Чӑваш Республикин вӗренӳ министрӗ Дмитрий Захаров пӗлтернӗ тӑрӑх, 2026 ҫулхи пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнчен, шӑматкунтан, республикӑра ачасене пӗрремӗш класа ҫыртарма пуҫлӗҫ. Ҫак йышӑнӑва ашшӗ-амӑшӗшӗн меллӗ пултӑр тесе тунӑ: йышӑну кампанийӗ канмалли кун пуҫланни ҫемьесене ӗҫрен ирӗк ыйтмасӑр, документа лӑпкӑн тата васкамасӑр хатӗрлсе пама май парӗ.
Ача шкул ҫумне ҫирӗплетнӗ территорире регистрациленнӗ пулсан е унӑн ҫӑмӑллӑхсем пур пулсан, заявленине пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнчен пуҫласа ҫӗртме уйӑхӗн 30-мӗшӗччен пама май пур. Утӑ уйӑхӗн 6-мӗшӗнчен вара, пушӑ вырӑнсем юлнӑ пулсан, ачасене урӑх шкула та ҫыртарма май пулӗ. Заявленине Патшалӑх пулӑшӑвӗсен порталӗ урлӑ, шкула хӑйне кайса е МФЦ урлӑ пама юрать.
Ҫак кунсенче Ачасемпе ҫамрӑксен республика вулавӑшӗнче Нина Димитриевӑн 75 ҫулхи юбилейне палӑртнӑ. Вӑл — Чӑваш Республикинчи вӗрентӳпе культура тытӑмӗн паллӑ ӗҫченӗ.
Нина Ивановна 30 ҫул ытла ачасене пӗлӳ панӑ. 1989 ҫулта вӑл республикӑра пӗрремӗш «Тӑван ен культури» предмета вӗрентме пуҫланӑ, программине хӑех ҫырнӑ. Унӑн «Чӑваш культурин тӗнчи» кӗнеки Раҫҫей шайӗнче ҫӗнтернӗ. Вӑл чӑваш чӗлхи стандарчӗсене хатӗрлес ӗҫе те хутшӑннӑ.
Халӗ Нина Димитриева ватӑсене нумай пулӑшать. Унӑн проекчӗсене пула пенсионерсем компьютерпа ӗҫлеме вӗренеҫҫӗ, скандинавла утма ҫӳреҫҫӗ.
Юбилей каҫне влаҫ ҫыннисемпе общество ӗҫченӗсем пухӑннӑ. Вӗсем Нина Ивановнӑна чӑваш культурине аталантарнӑшӑн чӗререн тав тунӑ.
Ҫак кунсенче тӗп хулара чӑваш чӗлхипе литература вӗрентекенӗсен пӗлтерӗшлӗ хула семинарӗ иртрӗ. Унӑн тӗп теми теорирен пуҫласа инновациллӗ практикӑпа ҫыхӑнтарса ӗҫлессине ҫутатасси пулнӑ. Семинарта «Тӑван чӗлхепе литературӑн чи лайӑх вӗрентекенӗ — 2026» ӑмӑртура ҫӗнтернӗ тата малти вырӑнсене йышӑннӑ педагогсем хӑйсен ӑсталӑхӗпе паллаштарчӗҫ. Семинара 30-мӗш шкулти Ольга Сильева педагог та хутшӑнчӗ.
Хальхи вӑхӑтра урок ачасемпе чӗрӗ диалог йӗркелесси, вӗсене хастар тӗпчевҫӗ пулма пулӑшасси пирки сӑмах хускатрӗҫ. Уҫӑ уроксемпе мастер-классенче ӑмӑрту ҫӗнтерӳҫисем ачасен тимлӗхне тыткӑнлама тата кулленхи пурнӑҫра ирӗклӗ калаҫма май паракан вӑрттӑнлӑхсемпе паллаштарчӗҫ. Тухса калакансем паянхи педагог чӗлхеҫӗ кӑна мар, психолог та, технологисене пӗлекен ӑстаҫӑ та пулнине палӑртрӗҫ. Ҫакӑн пек тӗлпулусем вӗрентекенсене чи актуаллӑ практикӑна ӗҫе кӗртме тата чӑвашла вӗрентес ӗҫе лайӑхлатма пулӑшма тивӗҫ.
