Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центра пырса ҫӳрекен ватӑсем курса ҫӳреме питех те юратаҫҫӗ. Шӑпах вӗсем валли учрежденире «Социаллӑ туризм» проект ӗҫлет. Ҫул ҫӳреме юратакансене ҫавна май хамӑр республикӑри кӑсӑклӑ вырӑнсемпе паллаштараҫҫӗ, кӳршӗллӗ регионсене те тухса ҫӳреҫҫӗ.
Ӗнер ӳрӗк ватӑсем Шупашкар районӗнчи «Ясна» этнокомплексра пулса курнӑ. Унта ҫитсен вӗсене чӑвашла тумлантарнӑ, кайран вӗсем комплекспа паллашнӑ. Комплекспа кӑна та мар, тӑван халӑх историйӗпе, культурипе, юрри-ҫеммипе, юмахӗ-халапӗпе.
«Яснаран» пирӗн пенсионерем питех те хавхаланса таврӑнчӗ. Мӗн чухлӗ ҫӗннине пӗлтӗмӗр тесе савӑнчӗҫ», — тесе пӗлтернӗ центрӑн специалисчӗ Алешева.
Гордеевсем ҫемье докуменчӗсене Чӑваш Енӗн хальхи вӑхӑтри историйӗн патшалӑх архивне панӑ. Ку пулӑма Халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче ятарлӑ мероприяти йӗркелесех туса ирттернӗ. Унта Архив директорӗ Светлана Казеева тата учреждени ӗҫченӗсем, Светлана Гордеева поэт, художник, журналист, Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ хутшӑннӑ.
Светлана Денисовна архива хайӗн тата ашшӗн, чӑваш халӑх писателӗн, Денис Гордеевӑн докуменчӗсене панӑ.
Денис Викторович — СССР Писательсен союӗн членӗ, 20 ытла кӗнеке авторӗ, ҫав шутра вӑл 5 роман, 30 повесть, 150 ытла калав ҫырнӑ. Вӑл чылай ҫул республикӑри паллӑ публицистсенчен пӗри пулнӑ. Унӑн хӗрӗ Светлана Денисовна ачасемпе аслисем валли вырӑсла ҫырать.
К,В, Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче ҫу уйӑхӗн 15-мӗшӗнче «Мӑшӑр тени – мӗн тени?» юрӑллӑ-ташӑллӑ спектакль кӑтартнӑ. Пьеса авторӗ — Алёна Филиппова, режиссёрӗ – Борис Манджиев. Ку режиссёр Раҫҫейӗн, Азербайджанӑн, Калмӑк тата Тува Республикинсен ӳнерӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ. Вӑл — Чӑваш Республикин патшалӑх премийӗн лауреачӗ те. Кун пирки театр хыпарӗнче палӑртса хӑварнӑ.
Спектакле Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, Чӑваш Республикин патшалӑх премийӗн лауреачӗ Валентин Фёдоров илемлетнӗ.
Тумтир хужожникӗ — «Хитре» бренд йӗркелӳҫи Екатерина Малинина.
Юрӑ-кӗвӗ аранжировщикӗ — Дмитрий Тетель, хореографӗ — Светлана Яковлева.
«Хыпар» издательство ҫурчӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн каналӗнче «Паллӑ ҫынна — 10 ыйту» ярӑмпа блиц-интервью вырнаҫтарассине унчченех йӑлана кӗртсе янӑччӗ. Ку йӑлана вӑл МАХри «Хыпар - Вести Чувашия» каналта та тытса пырать. Хальхинче Типшӗм Сашук юрӑҫа 10 кӗске ыйту панӑ. Эпир сире вӗсенчен хӑшӗ-пӗрин хуравӗпе паллаштарасшӑн.
Типшӗм Сашука паянхи кун «ним те ыратманни, ачасем чирлеменни» савӑнтарать, унӑн чунӗ вара «тӗнчери лару-тӑрушӑн, ачасен пуласлӑхӗшӗн, ятарлӑ ҫар операцийӗнчи юлташӑмсемшӗн» ыратать.
«Сӑвӑ ҫырмасан ыйхӑ килет-и?» ыйтӑва Типшӗм Сашук ҫапларах хуравланӑ: «Килет. Сӑвӑ вӑл кӗтмен хӑна пек вӗт, шаккамасӑр кӗрет».
