Пуш уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Наци библиотеки илемлӗ сӑмах юратакансене юрӑпа сӑвӑ уявне чӗнет. Унта Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗн, поэтӑн тата журналистӑн, Олег Прокопьевӑн ҫӗнӗ кӗнекине сӳтсе явӗҫ.
Автор куракансене хӑйӗн «Чӑвашӑм, пурӑн!» ятлӑ кӗнекипе паллаштарӗ. Тӗлпулӑва ҫыравҫӑсемпе журналистсем, литература пӗлӗвӗпе аппаланакан ӑсчахсем, педагогсемпе обществӑлла юхӑмсен хастарӗсем тата вулакансем хутшӑнӗҫ. Уявра поэтӑн сӑввисемпе хайланӑ юрӑсем янӑрӗҫ. Вӗсене чӑваш эстрадин ҫӑлтӑрӗсем — Ольга Лукова, Алена Алексеева, Елена Смородинова, Любовь Гордеева, Ирина Лампасова, Михаил Федоров, Дмитрий Моисеев шӑрантарӗҫ. Ҫавӑн пекех Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» фольклор ансамблӗ те хӑйӗн пултарулӑхӗпе савӑнтарӗ.
Олег Прокопьевӑн пӗрремӗш сӑввисем «Пионер сасси» (халӗ «Тантӑш») хаҫатра пичетленнӗ. Вӑл – «Шыв ҫинчи сар хӗвел ҫулӗпе» (2008) сӑвӑ пуххи авторӗ.
«Чӑвашӑм, пурӑн!» кӗнеке Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Сӑвӑ пуххине Олег Прокопьев юлашки вӑтӑр ҫул хушшинче ҫырнӑ чи лайӑх хайлавӗсене кӗртнӗ, вӗсен хушшинче малтан пичетленменнисем те пур.
Нарӑс уйӑхӗн 28-мӗшӗнче Мускав хулинчи «Чӑваш культурин обществи» обществӑлла организаци хутшӑннипе тата Василий Семенов ертсе пынипе «Чӑваш халӑхӗн историйӗпе чӗлхин ҫивӗч ыйтӑвӗсем» темӑпа ҫавра сӗтел иртнӗ.
Мероприяти вӑхӑтӗнче ЧПГӐИ ӑслӑлӑх сотрудикӗ Андрей Сараев «Пӗр саспалли кӑна» докладпа тухса калаҫнӑ. Вӑл авалхи чӑваш историйӗпе ҫӑлкуҫсем ҫителӗксӗр пулнӑ май тӗрӗс фактсене палӑртасси мӗнле йывӑр пулни ҫинчен каласа панӑ. Ӑсчах чӑвашсем пулса кайни ҫинчен шухӑшласа кӑларнӑ концепцисем мӗнле ҫуралнине кӑтартнӑ: вӗсенче тӗрӗс ӑслӑлӑх пӗлӗвӗпе пӗрлех авторсем шухӑшласа кайни пӗрлешсе каять.
Ку доклада хӗрӳ сӳтсе явнӑ.
Ҫавра сӗтел ӗҫне ҫавӑн пекех лингвист-чӑвашҫӑ, Раҫҫей ӑслӑлӑхсен академийӗн Чӗлхе пӗлӗвӗн институчӗн урал-алтай чӗлхисен пайӗн аслӑ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Александр Савельев хутшӑннӑ. Вӑл тӗрӗк чӗлхисен ҫемйинче чӑваш чӗлхин историйӗн тӗп тапхӑрӗсене ҫутӑ кӑтартнӑ, хунсен, аварсен, хасарсен тапхӑрӗсем ҫинче чарӑнса тӑнӑ.
Пуш уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Шупашкарти Константин Иванов ячӗпе хисепленекен Литература музейӗнче сӑвӑ-кӗвӗ янӑранӑ. Пултарулӑх ҫыннисене пуҫтарнӑ ҫак мероприятие Тӗнчери ҫыравҫӑсен кунне халалланӑ. Александр Николаевӑн «Тушь, перо, хут» графика куравӗпе те паллашнӑ.
Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн председателӗ, чӑваш халӑх ҫыравҫи Сергей Павлов хӗрарӑмсене ҫурхи уявпа саламланӑ. Арсений Тарасов, Василий Кервен, Анатолий Хмыт, Олег Кульев ҫыравҫӑсем хӗрарӑмсен чӗрине тыткӑнлакан илемлӗ сӑвӑсем вуласа панӑ.
Улькка Эльмень, Светлана Гордеева, Лидия Филиппова, Зоя Сывлӑмпи, Нина Пӑрчӑкан, Галина Кӗмӗл, Раиса Воробьева, Наталия Селезнева, Ольга Васильева, Лариса Петрова, Ольга Австрийская ҫыравҫӑсемпе поэтсем сӑвӑсем вуланӑ. Чӑваш эстради юрӑҫи Роза Степанова юрӑсем шӑрантарнӑ.