Нарӑс уйӑхӗн 28-мӗшӗнче Слакпуҫ шкулӗнче ӑслӑлӑхпа практика конференцийӗ иртнӗ. Ӑна чӑваш чӗлхипе литература вӗрентекенӗсем валли йӗркеленӗ. Ку мероприятие Раҫҫей халӑхӗсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне, ҫавӑн пекех Яков Ухсай ҫуралнӑранпа 115 ҫул ҫитнине халалланӑ.
Уяв хӑнасене саламланинчен пуҫланнӑ. Шкул ачисем сӑвӑсем каланӑ, юрӑсем юрланӑ, ташланӑ. Ҫакӑ пурне те хавхалантарнӑ.
Вӗрентекенсем хӑйсен ӑсталӑхне кӑтартнӑ, Ухсай сӑввисене вуланӑ. Чӑваш чӗлхипе культурине аталантарнӑшӑн вӗсене Ҫутӗҫ тытӑмӗн Хисеп хучӗсемпе чысланӑ.
Конференцире чӑваш чӗлхине вӗрентес ыйтусене сӳтсе явнӑ, Яков Ухсай пултарулӑхне тишкернӗ. Вӗрентекенсем пӗр-пӗрин опычӗпе паллашнӑ. Хушӑнакансем кун пек мероприятисем чӑваш халӑхӗн культура еткерлӗхне сыхласа хӑварма тата аталантарма пулӑшнине палӑртнӑ.
Н.А. Петров ячӗллӗ Елчӗк вӑтам шкулӗнче вӗренекен тӑваттӑмӗш класс ачисем республика шайӗнче иртнӗ ӑс-тӑн вӑййисенче малти вырӑнсене йышӑннӑ.
Кӗҫӗн ҫулхи шкул ачисен XXXI «Чӗлхе ӑстисем» ӑс-тӑн вӑййисен турӗ нарӑс уйӑхӗн 20-мӗшӗнче онлайн мелпе иртнӗ. Ӑмӑртура республикӑри мӗнпур хуласемпе муниципаллӑ округсенчи 700 ытла ача хутшӑннӑ. Елчӗк муниципаллӑ округӗнчен ӑс-тӑн вӑййисене Н.А. Петров ячӗллӗ Елчӗк вӑтам шкулӗнче вӗренекен ачасем хутшӑннӑ.
Эрнекун пӗтӗмлетӳ тунӑ. Елчӗк ачисем хӑйсене питӗ лайӑх кӑтартма пултарнӑ. «Тӑван (чӑваш) чӗлхе» номинацире Александр Мудрецовпа Мария Васильева виҫҫӗмӗш вырӑн йышӑннӑ. «Тӑван (чӑваш) чӗлхипе илемлӗ вуласси» номинацире Егор Харлампьев вара пӗрремӗш вырӑна тухнӑ, Майя Григорьева иккӗмӗш вырӑн йышӑннӑ.
Хӗрлӗ Чутай округӗнче республика шайӗнчи «Чи лайӑх класс ертӳҫи» конкурсӑн муниципаллӑ тапхӑрӗ иртнӗ. Унта ултӑ шкултан ултӑ педагог хутшӑннӑ. Вӗсем ачасемпе калаҫу ирттернӗ, хӑйсемпе паллаштарнӑ тата лекци вуланӑ.
Пӗтӗмлетӳ тӑрӑх, Питӗркасси шкулӗнчи Ольга Фондеркина ҫӗнтерӳҫӗ пулса тӑнӑ. Вӑл Хӗрлӗ Чутай округӗн чысне 2026 ҫулхи нарӑсӑн 24-мӗшӗнчен пуҫласа пуш уйӑхӗн 13-мӗшӗччен республика шайӗнче хӳтӗлӗ.
Иккӗмӗш вырӑна Ҫӗнӗ Атикасси шкулӗнчи Валентина Ядранская, виҫҫӗмӗшне – Хӗрлӗ Чутай шкулӗнчи Ирина Захарова йышӑннӑ.
