Чӑваш Енре 10 культура ҫуртне ҫӗнетме палӑртнӑ. Кун валли 28,5 миллион тенкӗ уйӑрӗҫ.
Ку укҫапа пысӑках мар ялсенче культура ҫурчӗсене аталанма пулӑшӗҫ: Улатӑр, Патӑрьел, Йӗпреҫ, Канаш, Куславкка, Пӑрачкав, Ҫӗрпӳ, Ҫӗмӗрле, Елчӗк, Тӑвай округӗнче культура ҫурчӗсем пулӗҫ.
Уйӑрнӑ укҫа-тенкӗпе ҫӗнӗ сасӑ тата ҫутӑ хатӗрӗсем туянӗҫ, сӗтел-пукана ҫӗнетӗҫ, юсав ӗҫӗсем тӑвӗҫ. Ҫакна йӑлтах куракансемшӗн тата пултарулӑх ушкӑнӗсемшӗн хӑтлӑ пултӑр тесе тӑваҫҫӗ.
Паян, ака уйӑхӗн 30-мӗшӗнче, Красноармейски тӑрӑхӗнчи Упи ялӗнчи Сергей Петров эстрада юрӑҫи сцена ҫине тухнӑранпа 20 ҫул ҫитнине халалласа концерт лартма палӑртнӑ. Унта Уява Надали, Д. Никифоров, Надина, С. Павлов, Н.Яковлева тата ытти эстрада юрӑҫи хутшӑнӗ.
Сергей Петров Упинчи кану центрӗн менеджерӗ пулса тӑрӑшать. Вӑл 1989 ҫулта Красноармейски районӗнчи Тусай ялӗнче ҫуралнӑ. Чӑваш патшалӑх университечӗн культурологи факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ, Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнче музыка енӗпе пӗлӗвне туптанӑ. Пушкӑртстанри тата Чӑваш Енри шкулсенче музыка предмечӗ вӗрентнӗ.
Вӑл — «Шетмӗпе Ҫавал кӗввисем» фестиваль лауреачӗ, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗхӗн 2019 ҫулхи преми лауреачӗ.
Черетлӗ театр сезонне Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗ утӑ уйӑхӗн 10-мӗшӗнче ҫеҫ вӗҫлӗ.
Кӑҫалхи ҫулла артистсем «Боспорские агоны» пӗтӗм тӗнчери авалхи ӳнерӗн ХХVIII фестивальне хутшӑнӗҫ. Унта вӗсем Чингиз Айтамтов пьесипе лартнӑ «Хуркайӑк ҫулӗ» спектакль кӑтартӗҫ. Крымри куракансем чӑваш театрӗн ӗҫне утӑ уйӑхӗн 11-мӗшӗнче кайса курайӗҫ. Эпос драмине унччен театр ӳнерӗн «Чӗнтӗрлӗ чаршав» республикӑри конкурсӗнче «Чи лайӑх спектакль» тесе йышӑннӑ. Унсӑр пуҫне вӑл патриотла спектакльсен «Za жизнь» IV пӗтӗм Раҫҫейри фестивалӗнче те палӑрнӑ.
Ҫурла уйӑхӗнче артистсем Мускавра иртекен «Территория будущего» форум-фестивале хутшӑнӗҫ. Ҫурла уйӑхӗн 5 тата 9-мӗшӗсенче вӗсем «Нарспи» спектакль сыпӑкне «Зарядье» паркра кӑтартӗҫ.
Паян, ака уйӑхӗн 29-мӗшӗнче, Чӑваш Республикин Патшалӑх элемӗсен кунӗ.
Ҫав куна Чӑваш Енӗн Элтеперӗн 2004 ҫулхи ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнчи «О Дне государственных символов Чувашской Республики» (чӑв. Чӑваш Республикин Патшалӑх элемӗсен кунӗ ҫинчен) 24-мӗш номерлӗ Хушӑвӗпе и тата Чӑваш Республикин 2004 ҫулхи ака уйӑхӗн 19-мӗшӗнчи «О Дне государственных символов Чувашской Республики» (чӑв. Чӑваш Республикин патшалӑх элемӗсен кунӗ ҫинчен) 1-мӗш номерлӗ саккунӗпе ҫирӗплетнӗ.