Хӗрлӗ Чутай округӗнче «Аваллӑхсӑр малашлӑх ҫук» регионсем хушшинчи фестиваль иртнӗ. Вӑл республика ҫыннисене тата кӳршӗ регионсенчен килнӗ хӑнасене пӗрлештернӗ. Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкул тӑваттӑмӗш ҫул ӗнтӗ хӑй патне пухать.
Фестивале Чӑваш Республикин Вӗренӳ институчӗ тата Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкул пӗрле йӗркеленӗ.
Фестиваль программи сакӑр секцирен тӑнӑ:
1. «Халӑх хитре — йӑлипе»,
2. «Халӑх юрри-кӗвви — чунӑм уҫҫи»,
3. «Ай, ташлар-и ташшине…»,
4. «Халӑхсен туслӑхӗ — ҫӗршыв мӑнаҫлӑхӗ»,
5. «Халӑх йӑли — пурнӑҫ йӗрки»,
6. «Ҫӗр пин тӗрӗ ҫӗршывӗнче»,
7. «Туслӑх асамачӗ»
8. «Пирӗн ҫемьен юратнӑ наци апачӗ».
Фестиваль хӑнисен йышӗнче паллӑ телерадиожурналистсем, ҫыравҫӑсем, художниксем тата ыттисем пулнӑ. Хӑнасем культура еткерне упраса хӑварасси питӗ пӗлтерӗшлӗ пулнине палӑртнӑ. Чӑваш халӑх поэчӗ Раиса Сарпи фестивале чӑтӑмсӑррӑн кӗтнине пӗлтернӗ.
Шупашкарта «Йӑла-йӗрке» (Традиции) Пӗтӗм Раҫҫейри фестиваль-конкурсӑн регионти тапхӑрӗ вӗҫленнӗ. Унта 60-а яхӑн хутшӑнаканран 16-шӗ финала тухнӑ.
Жюри йышне Чӑваш Енӗн Культура министерствин ӗҫченӗ Татьяна Дмитриева ертсе пынӑ. Вӑл культура еткерне упраса хӑварасси мӗнле пӗлтерӗшлӗ пулнине палӑртнӑ тата финалистсене Пӗтӗм Раҫҫейри тапхӑрта республика ятне тивӗҫлӗ кӑтартма суннӑ.
Гран-прие тата 200 пин тенкӗлӗх сертификата ҫак коллективсем илме тивӗҫнӗ: «Туслӑх» халӑх хор коллективӗ (Елчӗк муниципаллӑ округӗ), «Фантази» ташӑ коллективӗ (Етӗрне муниципаллӑ округӗ), «Парне» чӑваш халӑх фольклор ансамблӗ (Республикӑри халӑх пултарулӑх центрӗ), «Тивлет» халӑх юрӑпа ташӑ ансамблӗ (Вӑрнар муниципаллӑ округӗ).
Ҫак укҫа-тенкӗпе артистсен тумтирӗсемпе пушмакӗсене ҫӗнетӗҫ.
Регион тапхӑрӗн ҫӗнтерӳҫисем федераци шайӗнче Чӑваш Енӗн пуян культурине кӑтартса 2 миллион тенкӗлӗх грантшӑн ӑмӑртӗҫ.
Йӗпреҫ округӗнчи Пӑва поселокӗнче культура ҫурчӗн тӑрри ишӗлсе аннӑ. Ҫак пӑтӑрмах пирки округ пуҫлӑхӗ Игорь Семенов хӑйӗн телеграм-каналӗнче пӗлтернӗ. Ку ҫурта 1937 ҫултах туса лартнӑ. Игорь Семенов палӑртнӑ тӑрӑх, ҫурт кивӗ пулин те, пӑтӑрмаха ҫавах сирӗҫ.
Округ пуҫлӑхӗ тӳрех пӑтӑрмах пулнӑ вырӑна ҫитнӗ. Унта вӑл мӗн пур служба ертӳҫисемпе канашлу ирттернӗ. Ҫак тӗлпулӑва район прокурорӗ Василий Николаев та хутшӑннӑ.
Ҫурт таврашне тӳрех картласа хунӑ. Администраци ӗҫченӗсене, библиотекарьсене тата культура ӗҫтӗшӗсене вӑхӑтлӑха урӑх ҫӗре куҫарнӑ. Вӗсене Пӑва поселокӗнчи ача пахчинчи пушӑ пӳлӗмсенче вырнаҫтарнӑ. Унта кӗмелли уйрӑм алӑк пур. Ҫавӑнпа социаллӑ учрежденисен ӗҫӗ пӗр вӑхӑтлӑха та чарӑнса тӑмӗ.
Ҫав хушӑрах ятарлӑ специалистсем культура ҫуртне тӗпчесе тухнӑ. Вӗсен пӑтӑрмах калӑпӑшне тата укҫа-тенкӗ енчен мӗн чухлӗ сиен кӳнине палӑртмалла пулӗ.