Номинацисенче ҫаксем палӑртнӑ: Сергей Мигушкин (Атнар шкулӗ) — «Улшӑнусен лидерӗ», Светлана Фондеркина (Мӑн Этмен шкулӗ) — «Кашниншӗн тӑрӑшакан», Вера Артемьева (Мишеркасси шкулӗ) — «Ырӑ кӑмӑллӑхпа чӑтӑмлӑх».
Шупашкарти педагог Пӗтӗм Раҫҫейри «Раҫҫейри ҫулталӑк методисчӗ» конкурсра ҫӗнтернӗ. Лариса Анатольевна Н.В.Никольский ячӗллӗ Чӑваш педагогика колледжӗнче вӑй хурать, педагогика практикин уйрӑмне ертсе пырать, вӑл — педагогика наукисен кандидачӗ.
Конкурса 82 регионти 1800 ҫын хутшӑннӑ. Лариса Анатольевна вӗсен йышӗнче пӗрремӗш вырӑн йышӑнма пултарнӑ. Вӑл «СПО преподавателӗ» номинацире мала тухса 100 пин тенке тивӗҫнӗ.
И.Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн 2-мӗш курс студенчӗ Егор Иванов ют чӗлхепе эссе ҫырса Раҫҫей конкурсӗнче палӑрнӑ.
Вӑл «Эпӗ – хамӑн ҫӗршыв гражданинӗ» конкурса хутшӑннӑ. Иван французла эссе ҫырнӑ. Унӑн шухӑшӗпе, гражданин пулни – йӑла-йӗркене упрани, историе пӗлни тата пурнӑҫа лайӑхрах тума тӑрӑшни. Шӑпах ҫаксене палӑртнӑ вӑл хӑй ҫырнӑ эссере.
Чӑваш Енӗн влаҫ органӗсен «Контактра» халӑх тетелӗнчи официаллӑ пабликӗнчи постсенчен пӗрин айне Геннадий Ложков
ятлӑ ҫын ҫапла комментари ҫырса хунӑ: «Чӑваш чӗлхине ялти ачасене вӗрентни ҫинчен калаҫяҫ-и?».
Комментарие вуласан республикӑн Вӗрену министерстви чӑвашла хуралавланӑ. Унта вӑл ҫапларах пӗлтернӗ:
«Хальхи вӑхӑтра ҫӗр-шыв ертӳҫи Раҫҫейӗн тӗп пуянлӑхӗ - унӑн ҫыннисем пулни ҫинчен час-часах калать. Тӗрлӗ национальность, тӗн вӗрентӗвӗм, политика ӗненӳсем тӗрлӗ чӗлхепе калаҫакан ҫынсем те пур. Чӑваш Енре хальхи вӑхӑтра икӗ патшалӑх – вырӑс тата чӑваш чӗлхисене вӗренмелли мӗнпур условисем йӗркеленӗ. Кӑҫал вӗренӳ ҫулӗнче республикӑри шкулсенче 1-11 классенчи шкул ачисен 73,5 процентне яхӑн вӗренеҫҫӗ, ҫав шутра тӑван чӑваш чӗлхи 50,1 %».
Чӑваш Енре «Земство вӗрентекенӗ» программӑна хутшӑнма заявкӑсене йышӑнма пуҫланӑ. Кӑҫал 16 ҫын ялти шкула ӗҫлеме кайса 1 миллион тенкӗ илме пултарӗ.
Программӑна хутшӑнакансен ялта е 50 пин ҫын таран пурӑнакан сала-хулара 5 ҫул ӗҫлемелле. Укҫана вӗренӳ организацийӗпе килӗшӳ алӑ пуснӑ хыҫҫӑн параҫҫӗ. Ҫавӑн пекех программӑна хутшӑннӑ специалистсене пурӑнмалли кӗтес тара тытнӑшӑн тата коммуналлӑ тӑкаксене тӳленӗшӗн саплаштараҫҫӗ. Ку кӑна мар – оклад ҫумне хушса тӳлеҫҫӗ.
Программӑн условисем пур: вӗрентекенӗн 55 ҫултан кӗҫӗнрех пулмалла. Заявкӑсене ака уйӑхӗн 15-мӗшӗччен йышӑнаҫҫӗ.
+9.3 °C