Уява Чӑваш Енӗн Патшалӑх гербне, ялавне тата гимне халалланӑ. Гимн авторсем: Герман Лебедев композитор тата Илья Тукташ поэт; ялавпа герба Элли Юрьев художник хатӗрленӗ.
Уяв ячӗпе культура тата вӗренӳ учрежденийӗсенче тӗрлӗ мероприяти иртӗ.
Чӑваш Енри паллӑ художник тата общество ӗҫченӗ Юрий Пичугин пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ. Вӑл 70 ҫулта пулнӑ.
Юрий Пичугин — Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, 1996-1999 ҫулсенче Шупашкар хулин тӗп художникӗ пулнӑ.
Вӑл — Шупашкарта 2003 тата 2008 ҫулсенче хӑвӑрт утассипе иртнӗ Европа тата Тӗнче кубокӗсен талисманӗн авторӗ.
Юрий Викторович 1955 ҫулхи раштав уйӑхӗн 3-мӗшӗнче ҫуралнӑ. 2002-2013 ҫулсенче Чӑваш Енри Реклама паракансемпе реклама хатӗрлекенсен ассоциацине ертсе пынӑ, 2020 ҫулччен «Чӗрӗ журналта» блог тытса пынӑ.
Юрий Пичугин художникпа Шупашкарта ыран, ака уйӑхӗн 30-мӗшӗнче, Ведени соборӗнче (вӑл Константин Иванов урамӗнчи 21-мӗш ҫуртра вырнаҫнӑ) 11 сехетре сывпуллашӗҫ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче (вӑл Шуашкарти Ленинград урамӗнче вырнаҫнӑ) Юхма Мишши ҫыравҫӑн 90 ҫулхине халалласа «Чӑвашлӑх ҫыравҫи» курав уҫӑлнӑ.
Ҫавна музейра экскурси иртнӗ. Курава уҫма Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн артисчӗсем Алевтина Семенова тата Николай Тарасов хутшӑннӑ. Вӗсем «Шурҫамка» спектакль сыпӑкне кӑтартнӑ. Чӑваш патшалӑх пукане театрӗн артисчӗсем Елена Хорькова тата Алина Каликова «Непослушный цыплёнок Шип» спектакльти сыпӑка кӑтартнӑ. Асӑннӑ ӗҫе театрта 20 ҫула яхӑн лартнӑ. Пукане театрӗпе Юхма Мишши 50 ҫула яхӑн туслӑ ҫыхӑну тытать. Унӑн пӗрремӗш пьесине театрта 1976 ҫулта лартнӑ. Унтанпа сцена ҫине унӑн 13 спектакльне кӑтартнӑ.
Чӑваш Енри балет артистне нумаях пулмасть тава тивӗҫлӗ ят панӑ.
Кунта сӑмах Чӑваш патшалӑх академи юрӑпа ташӑ ансамблӗн балет артисчӗ Антон Алимов пирки пырать. Ӑна «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ» хисеплӗ ят панӑ. Хушӑва Чӑваш Ен Элтеперӗ Олег Николаев ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче алӑ пуснӑ. Хушӑва республикӑн влаҫ органӗсен официаллӑ порталӗнче вырнаҫтарнӑ.
Ҫав ята вӑл хореографи ӳнерӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн тата пултарулӑхра нумай ҫул тӑрӑшса ӗҫленӗшӗн тивӗҫнӗ.
Шупашкарти К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче чӑваш халӑх поэчӗ Николай Полорусов-Шелепи (1881 – 1945) ҫуралнӑранпа 145 ҫул ҫитнине халалланӑ каҫ иртнӗ. Унта поэтӑн мӑнукӗн хӗрӗ Татьяна Балабанова хӑйӗн хӗрӗпе Ольгӑпа тата мӑнукӗпе Светланӑпа килнӗ. Вӗсем халӗ Киров облаҫӗнче пурӑнаҫҫӗ иккен.
