн пекех Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» фольклор ансамблӗ те хӑйӗн пултарулӑхӗпе савӑнтарӗ.
Олег Прокопьевӑн пӗрремӗш сӑввисем «Пионер сасси» (халӗ «Тантӑш») хаҫатра пичетленнӗ. Вӑл – «Шыв ҫинчи сар хӗвел ҫулӗпе» (2008) сӑвӑ пуххи авторӗ.
«Чӑвашӑм, пурӑн!» кӗнеке Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Сӑвӑ пуххине Олег Прокопьев юлашки вӑтӑр ҫул хушшинче ҫырнӑ чи лайӑх хайлавӗсене кӗртнӗ, вӗсен хушшинче малтан пичетленменнисем те пур.
+6.3 °C