Шупашкар округӗнчи Атайкасси ялӗнче ҫӗнӗ культура ҫурчӗ пулӗ. Ӑна 87 миллион тенкӗпе туса лартӗҫ. Кун пирки Чӑваш Енри тарифсен патшалӑх служби пӗлтернӗ.
Шупашкар округӗн администрацийӗ Шупашкарти пӗр фирмӑпа килӗшӳ алӑ пуснӑ. Ку килӗшӳ тӑрӑх Атайкассинче 150 вырӑнлӑ ялти культура ҫуртне тумалла. Килӗшӳ хакӗ 87 миллион тенкӗпе танлашнӑ. Бюджет укҫине 10,5 процент перекетлени пирки пӗлтернӗ.
Культура ҫуртне строительсен 2027 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 1-мӗшӗччен туса пӗтермелле. Ҫавӑн пекех вӗсен электричество, ҫыхӑну, шыв тата канализаци пӑрӑхӗсене вырнаҫтармалла. Ӑшӑ тытӑмне йӗркелемелле тата урамра ҫутӑпа тивӗҫтермелле.
Чӑваш Енри орнитолог, биолог, педагог тата общество ӗҫченӗ Альберт Ластухин хӑй ӳкернӗ картинӑсен куравне йӗркеленӗ. Вӑл «Мӗн пур ҫын – пӗртӑван» ятлӑ.
Экспозицире 100 ытла портрет: Раҫҫейри, Азири, Африкӑри, Ҫурҫӗр тата Кӑнтӑр Америкӑри ҫынсен сӑнӗсем. Альберт Ластухин тӗрлӗ халӑх культурипе, йӑли-йӗркипе ҫывӑхрах паллашас тесе тӗнче курса ҫӳренӗ. Ҫак картинӑсене вӑл шӑпах ҫулҫӳревсемпе экспедицисем вӑхӑтӗнче ӳкернӗ.
«Эпӗ кашни портретра ҫын мӗнле пӑхнине тата унӑн чунне уҫса кӑтартма тӑрӑшрӑм», — тенӗ Альберт Ластухин. Унӑн шухӑшӗпе, ҫак курав шкул ачисемшӗн пӗлтерӗшлӗ: вӑл туслӑх пӗр-пӗрне хисепленинчен пуҫланнине ӑнланма май парать.
Куравпа Шупашкарти Халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче пуш уйӑхӗ вӗҫӗччен паллашма пулать.
Етӗрне округӗнчи хӑйне евӗр ӑстасем, ашшӗпе ывӑлӗ, пусма татӑкӗсенчен тӗлӗнмелле илемлӗ картинӑсем ӑсталаҫҫӗ. Ашшӗн ӗҫӗсенче ӑс-хакӑл тата йӑла-йӗрке туйӑнать, ывӑлӗ вара ҫӗнӗлӗхсем шырани курӑнать. Иккӗшӗн ӗҫӗсем вара – хӑйне евӗр пӗр тӗнче.
Иван тата Михаил Семеновсен ӗҫӗсемпе унччен Етӗрне округӗнчи Тури Ачак музейӗнче паллашма май пулнӑ. Халӗ вара Шупашкарта та курав уҫӑлӗ. Вӑл Хальхи искусствӑсен центрӗнче (Президент бульварӗ, 1/15-мӗш ҫурта) пуш уйӑхӗн 15-мӗшӗччен ӗҫлӗ, «Семеновсен пусмаран хатӗрленӗ живопиҫӗ» ятлӑ пулӗ.
Курав ыран, пуш уйӑхӗн 4-мӗшӗнче, 16 сехетре уҫалӗ. Унта тӳлевсӗрех кӗртеҫҫӗ.
Республикӑн халӑх пултарулӑх центрӗнче пир тӗртессипе семинар-практикум иртнӗ.
«Йӑлана кӗнӗ халӑх промыслине аталантарма пӑрахсан эпир хамӑрӑн ӑс-тӑнлӑ несӗлӗмӗрсемпе ҫыхӑнӑва ҫухататпӑр», – тесе шухӑшлать пир тӗртекен ӑста, Красноармейски тӑрӑхӗнчи Светлана Мефодьева.
Хӗрарӑм хӑйӗн мӑшӑрӗпе Валерий Геннадьевичпа пӗр шухӑшлӑ пулса пир тӗртес ӑсталӑха чӗртсе тӑратас тенӗ. Хӑйсем тӑрӑшнипех ҫырлахасшӑн мар вӗсем – хӑйсем мӗн пӗлнине ыттисене те вӗрентесшӗн, пир тӗртес ӑсталӑха халӑхра сарасшӑн.
Республикӑн халӑх пултарулӑх центрӗнче пир тӗртессипе семинар-практикума пухӑннисем вӗрентекенсем каланине, вӗрентнине кӑсӑкланса ӑша хывнӑ май пир тӗртес ӑсталӑха алла илессипе хавхаланса-ҫунатланса кайнӑ.
+4.3 °C