Телей вара «ҫамрӑклӑхра мар. Чунра лӑпкӑ та канлӗ пулнӑ чухне, халӗ» тесе шухӑшлать.
Чап, мул чирӗ ересрен хӑрамасть, мӗншӗн тесен Типшӗм Сашук шухӑшланӑ тӑрӑх, «вӑл чирпе чирлес ҫулсенчен иртнӗ» ӗнтӗ.
Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче курса киленмелли самай. Ҫакӑн пек пӗтӗмлетнӗ асӑннӑ тӑрӑхра нумаях пулмасть пулса курнӑ Лидия Филиппова ҫыравҫӑ, журналист тата публицист. Сӑмах май каласан, Лидия Ивановна экскурсовод пулса та тӑван тӑрӑхпа паллаштарать. Чӑваш чӗлхине тата тӑван халӑх культурине тарӑннӑн юратакан, ӑна упраса хӑварассишӗн канӑҫсӑрланакан пултаруллӑ ҫак ҫын ирттерекен экскурсисем кӑсӑклӑ пулмалла.
Нумаях пулмасть Лидия Филиппова тӑванӗсемпе пӗрле Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче пулнӑ май унти кӑсӑклӑ вырӑнсемпе паллашнӑ. Сӑмахран, Ирҫе Ҫармӑс ялӗ. Унта авалхи чиркӳ те пур. Е тата Кушлавӑш уйӗ (топонима йӑнӑш ҫырса хунӑ та, анчах халӗ сӑмахӑмӑр ун пирки мар). Унта кӗрекен 12 ял историйӗ пирки Ҫемен Элкер очеркне вуланине астӑватпӑр-ха.
Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче пулса курманнисен унта ҫитсе килме тӑрать.
«Besame mucho» — паллӑ мексикалла юрра майлӑ юрласа (уйрӑм архивран ҫырни). Литература кӗтесӗ валли.
1. Тӗнчери паллӑ хитре мексикалла юрра «Besame mucho» (1932) нумай ҫын пӗлет. Мана та вӑл питӗ килӗшет. Иртнӗ ҫулсенче Интернет ҫук чух, мана кӑсӑк пулнӑ: мӗнле вырӑсла куҫармалла ҫак юрра.
2. Тутарстанри Аксу районӗнчи Хӗрлӗ Шур чӑваш ялӗнчен Шупашкара 1957-мӗш ҫулӗнче куҫса килсен пуҫланса, вырӑсланса пынӑ чух пире чӑвашла вӗрентмен.
3. 1985-мӗш ҫул хыҫҫӑн Перестройка чух эпӗ тепӗр хут тӑван чӗлхене аса илсе, ӑна вӗренме пуҫларӑм.
4. 1985-мӗш ҫулӗнче Мускаври патшалӑх университечӗн Журналистика факультетӗнче вӗреннӗ чух, Шверник урамӗнчи общежитире пурӑннӑ чух, мана Португалирен килнӗ студентпа юнашар пӳлӗмре вырнаҫнӑ. Вӑл Думингуш ятлӑ пулнӑ.
— Кала-ха, Думингуш, мӗнле "Besame mucho" вырӑсла куҫармалла пулать? — ыйтрӑм кӳршӗрен.
— Целуй меня крепче! — хуравларӗ студент.
5. 2001-мӗш ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 13-мӗшӗнче ҫӗрле 1 сехет иртсен, ыйхӑ килмен чух, пӗччен, эпӗ ҫак хитре юрра аса илтӗм.
Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗ ҫумӗнче театр историне тата наци театрӗн ӳнерӗн аталанӑвне халалланӑ хальхи йышши музей йӗркелеҫҫӗ. Кун пирки ЧР Элтеперӗ Олег Николаев пӗлтернӗ.
Ӑна «Театрӑн ҫӗнӗ музейӗ» федераци проекчӗпе килӗшӳллӗн пурнӑҫлаҫҫӗ. Унта хӑйне евӗр архив материалӗсем, афишӑсем, сӑнӳкерчӗксем, декорацисен тата костюмсен эскизӗсем, сайра тӗл пулакан документсем, ҫавӑн пекех театр фондӗнчи тата Бахрушин музейӗнчи экспонатсем пулӗҫ.