Астӑвӑм каҫӗ ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнчех иртнӗ-ха, эпир ку хыпара каярах юлса пӗлтӗмӗр, апла пулин те сире те хыпарласах килет.
Музейра поэт пурнӑҫӗпе тата пултарулӑхӗпе паллаштаракан «Гордость чувашской литературы» (чӑв. Чӑваш литераутрин мухтавӗ) курав уҫӑлнӑ.
Хӑнасем поэтӑн музера упранакан эткерлӗхӗпе: куҫлӑх футлярӗпе, кӗнекисемпе тата докуменчӗсемпе, ытти пуянлӑхпа кӑсӑкланса паллашнӑ.
Шелепи сӑввисемпе кӗвӗленӗ юрӑсене хулари хӑй тӗллӗн вӗреннӗ пултарулӑх коллективӗҫем паллаштарнӑ. Шелепин сӑввисене Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Геннадий Кириллов тата Шупашкарти 2-меш тата 47-мӗш шкул ачисем вуланӑ.
Иртнӗ эрнере Чӑваш кӗнеке издательствин икӗ ӗҫченӗ сумлӑ ята тивӗҫнӗ. Ольга Иванова тата Ольга Фёдорова Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ пулса тӑнӑ.
Ольга Фёдорова Ольга Васильева хушма ятпа ҫырать. Чӑваш кӗнеке издательствинче хыпарланӑ тӑрӑх, вӑл 2010 ҫултанпа ача-пӑчан «Чӑваш кӗнеки. Ҫамрӑк талантсем» конкурс ирттерет, 2022 ҫултанпа вара «Чӑваш романӗ» конкурс йӗркелет.
Ольга Иванова та хӑйӗн пултарулӑхӗпе палӑрса тӑрать. Кӗнеке издательствинче вӑл 2013 ҫултанпа тӑрӑшать. Паянхи куна ҫитиччен унӑн темиҫе кӗнеке ун ҫути курнӑ та ӗнтӗ.
Иккӗшӗ те вӗсем час-часах вулавӑшсене тухса ҫӳреҫҫӗ, унта тӗрлӗ ӳсӗмри вулакансемпе тӗл пулса калаҫаҫҫӗ, илемлӗ литературӑна юратакансене калем ӑсталӑхӗн вӑрттӑнлӑхӗпе паллаштараҫҫӗ.
Чӑваш чӗлхи кунне Красноярск хулинче пурӑнакан йӑхташӑмӑрсем те уявланӑ. Ку хыпара эпир Красноармейкинчи Виталий Михайлов чӑваш хастарӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинчен хыпарланӑ тӑрӑх пӗлтӗмӗр.
Уява ҫурҫӗрти ентешӗмӗрсем ака уйӑхӗн 25-мӗшӗнче пуҫтарӑннӑ. Ҫав кун савӑнӑҫлӑ концерт кӑтартнӑ, унтан вара пурте пӗрле пулса ҫурхи вӑйӑ картине тухнӑ. Вырӑнти чӑваш наци культурин автономине Геннадий Храмов ертсе пырать.
Уява Чӑваш Республикин Красноармейски (Трак) салинче пурӑнакан Зинаидӑпа Виталий Михайловсен Анфиса ятлӑ вӑтам хӗрӗ ертсе пынӑ.
Сӑмах май каласан, ҫак йӗркесен авторӗ Анфиса епле ертсе пынине ӳркенмесӗрех итлесе те пӑхрӗ (видеона Виталий Михайлов страницинче вырнаҫтарнӑ). Чӑваш пикин таса та илемлӗ калаҫӑвне, уҫӑ та янӑравлӑ сассине итлеме питех те кӑмӑллӑ.
+17.3 °C