Бахрушин театр музейӗпе килӗштерсе ӗҫлесси пирки килӗшӳ тунӑ ӗнтӗ.
Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ ҫу уйӑхӗн 16-мӗшӗнче «Ночь музеев» (чӑв. Музейсен каҫӗ) пӗтӗм ҫӗршыври акцие хутшӑнассине пӗлтерет. Кӑҫал акци «Родное» (чӑв. Тӑванлӑх, чуна ҫывӑх) девизпа иртӗ.
Музейри каҫа пыракансем валли ӳнер учрежденийӗ уяв концерчӗ, кӑсӑклӑ ӑсталӑх лаҫҫисем, музей управҫисем тӑрӑх экскурсисем, сӑн ӳкерӗнме илемлӗ вырӑнсем хатӗрлет. Музейра Раҫҫейри халӑхсен анимацийӗн фестивалӗ ӗҫлӗ.
18 сехетре Шупашкарти С.М. Максимов ячӗллӗ 1-мӗш ача-пӑча музыка шкулӗнче вӗренекенсен вокалпа хор концерчӗ пуҫланӗ. 19 сехетрен пуҫласа 22 сехетчен ӑсталӑх лаҫҫисем ӗҫлӗҫ. Кунсӑр пуҫне 19 сехетрен пуҫласа 20 сехетчен «Сила воздуха» (чӑв. Сывлӑш вӑйӗ) сывлӑш акробатикине курса киленме май килӗ. 20 сехетре «Своим чередом» ансамбль хӑйӗн программипе савӑнтарӗ. 21 сехетре вара «Фантаста» иллюзионистсен шоувӗ пуҫланӗ, вӑл ҫур сехете пырӗ.
Шупашкар хулинче Пензӑри ӳнерҫӗн Алексей Каменевӑн куравӗ уҫӑлнӑ. Унӑн ӗҫӗсемпе Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче паллашма пулать.
Куравра ӳнерҫӗн Пензӑра, Раҫҫейри тӗрлӗ регионта тата чикӗ леш енче ӳкернӗ картинисене курма май пур. Палӑртмалла: Алексей ҫак курава хӑйӗн 50 ҫулхи юбилейӗ умӗн ирттерме шухӑшланӑ. Вӑл Шупашкара иккӗмӗш хут килнӗ. Малтан, 10 ҫул каялла, пленэра хутшӑннӑ. Ҫавӑн чухне ӑна ӳнер музейӗ питӗ килӗшнине каланӑ вӑл.
Курав уйӑх вӗҫӗччен ӗҫлӗ. 14-22 ҫулсенчи ҫамрӑксем билетсене «Пушкин карттипе» туянма пултарӗҫ.
Паян, ҫу уйӑхӗн 12-мӗшӗнче, Шупашкарти Ф.П. Павлов ячӗллӗ музыка училищинче Ҫентерӳ кунне халалланӑ концерт кӑтартӗҫ. Программӑна вӗренӳ заведенийӗн вӗрсе каламалли тата ҫапмалли инструментсен уйрӑмӗ хатӗрленӗ.
Концерт вӑхӑтӗнче оркестр хӑвачӗпе киленме ҫеҫ мар, солистсен илемлӗ сассине те итлесе савӑнма май килӗ.
Вӗрсе каламалли инструментсен оркестрне Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Николай Смирнов ертсе пырать. Концерта чӑваш халӑх артистки, Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗн солисчӗ Людмила Яковлева, «Нежность» ансамбль (ертӳҫи — Татьяна Антоненко), Владимир Денисов ертсе пыракан вӗрсе каламалли инструментсен ансамблӗ, вӗрсе каламалли инструментсен уйрӑмӗн концерт ансамблӗ (ертӳҫи — Чӑваш Енӗн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Элла Леонтьева) хутшӑнӗҫ.
Куракансене ҫавӑн пекех Максим Павлов, Ольга Степанова, Каринэ Мазманян, Валерий Демидов солистсем хӑйсен пултарулӑхӗпе савӑнтарӗҫ.
Концерт Шупашкарти музыка училищин пысӑк залӗнче 18 сехет те 30 минутра пуҫланӗ.
+12.3 °C